ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ

ΕΞΩΦΥΛΛΟ

Γιάννης Καλπούζος, νέο μυθιστόρημα

 Τίτλος: «γινάτι», υπότιτλος: «Ο σοφός της λίμνης»

Κυκλοφορεί στις 22 Μαρτίου 2018

από τις εκδόσεις Ψυχογιός

σελίδες 576

Πρώτη έκδοση σε 50.000 αντίτυπα

 

Λίγα λόγια για το μυθιστόρημα

Ο Ζώτος και η Τουρκογιαννιώτισσα Χαβαή, με την πολυκύμαντη ερωτική τους σχέση, ο αινιγματικός και σοφός βαρκάρης σιορ Δονάτος, μια γυναίκα-αράχνη, με μάτια ωσάν σε κατάνυξη προσευχής αλλά και φλεγόμενους δαίμονες εντός τους, ο λούστρος Εβραίος Γιάκος, ο φλύαρος σαν σπουργίτι Βιργίλης (βλάχικης καταγωγής), ο σατανικός εμπειρικός γιατρός Μαργαζής και ο τυχοδιώκτης παπα-Λέρας, ο οποίος καυχιέται ότι εκδύει τις γυναίκες από τα αμαρτήματα και από τα εσώρουχα, μπλέκονται στο γαϊτανάκι που υψώνει ως μιαρή ή ευλογημένη έκρηξη το γινάτι με αφορμή έναν φόνο, μια αυτοκτονία, τον φόβο της αντεκδίκησης, την καταφρόνια της κοινωνίας, τη θρησκεία, τον πλούτο, τη φτώχια, τη ζήλια, τον πόθο, κάποια ανομολόγητα εγκλήματα που θα συμβούν κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία, την εθνική ταυτότητα και τον διάβολο ή τον άγγελο που κρύβει καθένας μέσα του. Και κυλά η ζωή τους πότε σαν αγριεμένο ποτάμι και πότε σαν γλυκασμός της άνοιξης.

Πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές πορεύονται στα χρόνια της ιταλικής κατοχής των Ιωαννίνων του 1917∙ της πρώτης απόπειρας δημιουργίας Ρουμάνικου πριγκιπάτου στην περιοχή της Πίνδου∙ της εξόρυξης πετρελαίου στη Δραγοψά (όπου επιχειρούνται ξανά έρευνες από το 2015)∙ της εκστρατείας στη Μικρά Ασία∙ της προσφυγιάς Μικρασιατών και Ποντίων, αλλά κι εκείνης των Τουρκογιαννιωτών∙ του διχασμού των Ελλήνων σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς∙ και της μάστιγας της ληστοκρατίας στην Ήπειρο, της οποίας την ύπαιθρο λυμαίνονταν διαβόητοι λήσταρχοι με πολυμελείς συμμορίες (ενίοτε δρούσαν και εντός των πόλεων), ενώ έφταναν να απαγάγουν μέχρι βουλευτές.

Συνάμα οι ήρωες ακολουθούν τα βήματα Εβραίων, Βλάχων, Σαρακατσάνων και όσων Τουρκογιαννιωτών δεν ανταλλάχθηκαν ως αλβανικής καταγωγής ή χατιρικά, και γενικότερα την ταραγμένη χρονική περίοδο πριν από το 1922 και κατά την πρώτη δεκαετία του Μεσοπολέμου με στρατιωτικά κινήματα, επαναστάσεις και κυβερνήσεις επί κυβερνήσεων.

Στο υπόστρωμα της μυθοπλασίας αναπαριστάνεται ολόκληρη εκείνη η εποχή (1917-1929) και προκύπτουν, μέσα από τη δράση των ηρώων, οι νοοτροπίες, οι συμπεριφορές, τα ήθη, η μόδα, κατάρες, ευχές, μάγια και τόσα άλλα.

Συγχρόνως το βιβλίο πραγματεύεται κοινωνικά, διαχρονικά και πανανθρώπινα ζητήματα όπως η συνύπαρξη (χριστιανών και μουσουλμάνων μετά το 1913, όταν ο υποτακτικός γίνεται αφέντης, ή με τους Εβραίους), οι πολυσχιδείς εκφάνσεις της ψυχής, η αγριότητα που κρύβουμε εντός μας και μπορεί να μας μετατρέψει στον πόλεμο και σε άλλες περιστάσεις σε ανδρείους ή σιχαμερούς και ποιος δικαιούται να ονομάζεται Έλληνας. Ασχολείται εκτεταμένα και με το γινάτι είτε ως ξεροκεφαλιά, θυμό, εκδικητικότητα και ούτω καθεξής, είτε ως δημιουργικό και γόνιμο πείσμα.

Στο μυθιστόρημα συνυφαίνονται το ερωτικό στοιχείο, το μυστήριο, η περιπέτεια, το αναπάντεχο, το άγριο και το ήμερο, οι έντονα συγκινητικές στιγμές και πάμπολλοι ανθρώπινοι χαρακτήρες, με τα πάθη, τις προσδοκίες, τα προτερήματα και τα ελαττώματά τους, ενώ υπόσχεται μέσω της αναπαραστατικής δύναμης της γλώσσας την αναγνωστική ευφορία.

Στην ίδια πατρίδα συνυπάρχουν ή συγκρούονται διαφορετικοί κόσμοι, ομάδες και άτομα∙ σμίγουν ή αποχωρίζονται τα όνειρα κι ανακατώνονται τα αίματα, οι θρησκείες και οι γλώσσες∙ κι όλα συμβαίνουν με επίκεντρο τα Γιάννενα, την πόλη των θρύλων και της μυστηριακής γοητείας.

 

 

Έκδοση 9 Νοέμβρη 2017.

Ο τόμος «Ποίηση 2000-2017» του Γιάννη Καλπούζου περιλαμβάνει σε επανέκδοση τις συλλογές: «Έρωτας νυν και αεί» και «Το παραμιλητό των σκοτεινών Θεών», επιλεγμένα και επιμελημένα ποιήματα από τη συλλογή «Το νερό των ονείρων», καθώς και 50 νέα ποιήματα ως ξεχωριστή ενότητα με τίτλο «Νυχτέρι».

ΠΟΙΗΣΗ

Δείγμα γραφής:
Αφετηρία και τερματισμός
Όλοι ξεκινούν για τη δόξα.
Στον δρόμο κάποιοι γίνονται ποιητές.
……
(Απόσπασμα από «Το νερό των ονείρων»)
Ήμουν βουνό
ήσουν θάλασσα
κι άλλο τρόπο δεν είχαμε να έλθουμε κοντά.
Έκανες εσύ τα όνειρά σου βροχή και χιόνι
κι έκανα τα όνειρά μου ρέματα και ποτάμια
κι έτσι μένουμε
δεμένοι με το νερό των ονείρων.
……
(Απόσπασμα από το «Έρωτας νυν και αεί»)
Έρωτας
– Η λόγχη του ήλιου
– Η αγκαλιά της γης
– Η βροχή στις πληγές των βράχων
– Ο αντίλαλος των γκρεμών
– Το σχισμένο πουκάμισο της ομίχλης
– Η ρότα που αφήνει πίσω του το αλέτρι
– Ο εσπερινός των σπουργιτιών
– Το χιλιογεννημένο που φαντάζει πρωτόπλαστο
– Το σάστισμα του νερού, στη βουτιά του Απόλλωνα

……
(Απόσπασμα από το «Έρωτας νυν και αεί»)
Είμ’ εδώ! Να λες, για σένα!
Προκυμαία, στον ωκεανό της νύχτας
Εξώφυλλο των ανέμων σου
Έρημος αβάπτιστη, κι ο κόκκος σου μου δίνει τ’ όνομα
Κλωστή απ’ την κορυφή του Ολύμπου ως την αιχμή των πυραμίδων, απάνω μου να περπατήσεις.
Είμ’ εδώ!
Αγιασμός και ομπρέλα των δακρύων
Λάλημα εφτά πουλιών
Ξερολιθιά, στο ξεδιάλεμα της γης σου
Σκαλωσιά, λαιμός και ώμος ν’ ανεβαίνεις κι όπου χρεμετίζει η άνοιξη να τρέχεις.

……

(Απόσπασμα από το «Έρωτας νυν και αεί»)

Να μη φοράς
κοσμήματα στον λαιμό σου
τίποτε μη φοράς.
Θέλω να είμ’ εγώ
ο μόνος κρεμασμένος.
………….
Ελλάδα 2017
Προτείνω να ξεπαστρεύουμε ευθύς εξαρχής τους ανάπηρους.
Είναι χρονοβόρο και αναποτελεσματικό
να στήνουμε καιάδα σε κάθε κτίριο, δρόμο και πεζοδρόμιο.
……………….
Πανηγύρι
Η κομπανία έπαιζε παραδοσιακά και λαϊκά τραγούδια
συρτά, τσάμικα, ζεμπέκικα, πωγωνίσια μέχρι τα χαράματα.
Χόρευε ο κόσμος, έπινε, γλεντούσε όλο το χωριό στην πλατεία.
Πότε πότε ακούγονταν και μουκανητά,
μα κανείς δεν έδινε σημασία.
Το πρωί πέθανε ο Αργύρης.
Βοσκούσε όλη νύχτα ο θάνατος στο διπλανό χωράφι.
………….
(Απόσπασμα από «Το παραμιλητό των σκοτεινών Θεών»)
Πόσα ποτάμια τρέχουν μες στα μάτια σου;
Πόσες θάλασσες σου ζωγράφισα ν’ απλωθείς;
Είμαι πιρόγα. Μπροστά μου απλώνονται πρόθυμα τσιμέντα. Η πόλη απλώνει χέρια, με σφίγγει. Η πόλη είναι η Βαβυλώνα.
Είπα το κορμί σου Βαβυλώνα.
Βέβηλος εγώ. Ιερόσυλος. Η Βαβυλώνα είναι η σελήνη. Ντύθηκα ουρανός να ταξιδεύεις. Είπες «Εγώ περπατώ στη γη», και σου απάντησα, σε κάθε σταυροδρόμι να κοιτάς χαμηλά, γιατί ο ουρανός καθρεφτίζεται άθελά του στη γη.
……………..
(Απόσπασμα από το «Έρωτας νυν και αεί»)
Όταν σε σκέφτομαι
πάντα μετά το πρώτο τσιγάρο
ανάβω δεύτερο
κι ύστερα τρίτο, τέταρτο…
φτάνω στο εκατοστό
κι ανάβω
το εκατοστό πρώτο.
Τόση νικοτίνη
κι ακόμα
δεν πίκρανες τη σκέψη μου.
……………….
Προσευχή
Κύριε, ελέησόν με για τα πάθη μου.
Κύριε, ελέησόν με για τα πάθη μου.
Κύριε, ελέησόν με για τα πάθη μου.
Θα τα επαναλαμβάνω συνεχώς.
………………..
Μνήμες
Καθόταν ο πάππος στο κατώφλι με το κομπολόι στο χέρι
κι άφηνε να πέσουν αργά αργά οι χάντρες.
Καθεμιά τον έστελνε και σ’ άλλη σελίδα της ζωής του.
Ο εγγονός άκουγε τον μονότονο ήχο
κι ούτε φανταζόταν πόσα gigabytes χωρούν σε μια χάντρα.
……………….
Λιθοβολισμός
Κάθε νύχτα πετροβολώ το σκοτάδι,
εκεί όπου βρίσκεσαι κρυμμένη.
Ακούω τη μουσική της πέτρας
στο πήγαινε και στο έλα
κι ύστερα νιώθω το δυνατό χτύπημα στο μέτωπο.
……………….
Το ταξίδι
Κι αφού κάνουμε τη διαδρομή
ως τα βάθη του νου
ως τα πέρατα της σκέψης
θα γράψουμε ποιήματα απ’ την αρχή
όπως τα πουλιά.

 

 

 

Γιάννης Καλπούζος
Επικοινωνία

kalpuzos@yahoo.gr

 

 

 

ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ