Ουρανόπετρα

 

 

ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ

Η δωδέκατη γενιά


Εξώφυλλο Οπισθόφυλλο

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡ

 

Κύπρος 1571, ο Γερόλεμος κόβει στα τέσσερα το φυλαχτό που του έσωσε τη ζωή, χαράζει σημάδια σε κάθε κομμάτι και τα μοιράζει στους τέσσερις γιους του. Αν ποτέ ενωθούν… Δώδεκα γενιές αργότερα ένας απόγονός του πορεύεται με βάση τη θεωρία του: Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος, για να κτιστεί το θυελλώδες μυθιστόρημα “Ουρανόπετρα”.

Το βιβλίο περιδιαβαίνει σε Κύπρο, Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρο και πάνω απ’ όλα στον συμπαντικό χάρτη της ψυχής εξιστορώντας μες από την πολυεπίπεδη ματιά του συγγραφέα, την αναγνωστική ευφορία και τους ολοζώντανους χαρακτήρες τη ζωή των αφανών που απάνω τους πατούμε.

Περιπέτειες, δυνατοί έρωτες, αναπάντεχες ανατροπές, άγνωστες εποχές, άγνωστη καθημερινότητα, η αιώνια πάλη του καλού και του κακού, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, ο πατριωτισμός και τα συνθήματα, ολόιδιοι κατακτητές με διαφορετικά προσωπεία, ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του, τα όνειρα και οι ελπίδες των προπατόρων μας όλα γίνονται γέφυρα με το σήμερα θέτοντας μεταξύ πολλών άλλων το ερώτημα: Μήπως λησμονώντας το χθες αποκόβεσαι απ’ τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα; Τον έζωσε το άστραμμα του θανάτου.

Καπνοί, κασμάδες, φτυάρια, ζεμπίλια, δεμάτια μπαμπάκι και τόνοι χώματος υψώθηκαν ωσάν τεράστιος ανθός της ροδιάς. «Θε μου!» πρόλαβε να πει κι όμοιαζε όπως έπεφτε ν’ απλώνει τα χέρια του, θαρρείς και καρτερούσε τον Θεό να τον αρπάξει και να τον απιθώσει παράμερα, απείραχτο κι ολόσωστο. Έμπηξε τα δάχτυλα στον σωλήνα και τράβηξε κάμποσα κιτρινισμένα χαρτιά. Ξέστριψε μια κόλλα και πάσχισε να τη διαβάσει. Ανήμπορος να μετρηθεί με τις αράδες της αναρωτιόταν: Πόσο καιρό να βρίσκονταν κει μέσα; Τι να έγραφαν; Πήρε να της βγάζει ένα ένα τα ρούχα ωσότου έμεινε ολόγυμνη ομπρός του. Θαρρείς κι ο αφρός της θάλασσας ορθώθηκε και σχημάτισε τ’ ολόλευκο κορμί της. «Αφροδίτη!» αναφώνησε και… γίνηκε πυροτέχνημα στην αγκάλη της μέχρι τα ξημερώματα. «Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο όπου σου την ορίζουν άλλοι. Στοχάσου και διάλεξε σε ποιον θέλεις να πατάς». «Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος!» αποκρίθηκε.

ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ – Βίντεο


Παρουσίαση Συγγραφέα

 

 

ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ – Κριτικές


ΖΗΝΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ

Εξαιρετικό! Αυτή είναι η ετυμηγορία μου για το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου «Ουρανόπετρα», που αυτή τη φορά αναφέρεται στην Κύπρο, την πατρίδα της γυναίκας του. Προσωπικά, μου άρεσε πάρα πολύ, το διάβασα μονορούφι, γιατί λατρεύω ό,τι έχει σχέση με ιστορικά γεγονότα. Τα ιστορικά μυθιστορήματα είναι η αδυναμία μου.
Διάβασα και τα άλλα δυο μυθιστορήματα του Γιάννη Καλπούζου, «Ιμαρέτ» και «Άγιοι δαίμονες», τα οποία απόλαυσα επίσης, αλλά το τελευταίο του, η «Ουρανόπετρα», με σαγήνευσε και με τύλιξε στα μαγνάδια της μαγείας της, κυρίως όσο προχωρούσε η εξέλιξη της ιστορίας και στον καμβά της ο συγγραφέας κεντούσε τον έρωτα των Ελλήνων του νησιού μας με τη Μάνα Ελλάδα.

Συγκινήθηκα αφάνταστα από αυτό το ασίγαστο πάθος για την ένωση, από την άδολη ψυχή των Κυπρίων εθελοντών στους εθνικούς αγώνες, από τα πάθη και τους καημούς των υπόδουλων Ελλήνων, και συνειδητοποίησα γι’ άλλη μια φορά ότι η ελευθερία στην Ελλάδα ήρθε πραγματικά μέσα από τα κόκκαλα των παιδιών της. Τίποτα δεν της χαρίστηκε. Χιλιάδες παλληκάρια άφησαν την τελευταία τους πνοή πάνω στα κακοτράχαλα βουνά, για να διπλασιαστεί η Ελλάδα στους Βαλκανικούς Πολέμους και να ξεπλύνει τη μουντζούρα του ατυχή πολέμου του 1897.

Συγκλονίστηκα, πραγματικά, από τις ρεαλιστικές σκηνές του πολέμου, σκηνές αίματος, ανείπωτου πόνου, εθνικής ανάτασης μα και ανθρώπινης αδυναμίας. Θαύμασα, όμως, ταυτόχρονα, και την επιμονή του συγγραφέα να μελετήσει την ιστορία δυο εποχών, του τέλους της ενετοκρατίας και της αρχής της αγγλοκρατίας, να εντρυφήσει στην έρευνα των αρχείων, για να μας δώσει αυτό το χρονικό, το τόσο πλούσιο σε ιστορικά στοιχεία.

Η Κίκα Ολυμπίου, στο ιστολόγιό της «anagnostria», στη δική της παρουσίαση, υποστηρίζει ότι κανονικά δεν έπρεπε να το ονομάσει μυθιστόρημα, αλλά χρονικό, επειδή κυριαρχεί πιο πολύ το ιστορικό στοιχείο από το μυθιστορηματικό.

Σ’ αυτές τις δυο ιστορικές περιόδους, κυριαρχούν οι μορφές δυο ηρώων: του Γερόλεμου από τα Λεύκαρα που πήρε μέρος στις μάχες μαζί με τους Ενετούς κατά των Τούρκων που πολιορκούσαν τη Λευκωσία και την Αμμόχωστο, και του μακρινού απογόνου του, του Αδάμου, που πήρε μέρος ως εθελοντής στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και στους Βαλκανικούς.

Κοινός άξονας και στις δυο αυτές περιόδους της ιστορίας του νησιού μας είναι οι ελπίδες που γεννιόντουσαν κάθε φορά με τον νέο κατακτητή. Στην ενετοκρατία, με τον διωγμό της Ορθοδοξίας, αναπτερώθηκαν οι ελπίδες των Ελλήνων χριστιανών με την έλευση των Οθωμανών, όπως συνέβη και με τους Άγγλους, που διαδέχτηκαν τους Τούρκους. Και στις δύο περιπτώσεις, βέβαια, διαψεύστηκαν οικτρά.

Αναντίρρητα, ο Γιάννης Καλπούζος διαζωγραφίζει ολοζώντανους τους χαρακτήρες του και απεικονίζει πολύ ρεαλιστικά το περιβάλλον στο οποίο ζουν και κινούνται οι ήρωές του. Με τα πιο μελανά χρώματα παρουσιάζονται οι συνθήκες της εποχής, οι δυσκολίες των ανθρώπων, η εξαθλίωση, η ανέχεια, οι πόνοι, τα βάσανα, αλλά παρουσιάζονται και οι διασκεδάσεις, τα πανηγύρια, οι γιορτές τους, οι έρωτές τους, οι αποκοτιές τους, οι τρέλες τους…

Παρακάτω, θα αναφέρω κάποιες παραγράφους που με συγκίνησαν.
Όταν ο Γερόλεμος, ο μακρινός πρόγονος του Αδάμου, μετά την άλωση της Αμμοχώστου από τους Τούρκους, καταφεύγει σε κάποιον συγγενή του στο Παραλίμνι, τον Αντρέα, όπου ζούσε «σε μια πλινθόκτιστη στενή κάμαρα μ’ άλλες εφτά ψυχές», αυτοί τον φιλοξενούν με αγάπη.
«Όλοι ρακένδυτοι και ξυπόλυτοι. Μια χύτρα όλη κι όλη από σκεύη για μαγείρεμα. Πιάτα, κουτάλια, κύπελλα και δοχεία για νερό από κολοκύθες. Και το φαγίν τους κρίθινο ψωμί, ελιές και κρεμμύδια και, σπάνια, φασόλια. Λίγο ή πολύ όπως όλοι οι πάροικοι κι οι περπυριάριοι του νησιού. Σαν να μην αρκούσαν τούτα, πλήθη Οθωμανών απ’ τα κοντινά στρατόπεδα λεηλατούσαν κάθε τόσο όλα τα χωριά της περιοχής Κάβο Γκρέκο.
Όμως, περίσσευε η φιλοξενία. Στριμώχτηκαν προκειμένου να του αφήσουν τόπο να πλαγιάζει, μείωσαν τη μερίδα του ψωμιού να περισσεύει και για κείνον, κι έτρεξε ο Αντρέας να βρει γιατροσόφια για την πληγή του». Και καταλήγει ο συγγραφέας: «Τον σκλάβωσαν με τον ήλιο της ψυχής τους και τους αποζημίωνε εξιστορώντας τους όσα έζησε στη Λευκωσία και την Αμμόχωστο».

Άλλη παράγραφος που με άγγιξε ήταν η γνωριμία του Αδάμου με τον Βασίλη Μιχαηλίδη και η στιχομυθία μαζί του.
«Ε, Αδάμο!» τον φώναξε ο Μαυροκορδάτος.
«Καθόταν σ’ ένα μικρό τραπέζι σιμά στην πόρτα και δίπλα του κάποιος φανερά άσχετος με το σινάφι του. Ξεπερνούσε τα πενήντα, με κοστούμι, γραβάτα, παχύ μουστάκι και τα μαλλιά χωρισμένα στη μέση. Συστήθηκαν κι άνοιξαν συζήτηση. Βασίλης Μιχαηλίδης τ’ όνομά του, δούλευε στο φαρμακείο του νοσοκομείου της Λεμεσού και, παρότι ταξίδεψε στη Λευκωσία για προβλήματα υγείας, ήταν φίλος του πιοτού και παράγγελνε κάθε τόσο. Ο νους του όμως σπίθιζε κι είχε μιαν γλυκάδα στη λαλιά που σε κέρδιζε απ’ την πρώτη στιγμή. Φαινόταν και γραμματιζούμενος πολλά.
Κυλώντας η ώρα, έπιασε ο Αδάμος να λέγει όσα διάβασε για την ιστορία των προγόνων του και για όσα γέννησαν στην ψυχή του, δίχως ν’ αναφερθεί σε ονόματα, ούτε στα φυλαχτά.
«Ένι λογικό, μάστρε Βασίλη, να δένομαι με τους αποθαμένους; Είντα λαλείς εσύ που ξεύρεις τα περιγραμμάτικα;», ρώτησε στο τέλος.
«Μα τι θαρρείς, φίλε μου Αδάμο, όσοι εφύαν πάσιν τζαι χαθήκασιν; Μες στο κορμίν μας ένι τζαι στην ψυχήν μας. Κυλούνε στο αίμα μας. Τους έχουμε στη λαλιά μας, στα τραγούδια μας, στους χορούς μας, στες συνήθειες τζαι μες στην ανάσαν μας. Ένι το χώμα που πατούμε τζαι το νερόν που πίνουμε. Αν εμείς δεν το κατέχουμε, ένι δική μας φτώχεια τζαι δικό μας κακό. Κι άμα έρχονται οι κρυφοί ανέμοι τζαι μας φανερώνουν όσους εν θα’πρεπε να λησμονούμε, ένι πλούτος, κι άξιος όποιος το νογά».

Ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος κατορθώνει, επιπλέον, να μας εντυπωσιάσει με τη γλώσσα των διαλόγων που ακολουθεί το γλωσσικό ιδίωμα της εποχής. Ταυτόχρονα, μέσα από τη ζωή και τη δράση των ηρώων του, παρελαύνουν και όλα τα σημαντικά γεγονότα της εποχής, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες κ.α.

Ο Αδάμος παντρεύεται τελικά την αγαπημένη του το 1917 και ονομάζει τον γιο του Γερόλεμο, από εκείνο τον μακρινό πρόγονό του.

Ο τίτλος του έργου “Ουρανόπετρα” αναφέρεται σε ένα τυχερό μεταλλικό σβόλο που ο πρώτος Γερόλεμος (του 1570) είχε επεξεργαστεί σε κύκλο και είχε μοιράσει από ένα τέταρτο του κύκλου στα τέσσερα παιδιά του. Αυτά θα σκορπίσουν, αλλά τα κομμάτια της ουρανόπετρας θα συναντηθούν στους απογόνους τρεισήμιση αιώνες μετά.

Πράγματι, απόλαυσα το μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου «Ουρανόπετρα».

 

ΦΙΛΛΕΥΘΕΡΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΒΟΥΤΟΥΡΗΣ

Το πρώτο ζήτημα το οποίο, αυτονόητα σχεδόν, προκύπτει από ένα ιστορικό μυθιστόρημα, όπως είναι η Ουρανόπετρα, αφορά στη σχέση ανάμεσα στη μυθοπλασία και στην ιστορία. Αυτό συμβαίνει γιατί το ιστορικό μυθιστόρημα, με όποιο τρόπο και αν επιχειρήσουμε να το ορίσουμε, δεν είναι παρά μια μορφή ιστορίας, ένα έργο αναπαράστασης ή ένας τρόπος χειρισμού και πραγμάτευσης του παρελθόντος (ως «πλασματικές αφηγήσεις βασισμένες στην ιστορία» συστήνει εξάλλου τα ιστορικά μυθιστορήματα ο πατριάρχης του είδους, ο W. Scott).
Αυτή ακριβώς η ελευθερία του μυθιστοριογράφου να κινηθεί στα όρια του πιθανού, αποτελεί το συγκριτικό πλεονέκτημα του ιστορικού μυθιστορήματος έναντι της Ιστορίας. Και αυτό γιατί τα ιστορικά μυθιστορήματα έχουν τη δυνατότητα να αποκαλύπτουν όψεις της πραγματικότητας (τις σκέψεις, τα πάθη και την καθημερινότητα των ηρώων) οι οποίες είναι απρόσιτες στους ιστορικούς.
Όλα τα παραπάνω ισχύουν ασφαλώς για το τελευταίο βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου, μια επική σύνθεση αφενός δύο διαφορετικών και χρονικά απομακρυσμένων κεφαλαίων της κυπριακής ιστορίας (τέλη 16ου αιώνα και τέλη 19ου αιώνα) και αφετέρου της ατομικής ιστορίας κάποιων προσώπων τα οποία πρωταγωνιστούν στα δύο συγκεκριμένα κεφάλαια. Η μοίρα αυτών των πλασματικών προσώπων, συμπλέκεται και συνυφαίνεται τόσο με μείζονα ιστορικά γεγονότα όσο και με σημαίνουσες ιστορικές μορφές. Με την παρατήρηση αυτή περάσαμε όμως στις αφηγηματικές τεχνικές του βιβλίου, τις οποίες κωδικοποιώ χάριν συντομίας:
α) πειστική διαγραφή του ιστορικού πλαισίου (δηλαδή ιστορικών γεγονότων και ιστορικών χαρακτήρων). Όπως κατά κανόνα συμβαίνει στο ιστορικό μυθιστόρημα τα ιστορικά γεγονότα και τα ιστορικά πρόσωπα πλαισιώνουν την αφήγηση πλαισιώνουν σημαίνει τοποθετούνται περιμετρικά, όχι στο κέντρο του πίνακα. Είναι πάντως εντυπωσιακή η ικανότητα του συγγραφέα να εξεικονίζει με τεχνικές και ταχύτητα κινηματογραφική πρόσωπα και καταστάσεις.
β) πειστική αναπαράσταση του γεωγραφικού χάρτη. Από τις πρώτες σελίδες από την περιγραφή για παράδειγμα της περιοχής γύρω από τον ποταμό Συρκάτη, όπου εκτυλίσσεται μια απίστευτης βιαιότητας σφαγή, ως τις τελευταίες (την περιγραφή του ενετικού πυργίσκου στα Περβόλια της Λάρνακας, όπου γίνονταν οι ανασκαφές για την εύρεση του κρυμμένου θησαυρού) η συνέπεια, η ακρίβεια και η ποσότητα των πληροφοριών είναι εντυπωσιακή.
γ) εντυπωσιακό ανθρωπολογικό και ηθογραφικό υπόστρωμα. Καθώς εξελίσσεται η πλοκή, παράλληλα, ο αναγνώστης εντρυφεί σε μια ιστορική γεωγραφική και ανθρωπολογική εγκυκλοπαίδεια. Ο συγγραφέας φαίνεται να γνωρίζει καλά ότι για να αναπαραστήσεις μιαν εποχή θα πρέπει να έχεις την ικανότητα να ζωντανέψεις τον συλλογικό τρόπο ζωής, τα ήθη και έθιμα, τις συμπεριφορές, και τις παραδόσεις. Αυτό ακριβώς εξυπηρετεί η συσσώρευση πληροφοριών και λεπτομερειακών επεξηγήσεων, είτε στο κυρίως σώμα της αφήγησης είτε στις υποσελίδιες σημειώσεις.
δ) Εδώ ωστόσο (στην αναπαράσταση της ιστορίας, της γεωγραφίας και των ηθών) ελλοχεύει ο κίνδυνος μιας ρηχής γραφικότητας − ο πιο επικίνδυνος σκόπελος τον οποίο προικισμένοι συγγραφείς δεν κατορθώνουν να παρακάμψουν. Και ρηχότητα στην προκειμένη περίπτωση σημαίνει να αναλωθεί η αφήγηση σε εξωτερικές γραφικές περιγραφές και να μην κατορθώσει να διεισδύσει στο εσωτερικό των ηρώων. Κατά την άποψή μου εδώ κρίνεται όλο το εγχείρημα. Ο προικισμένος συγγραφέας επιτυγχάνει να συνδέσει το εξωτερικό ιστορικό−γεωγραφικό−εθιμικό πλαίσιο με τον ψυχισμό, τους στοχασμούς, τα κίνητρα, τις πράξεις, τις αξίες και τα πάθη, τα μίση, τους έρωτες των ηρώων του. Εδώ έγκειται και το σημαντικότερο επίτευγμα της Ουρανόπετρας, καθώς ο Καλπούζος βρίσκει τα νήματα που συνδέουν το εξωτερικό με την ενδοχώρα των ηρώων του. Έτσι η αναπαράσταση του συλλογικού τρόπου ζωής των κατοίκων της Κύπρου, η ιστορία του τόπου τους, και ο χώρος στον οποίο ζουν, συστήνουν έναν πυρήνα, από τον οποίο εξακτινώνεται ένα αξιακό σύστημα. Πρωτίστως από όλα αυτά εκπηγάζει η εθνική τους ταυτότητα και η αγάπη τους για την πατρίδα τους. Εξάλλου, γενικότερα, οι αξίες αυτές είναι συνδεδεμένες με το είδος του ιστορικού μυθιστορήματος, καθώς η αναπαράσταση της ιστορίας, της γεωγραφίας, και των ηθών, διαμορφώνουν συγχρόνως και τη συνείδηση ότι ο κάθε άνθρωπος ανήκει σε έναν τόπο και μοιράζεται με κάποιους άλλους κοινή ιστορία και πολιτισμό. Ο αφηγηματικός λόγος του Καλπούζου κατορθώνει να εξισώσει τον χώρο με το σώμα και τις αισθήσεις των ανθρώπων που τον κατοικούν:
− Τζιαί τι θα πει πατρίδα; Πού είδες την;
− Η πατρίδα ένι αέρας, εν πιάνεται. Ένι μες στην ψυχή σου. Άπλωσε το κορμί σου στον χάρτη τζιαι να την η Ελλάδα. Άμα κόβεται το δαχτύλι σου στην μιαν άκραν πονά το κορμί σου ολάκερο. Έτσι νιώθω το.
Άφησα σκόπιμα για το τέλος το ζήτημα της γλώσσας. Δεν αναφέρομαι στη χρήση της κυπριακής διαλέκτου στους διαλόγους και τον εμποτισμό με διαλεκτικές λέξεις και φράσεις του λόγου του τριτοπρόσωπου αφηγητή. Αυτό το θεωρώ εκ των ων ουκ άνευ σε ένα μυθιστόρημα, το οποίο επιζητεί την αληθοφάνεια. Αναφέρομαι στο ιδιάζον προσωπικό ύφος του Καλπούζου, ένα συμπίλημα διαλεκτικών και λόγιων γλωσσικών τύπων, το οποίο στην αρχή ηχεί παράξενα, με τα «ωσάν», «πλιο», «πριχού», «όθεν», «όθε», «σώσμα» κτλ. Σιγά-σιγά ωστόσο, σχεδόν μυητικά, δημιουργούνται, σαν σε μουσική συμφωνία, ιδιαίτεροι ήχοι και ρυθμοί. Έτσι συμβαίνει, για παράδειγμα, με τις συνεχείς παρηχήσεις. Προσέξτε στις τρεις πρώτες σειρές του μυθιστορήματος τις παρηχήσεις του «σ» του «λ» και του «κ»: «Άστραφτε στο σώσμα του Αυγούστου του 1569 ωσάν χιόνι στην αλυκή του Λάρνακα, αντιπαλεύοντας τον ήλιο που εκτόξευε την κάψη του αδιάφορος για τον τόπο και τον κάματο των ανθρώπων».
Το ύφος του Γιάννη Καλπούζου είναι γοητευτικό, τουλάχιστον για εκείνους τους αναγνώστες που διαβάζουν και ακούνε συγχρόνως τον ήχο και τον ρυθμό των λέξεων. Εύλογα, βεβαίως, θα μπορούσε να διερωτηθεί κανείς: μα πώς γίνεται; Μουσική και ρυθμός σε ένα ιστορικό μυθιστόρημα; Και όμως, προσέξτε κάποιους καθαρούς δεκαπεντασύλλαβους: «στην ομαλή λοφοπλαγιά στάθηκε ν’ αγναντέψει», «που αργόσβηνε τα χρώματα κι αφάνιζε τη μέρα», «αργά το δείλι έμπαινε κατάκοπος στην πόλη».
Αλλά και πάλι θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι αυτός ο μουσικός εμποτισμός του αφηγηματικού λόγου γίνεται με μέτρο. Όπως στη μουσική συμφωνία, η σύνθεση έχει τις εξάρσεις της και τις καταβυθίσεις της.

 

ΦΡΑΓΚΟΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Ο Γιάννης Καλπούζος είναι ένας από τους ελάχιστους συγγραφείς ιστορικών μυθιστορημάτων στην Ελλάδα που αποδίδουν ισομερή, ποσοτικά και ποιοτικά, σημασία, τόσο στο «εξωτερικό» ιστορικό περίβλημα του μύθου που πλάθουν, όσο και στις «εσωτερικές» ψυχολογικές διεργασίες των κεντρικών τους ηρώων. Αυτό ισχύει και για τα τρία μυθιστορήματα που τον καθιέρωσαν στον χώρο, το «Ιμαρέτ», το «Άγιοι δαίμονες» αλλά και το πρόσφατο «Ουρανόπετρα». Του τελευταίου είχα τη χαρά αλλά και την αισθητική ικανοποίηση να ολοκληρώσω την ανάγνωση αυτές τις ημέρες. Έτσι είναι ακόμα ολόφρεσκα στην αναγνωστική μου μνήμη οι γεύσεις και τα αρώματα από το βιβλίο. Και πρόκειται για γεύσεις ευωδιαστές και αρώματα μεθυστικά. Η «Ουρανόπετρα» διαδραματίζεται στην Κύπρο την περίοδο 1878-1917. Κι είναι όλα τόσο οικεία, τόσο ζεστά, γλυκά και ταξιδιάρικα. Για να πω και το τετριμμένο: Ο Καλπούζος με ταξίδεψε. Λες και περπατούσα μαζί με τον Αδάμο, τον κεντρικό ήρωα, στα πλινθόκτιστα κακόφημα σοκάκια της Σκάλας, στην ξύλινη αποβάθρα, στον κάμπο πέρα από την Αλυκή, κ.λπ. Το μυθιστόρημα αν και ιστορικό, είναι πολυεπίπεδο και πολυθεματικό. Κύριοι άξονες, η Κύπρος των πρώτων χρόνων της αποικιοκρατίας, ο αλυτρωτισμός του ελληνισμού της εσχατιάς, ο έρωτας, αλλά και η τιμιότητα και η ευθυκρισία. Συνιστώ το βιβλίο ανεπιφύλακτα, ειδικά στους Κύπριους.

 

ΑΠΟΨΕΙΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ

Είστε από τους αγαπημένους μου Έλληνες συγγραφείς. Λατρεύω τον τρόπο με τον οποίο γράφετε, την γλώσσα που χρησιμοποιείτε, τις ιστορίες σας που ταξιδεύουν τον αναγνώστη μα κυρίως την ΑΝΡΘΩΠΙΑ που διακρίνω μέσα από αυτές. Έχετε έναν αντικειμενικό τρόπο σκέψης. Το ηθικό δίδαγμα των βιβλίων σας είναι ένα πραγματικό μάθημα ζωής. Μακάρι όλοι να σκέφτονταν σαν κι εσάς, θα ήταν καλύτερη η κοινωνία στην οποία ζούμε. Σας θαυμάζω επειδή οι λέξεις εθνικισμός- φανατισμός δεν υπάρχουν μέσα σας και για μένα είστε ο συγγραφέας που ταυτίζεται με έννοιες όπως πιστή φιλία, εντιμότητα, αγάπη για την οικογένεια και θυσία για κάτι που αξίζει.
Υπέροχο και το βιβλίο ¨Ουρανόπετρα¨ όπως και τα προηγούμενα. Καλή επιτυχία!!!

Sissy Potamianou
Γιάννη καλησπέρα! Το νέο σου βιβλίο είναι εξαιρετικό. Αν το Ιμαρέτ και το Άγιοι και Δαίμονες με καθήλωσαν η Ουρανόπετρα με απογείωσε. Το διάβαζα σιγά σιγά για να μην τελειώσει. Αν και προς το τέλος (που έρχεται και η λύτρωση) δεν μπορούσα να το αφήσω. Να είσαι καλά να μας ταξιδεύεις!!!!

Lena Panou-Papatheodorou
Αγαπητέ Γιάννη,
περπατώντας χτες στη Φιλολάου έπεσα πάνω στην αφίσα της παρουσίασης σου στο βιβλιοπωλείο «το Θέμα» και έφερα πάλι στο μυαλό μου την «Ουρανόπετρα». Το διάβασα το Μάρτιο και έτυχε να ξεκινήσω την ανάγνωση εκείνο ακριβώς το επισοδειακό για την Κύπρο Σ/Κ για να σκεφτώ και να συνειδητοποιείσω ακόμη περισσότερο τις ομοιότητες του χτες με το σήμερα .
Και αυτό το βιβλίο σου ήταν για μένα μία ακόμη έκπληξη για πολλούς λόγους. Μεταφέρθηκα σε μία εποχή και έναν τόπο που δεν γνώριζα, βρήκα δικούς μου προβληματισμούς (“… γίνεται ο καθ’ενας να ορίζει μονάχος του τι είναι έντιμο και ήθικό; .”, “… κι η ζωή ταμιευτήριο είναι ”) και ποσά ακόμη To «αστυνομικό» κομμάτι με ενθουσίασε και το «τέχνασμα» με το θειάφι ήταν «τέλειο!!!» (υπήρξα φανατική αναγνώστρια της Αγκάθα Κρίστι ). Ως ιδιαίτερο σημείο θα σου αναφέρω το έντονα αντοπολεμικό συναίσθημα που ένιωσα και σου δίνω πραγματικά συγχαρητήρια για τον τρόπο που κατάφερες να το αποδώσεις μέσα από τη γραφή σου. Διαβάζοντας για τις μάχες στα ύψωματα 902 και 1075 καταλαβαίνεις τον καημένο τον Καρανό που “ο πόλεμος θάφτει τις ομορφιές της ζήσης”.

Αγαπητέ Κύριε Καλπούζο,
Την ‘Ουρανόπετρα’ την διάβασα και συμφωνώ απολύτως με όλα τα επαινετικά
που σας έγραψαν οι διάφοροι κριτές. Και λίγα είναι
Σε μένα μένει μόνο να σας ευχαριστήσω για την χαρά που μου έδωσε η ανάγνωση
αυτού του τρίτου μυθιστορήματος σας μέσα στο οποίο καταφέρατε πάλι μαγικά
και γίνατε σωστός Κύπριος, όπως με τους ‘Δαίμονες’ είχατε γίνει βέρος Κωνσταν-
τινουπολίτης. Χάρικα και με το συμπεθέριασμα του Ηπειρώτη Λιόντου Θερσίτη
με τον Κύπριο Αδάμο σας.

Maria Tsioutsi
Θεωρούσα καλύτερο το Ιμαρέτ (προσωπική εκτίμηση), αλλά με την Ουρανόπετρα ανέτρεψες τα δεδομένα. Το διάβασα μέσα σε 12 ώρες. Έφυγα, ταξίδεψα κι εγώ σε τόπους μακρινούς, γνώρισα την Κύπρο .Είναι πολύ μεγάλη υπόθεση ένας συγγραφέας να σε μεταφέρει και να ζεις σε μια άλλη εποχή. Να βλέπεις πόλεις, τόπους, να ζεις με τους ήρωες!να συναντάς τους παλιούς ήρωες (τον Λιόντο). Εξαιρετικό το βιβλίο.

George Galatidis
Γιάννη καλημέρα. Χθες τελείωσα το νέο σου βιβλίο. Πίστεψε με δεν έχω λόγια. απλα σ ευχαριστώ και να έχεις πάντα υγεία και διάθεση να γράφεις.

Ελένη Σκρέκου
μόλις τελείωσα την Ουρανόπετρά σου. Ταξίδεψα, γέλασα, συγκινήθηκα . Ενθουσιάστηκα! Σ’ ευχαριστώ!
Έχει ζωγραφική, ποίηση και μουσική μαζί αυτό το βιβλίο. Δεν έχω λόγια . Το βάζω απλά ανάμεσα στα αγαπημένα μου . Όταν λίγο καταλαγιάσουν τα έντονα συναισθήματα που μου δημιούργησε ίσως επανέλθω με μια πιο εμπεριστατωμένη προσέγγιση, η οποία όμως και πάλι στο ίδιο συμπέρασμα θα καταλήγει: ένα βιβλίο εξαιρετικό που κέρδισε μια θέση στην καρδιά μου.

Eleni Mavroudi
<<Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο όπου σου την ορίζουν άλλοι . Στοχάσου και διάλεξε σε ποιόν θέλεις να πατάς >>. <<Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος >> αποκρίθηκε ο Αδάμος . Μόλις τελείωσα την Ουρανόπετρα . Είναι το πρώτο βιβλίο σας που διαβάζω . Πολύ καλό!!!! Μέσα από αυτό ταξίδεψα σε τόπους άγνωστους , γνώρισα την ζωή , τον χαραχτήρα , τα ήθη και έθιμα άλλων ανθρώπων .

Katia Papanikolaou
Μόλις τελείωσα το βιβλίο σας. Είναι ισάξιο του ΙΜΑΡΕΤ και του “Αγιοι και Δαίμονες”. Παρ’ όλη την κυπριακή προφορά και τις λέξεις το διάβασα μονορούφι.

Gilda Tornazaki
Βρίσκομαι στη μέση και πραγματικά νιώθω σαν ο συγγραφέας να ήταν παρών σε κείνα τα μακρινά χρόνια. Σαν να έβλεπε με τα μάτια του τους ανθρώπους της εποχής και σαν να ζούσε ανάμεσά τους, με όλες τις προεκτάσεις σε κοινωνικό, πολιτικό, πολιτιστικό, αλλά και προσωπικό επίπεδο. Πολύ καλοδουλεμένο βιβλίο, όπως εξάλλου και τα προηγούμενα του Γιάννη Καλπούζου. Η γνώση των καταστάσεων, αλλά και της γλώσσας είναι μοναδική εμπειρία για τον αναγνώστη!

Voula Zachariadou
Διάβασα την Ουρανόπετρα το τριήμερο της 25ης. Συγχαρητήρια από καρδιάς Ευχαριστούμε για τα βιβλία και τα ωραία τριήμερα που μας χαρίζεις!

Christos Xenos apo tin epoxi tou kazantzaki exei na graftei tetoio aristourgima san tin ouranopetra. to sistino anepifylakta se olous osous agapoun tin kali logotexneia.sigxaritiria kyrie kalpouzo.dystyxos prepei na perimenoume alla dyo xronia gia to epomeno.

Διάβασα την “ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ” σε πολύ λίγες νύχτες αφού αγρυπνούσα.
Δεν ξέρω τι περισσότερο θα προσθέσω στην αξία του βιβλίου από όσα γράφτηκαν και διάβασα αλλά δεν θα αποφύγω να πω πως φτιάχνεις τη δική σου λογοτεχνική προσωπικότητα που η ιστορία της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας θα σου αφιερώσει αρκετές σελίδες επιδαψιλεύοντάς σε τιμή και χρέος.
Θα αποφύγω τον χαρακτηρισμό του αριστουργήματος αλλά οι αρετές του είναι πάρα πολλές όχι αυτού καθεαυτού ως λογοτέχνημα αλλά ως αντικαθρέφτισμα της ψυχής σου την οποία και καταθέτεις με τέτοιο .σκανδαλώδη τρόπο που ο αναγνώστης έχει μπροστά του τον Αδάμο .Καλπούζο .Και συνεχίζει να αγωνιεί, να περιμένει και να διαβάζει για να λυτρωθεί.
Τίποτε περισσότερο παρά μόνο μια αναφορά στο λεξικολογικό πλούτο ,την ποιητικότητα του λόγου και την εκφραστική πληρότητα όπου αγγίζεις υψηλές κορυφές.

Katerina Savvinidou
Πάει, τέλειωσε και αυτο το ταξίδι μου στον χρόνο . Τελείωσε η ανάγνωση και όσο εφτανε στο τέλος της τόσο περισσότερο με πλημμύριζε η πικρή αποδοχή της ρήσης “τα καλα πράγματα κρατούν λίγο”. Και το τέλος ήρθε για να με προκαλέσει να κρατήσω ζωντανό μεσα μου τον Αδάμο δίπλα στον Τζανή και να μου επιβάλλει την ευθύνη στο να μην αφήσω να ξεχυθούν οι περιπέτειες τους απο το μυαλό μου και ξαναγίνω φτωχή .

Eudoxia Assimakopouloy
πολλά μπράβο και για την ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ. Ειδικά για τον τρόπο με τον οποίο αφηγείσαι δραματικά γεγονότα [αδρά, αντρίκια χωρίς δακρύβρεχτους μελοδραματισμούς].

Βασιλική Μολφέση
Απλά πρόκειται για έναν Μεγάλο Λογοτέχνη!!!!! Έτσι χαρακτηρίζω τον Γιάννη Καλπούζο διαβάζοντας και το τρίτο του βιβλίο “Ουρανόπετρα”, με το οποίο καταφέρνει εξιστορώντας τη ζωή των ηρώων του να μας βάζει στην εποχή εκείνη που διαδραματίζεται η υπόθεση του βιβλίου του!!
1878-1917 Κύπρος, Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρος . (Άρτα, Γιάννενα) με τη ζωή του κεντρικού ήρωα Αδάμου ξετυλίγονται όλα τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα της εποχής, μαθαίνουμε τις κοινωνικές συνθήκες, τη ζωή των ανθρώπων, τις φορεσιές τους, τους δρόμους και τα κτίρια των πόλεων μέχρι και την μετονομασία τους. Παραστατικότατος, και εμβαθύνοντας στις ουσιαστικές αξίες της ζωής μας κάνει να ζούμε έντονα συναισθήματα, έρωτα, αγάπη, μίσος, χαρά, λύπη, αγωνία.
Ένα βιβλίο που εκτός της υπόθεσής του με την πολύ ωραία πλοκή έχει να σου μάθει και να σου αφήσει πολλά!!!!!!! Συγχαρητήρια στο συγγραφέα!!!!!!!!!!

Pakis Goyiannos

Ενας μεγαλος ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ λογοτεχνης!!!Ρουφηξα τις σελιδες του σαν τον διψασμενο που βρηκε μια οαση στη μεση της ερημου .Τωρα το ξαναδιαβαζω αργα οσο μπορω γιατι ξερω οτι ισως αργησει το επομενο .”Η τεχνη ειναι ανναμα λαμπτηρος δεν ειναι γεμισμα κουβα”το ξερω .Σ’ευχαριστω και γι’αυτο το ταξιδι .

Ουρανια ΑποστολουΚοτσοβολου
Διάβασα την “Ουρανόπετρα” δύο φορές.Με την πρώτη ταξίδεψα Με την δεύτερη μελέτησα Με χαρτί και μολύβι, να σημειώνω ημερομηνίες και γεγονότα . κ. Καλπούζο , σας ευχαριστώ κι εγώ γι’ αυτό το ταξίδι γνώσης και απόλαυσης. Να είστε πάντα καλά.
Aris Roussos Συμφωνώ απόλυτα. Ο λογοτέχνης της εποχής μας που θα μείνει και θα διαβάζεται και στις επόμενες γενιές, όπως ο Καραγατσης, ο Τερζακης , ο Μυριβηλης και τόσοι άλλοι.

Λία Μίλτου
Τα λογια ειναι φτωχα για να εκφρασω τον θαυμασμο μου στον λογοτεχνη Γιαννη Καλπουζο. Η <Ουρανοπετρα> ειναι αλλο ενα αριστουργημα βγαλμενο απο το ασυγκρητο ταλεντο του.Θερμα συγχαρητηρια !!!!!!!!!!!!!!!

Kριτική στην “ουρανόπετρα” του Γ. Καλπουζου
Ένα ταξίδι στην Κύπρο, την πολύπαθη, είναι το καινούργιο μυθιστόρημα του Γ. Καλπούζου “Ουρανόπετρα”. Κι ένας Οδυσσέας ο ήρωάς του, ο Αδάμος, που αγωνίζεται να χαράζει και να διαβαίνει “τον δικό του δρόμο” τον ένα, τον μοναδικό. Προγονός του ο Γερόλεμος, σκλάβος της Ενετοκρατούμενης Κύπρου του 1570 που παραδίνει τα κλειδιά της σκλαβιάς της από τους Ενετούς στους Τούρκους. Ένα φυλαχτό, κομμάτι του ουρανού και της γης του, η ουρανόπετρα, θα συνδέει γερά τους τέσσερις γιους του και τις τύχες τους. Τρεισήμισι αιώνες αργότερα ο απόγονός του ο Αδάμος, προσπαθεί να συνθέσει τα κομμάτια του φυλαχτού και να βρει το χαμένο θησαυρό που αυτό υπέδειχνε, όχι γι΄ αυτό καθαυτό τον θησαυρό αλλά για να φανερώσει τη συνέχεια της γενιάς του, μιας γενιάς πολύπαθης και ηρωικής που χαράζει την πορεία της πάνω στο κορμί της πολύπαθης Κύπρου αλλά και σε ιστορικά σημεία του Ελλαδικού χώρου. Ιστορικές στιγμές του νησιού του 1570(όταν αρχίζει η τουρκοκρατία), του 1878 (όταν αρχίζει η Αγγλική κυριαρχία), δένονται αρμονικά με σημαντικά ιστορικά γεγονότα του Ελλαδικού χώρου όπως ο πόλεμος του 1897 και οι μάχες στο Μπιζάνι το 1913, με πρωταγωνιστές τους δυο σημαντικούς ήρωες, τον Γερόλεμο και τον Αδάμο.
Θαυμαστή η πλοκή επομένως αυτού του μυθιστορήματος αλλά ακόμη πιο αξιόλογη η συνοχή και η ενότητα των μερών του χωρίς να υπάρχουν κενά στην αφήγηση που κινείται σε δυο χρονικούς άξονες. Ακόμη ευρηματική και έξυπνη η σύνδεση του κεντρικού ήρωα με τον ήρωα του “Ιμαρέτ”.
Το Ύφος γλαφυρότατο, ξεκουράζει τον αναγνώστη, η γλώσσα εμπλουτισμένη με κυπριακούς ιδιωματισμούς τον ταξιδεύει αβίαστα στην ιστορία και τη ζωή του νησιού εκείνων των αιώνων.
Πράγματι είναι από τα λίγα μυθιστορήματα ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙ κανείς απνευστί χωρίς να χάνει ούτε για μια στιγμή το ενδιαφέρον του για τους ήρωες και την τύχη τους!

Πόλα Γιαννακοπούλου-Βακιρλή

Αγαπητέ κύριε Καλπούζο!
Δεχτείτε τα ειλικρινή μου συγχαρητήρια για το νέο αριστούργημά σας! Καλοτάξιδο το επόμενο έργο σας, γιατί η ‘’ Ουρανόπετρα ‘’ το ‘χει πετύχει ήδη! Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που είμαι αναγνώστης σας. Το ταξίδι στο χρόνο παρέα με τον Αδάμο Χριστοφή, πιστεύω δεν είναι μόνο μια ευχάριστη λογοτεχνική και εκπληκτική γραφή στο μαγικό κόσμο της μυθοπλασίας, αλλά πολλά παραπάνω. Είναι διδαχτικό παράδειγμα οδηγός, του βιοπαλαιστή στα δύσβατα μονοπάτια της ιστορίας μας και ειδικά της μαρτυρικής Κύπρου. Τέλεια το κάνει ο Αδάμος σας. Φάρος στους χαλεπούς καιρούς για την πατρίδα μας είναι το έργο σας. Πιστεύω είναι καιρός να αναδειχτούν οι πραγματικές αξίες του τόπου, οι αξιόλογοι δεξιοτέχνες της πέννας και του λόγου, απέναντι στους αδέξιους που έχουν πλημμυρίσει και κατασπαράζουν καθημερινά την πραγματική τέχνη, μολύνουν και αποπροσανατολίζουν αγνές συνειδήσεις απλών ανθρώπων. Είστε στην κορυφή με άξιους λόγιους που τους έχουμε πολύ ανάγκη. Πιστέψτε με, σας θεωρώ άξιο οδηγό. Δεν κρύβω την ιδιαίτερη ικανοποίηση, για σας που έχετε θηλάσει από την Ηπειρώτικη πολιτιστική κληρονομιά, το μεγαλείο της δύναμης της ψυχής της. Ίσως και από τη μαγεία του κλαρίνου και του βιολιού στα πανηγύρια μας. Δεν σας κολακεύω καθόλου διότι έχω και έναν άλλο λόγο που εκφράζομαι με αυτόν τον τρόπο. Τυχαίνει να είμαι και εγώ ένας που προσπαθεί να αγγίξει το χερούλι της πόρτας του οικοδομήματος της λογοτεχνίας, μπας και δω μια αχτίνα χαράς από το θαμπωτικό φως που εκπέμπει η τέχνη του λόγου. Τώρα που διάβασα την «Ουρανόπετρα», είμαι σίγουρος ότι ο Αδάμος θα έχει συναντήσει κάπου στα Γιάννενα τον μπάρμπα Τέλη μου από το Πωγώνι. Πολέμησε ηρωικά στη μάχη για το Μπιζάνι και συνέχισε ο μπάρμπας για την απελευθέρωση όλης της Ηπείρου, πέρα από τα σημερινά άδικα σύνορα. Πικράθηκε ο Πωγωνίσιος πολεμιστής. Όχι μόνο με την προδοτική διαταγή για υποχώρηση του ένδοξου Ελληνικού Στρατού, προϊόν της κατάρας του διχασμού, πιο πολύ για τον άδικο διαμελισμό του Πωγωνιού του από την χαντζάρα της ιστορίας στα χέρια των άσπλαχνων βαρβάρων του περασμένου αιώνα. Τώρα ο εγγονός του Ζώης, ο πρωταγωνιστής της προσπάθειάς μου στο μυθιστόρημα ανησυχεί. Δεν γνωρίζει αν θα μπορέσει να υψώσει τη φωνή του να πραγματοποιήσει την επιθυμία του παππού του, ακριβώς μετά από έναν αιώνα. Ανησυχεί μέσα από τη γραμματεία των Εκδόσεων Μεταίχμιο που βρίσκεται, αν θα τον βοηθήσουν αυτοί που έχουν κουκουλώσει τα αυτιά τους από τον τσουχτερό βοριά της οικονομικής κρίσης αλλά και της πολιτιστικής ειδικά. Θα ήταν μεγάλη τιμή για μένα, αν θα είχατε το χρόνο να μπαίνατε στον κόπο να διαβάζατε το δεύτερο μυθιστόρημά μου, που σας ανέφερα. Έστω ένα διηγηματάκι εάν θα μπορούσατε. Ακόμα μεγαλύτερη η χαρά και η τιμή αν μου δίνατε την ευκαιρία να σας γνωρίσω από κοντά. Στο χωριό μου, στην Πολύτσανη του αδικημένου Πωγωνίου λέμε, τα δεντροσκάλια(τα δεντράκια) δεν μπορούν να μεγαλώσουν χωρίς τα μεγάλα υγιή δέντρα γιατί θα ξεραθούν. Συγνώμη για το θάρρος που πήρα να σας γράψω αυτές τις λίγες σειρές. Σας εύχομαι πάνω από όλα καλή υγεία να έχετε! Η υπάκουη πέννα στην ψυχή του μυαλού σας, να πετάει γλιστρώντας στα πεντάγραμμα των έργων σας, να μας δίνετε τέτοια μεγαλόπρεπα έργα! Να είστε πάντα στις βουνοκορφές της τέχνης! Α, παρά λίγο να ξεχάσω. Πάντα με ρυθμό Πωγωνίσιο Ηπειρώτικο, διότι είναι ο καλύτερος. Ένας χορευτής μπορεί να αντέξει ακέραιος όλο το πανηγύρι μέχρι το πρωί!

Θεοδόσης Μάντζαρης.

Γιάννη , καλημέρα !

Για την ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ τι να πω Έχουν γραφτεί τόσοι και τόσοι ύμνοι από κριτικές – επίσημες και ανεπίσημες – οι οποίες με βρίσκουν όλες σύμφωνη . Επίτρεψέ μου μόνο να σταθώ ( εκτός από το ιστορικό-γνωστικό κομμάτι , τους χαρακτήρες , τα σπουδαία λόγια-νοήματα ) στην αριστοτεχνική χρήση της γλώσσας , όπου ο ποιητής ενυπάρχει στο συγγραφέα , και που πραγματικά με κάνει να αισθάνομαι υπερήφανη που έχω και εγώ το προνόμιο να μιλώ αυτή την υπέροχη ελληνική γλώσσα .
Με αληθινή εκτίμηση ,

Βαρβάρα Δούκα

Αγαπητέ Γιάννη,

Εδώ και μερικές βδομάδες τέλειωσα την ανάγνωση της Ουρανόπετρας. Όπως ξέρεις είμαι λάτρης του ιστορικού διηγήματος και αυτό οφείλεται στο μυθιστόρημα του Καραγάτση «Σέργιος και Βάκχος» που διάβασα για πρώτη φορά σε ηλικία 10 ετών, και μου έδωσε το έναυσμα για την μετέπειτα λατρεία μου στην Βυζαντινή ιστορία, που ωρίμασε με την εξειδίκευση πλέον που έχω για την ιστορία της Λάρνακας. Πολλές φορές σκέφτηκα ότι η ιστορία της Κύπρου αλλά και της Λάρνακας δεν είναι τίποτα άλλο από ένα απίστευτο μυθιστόρημα που θα έπρεπε να γίνει ευρύτερα γνωστό.

Η Ουρανόπετρα είναι το πρώτο βιβλίο που έχει, κατά την άποψη μου, ξεπεράσει τον «Σέργιο και Βακχο» αλλά και την δική μου φιλοδοξία να το γράψω. Το έγραψες 10 φορές καλύτερα από ότι αν το έγραφα εγώ, κι αυτό γιατί είσαι πολύ ταλαντούχος και πολύ καλός μελετητής της περιρρέουσας ατμόσφαιρας στην εποχή που αναφέρεσαι, αλλά και γνώστης ποιες λεπτομέρειες μπορούν να κρατήσουν ένα βιβλίο κολλημένο στα χέρια των αναγνωστών του.

Για αυτό που ξέρω καλύτερα, δηλαδή την ιστορία της πόλης και τους πρωταγωνιστές της, «λαμβάνεις τον βαθμό ΑΡΙΣΤΑ !». Για την λογοτεχνική πλευρά βρίσκεσαι ήδη στο επίπεδο των ΜΑΣΤΕΡΣ άρα εγώ δεν μπορώ να σε βαθμολογήσω!!

Το βιβλίο είναι γενικά εξαιρετικό και απλώς εύχομαι να γίνει η αιτία περισσότεροι Κύπριοι να μπουν στην λίστα των «αναγνωστών». Ο αριθμός τους είναι εξαιρετικά χαμηλός και νομίζω ότι το βιβλίο σου θα συμβάλει και προς την κατεύθυνση της αύξησης τους, πράγμα που θα είναι η καλύτερη αντικειμενική αναγνώριση της δουλειάς σου.

Σε διαβεβαιώνω ότι στα λόγια μου δεν υπάρχει καμιά κολακεία, αντίθετα υπάρχει πραγματική αναγνώριση!

Αλέξης Μιχαηλίδης

Αγαπητέ Γιάννη,
Γλυκασμός του αναγνώστη είναι η Ουρανόπετρα και διαβάζοντας το βιβλίο σου σκεφτόμουνα τι χάνουνε οι άνθρωποι που δε διαβάζουν.
“Αρέσκει με (Ήρεσκε ? ) με πολλά.”αν χρησιμοποιώ σωστά το κυπριακό ιδίωμα.
Εξαιρετικό από πολλές απόψεις. Μυθιστόρημα ιστορικό, πολιτικό, ερωτικό ,με γρήγορη πλοκή , ανατροπές , απρόοπτα ,αστυνομικό σασπένς και βέβαια κυκλικό σχήμα , καθώς στο τέλος αποκαλύπτεται το νόημα του Μικρού Χρονικού.Οι ήρωες σκιαγραφούνται τέλεια , η ενδοσκόπηση στα μύχια της ψυχής τους εξίσου απολαυστική , το κυπριακό ιδίωμα ,ενώ στην αρχή με τρόμαξε, μου άρεσε πολύ, η τριτοπρόσωπη αφήγηση και οι διάλογοι των ηρώων ρεαλιστικοί και γρήγοροι και η περιγραφή – που κάποιες φορές με κουράζει -ήταν τοποθετημένη άριστα.
Σου αξίζουν θερμά συγχαρητήρια, γιατί το χάρισμα του λόγου και τη συνθετική ικανότητα δεν τα έχουν πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς. Μου αρέσει πολύ η λογοτεχνία, διαβάζω αρκετά βιβλία, αλλά ελάχιστα είναι αυτά που με αγγίζουν και που με κάνουν να νιώσω την “κάθαρση ” που προσφέρει ένα αληθινό έργο τέχνης.
Να είσαι καλά και καλό δρόμο στο έργο σου ,γιατί τελικά όπου πατάμε είναι δικός μας δρόμος!!!
Με εκτίμηση
Μαρία Γαϊτανίδου

Anita Vierrou
Διάβασα την Ουρανόπετρα “μονορούφι” όπως άλλωστε και τα προηγούμενα βιβλία. Δεν έχω μαντικές ιδιοτητες αλλά νομίζω ότι αποσπάσματα από τα βιβλία του θα διδάσκονται μελλοντικά στα σχολεία. Στην τοσο δυσοίωνη κατάσταση της χώρας, μια απο τις ελπίδες μας είναι και ο Γιάννης Καλπούζος!

Dimitrios Vagias
Διάβασα και τα τρία βιβλία(Ιμαρέτ, Άγιοι Δαίμονες, Ουρανόπετρα)με δύο λόγια «αριστουργήματα».

Tonia Katzourou
Ο Γιάννης Καλπούζος, είναι από τους σπάνιους ανθρώπους που το ταλέντο, η καλλιέργεια και η μόρφωση, συμβαδίζουν μέσα του και περνάνε και σε όσους τον γνωρίζουν!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Glikeria Arampatzi
Ένα υπέροχο ταξίδι στους δρόμους που πάτησε ο Αδάμος! Για άλλη μια φορά μένω έκθαμβη μπροστά στην μαεστρική σας τέχνη!!!!! Μα πάνω απ΄όλα ένα μεγάλο μπράβο για τα διδάγματα .με κορυφαία φράση του βιβλίου “Ο ήλιος δεν ανατέλλει μονάχα μια φορά, ούτε δύει για πάντα”

Eleftheria Goulou
Kε. Καλπουζο με την ουρανοπετρα μας ταξιδεψατε σχεσον δε ολη την ελλαδα αλλα κυριως στην κυπρο.Τα θεματα σας πρωτοτυπα , ξεφευγουν απο τα στημενα μυθιστορηματα της εποχης που αναμασουν τα ιδια θεματα.Συγχαρητηρια

Dimitra Karra
Μόλις σήμερα τελείωσα την ανάγνωση της Ουρανόπετρας. Υπέροχο και αυτό το βιβλίο. Με ταξίδεψε πάλι σε εποχές σαν από ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Μου θύμισε πάλι τις ρίζες μου στη Σμύρνη και ένοιωθα λες και περιφερόμουν ανάμεσα στους δικούς μου προγόνους.

Αθανασία Ντέρη-Καζαμία
Καλησπέρα από Λευκωσία. Τάλειωσα σήμερα την Ουρανόπετρα. Τα παιδιά μου σχολίασαν: ”κιόλας;” Δεν ξέραν ότι το διάβαζα σιγά σιγά για να κρατήσει περισσότερο η μαγεία. Ευχαριστώ για το ταξίδι στο χρόνο, στην Κύπρο που δε γνώριζα, στα συναισθήματα.

Σοφία Δημητρίου
Παρακολούθησα την παρουσίαση της Ουρανόπετρας στα Ιωάννινα. Ήταν εξαιρετική. Ήμουν σίγουρη ότι και αυτό το βιβλίο σας θα ήταν συγκλονιστικό. Και έτσι ήταν. Και κάτι παραπάνω. Μερικές φορές νομίζω ότι η κάθε παράγραφος θα μπορούσε να σταθεί από μόνη της σαν αυτούσιο έργο.

Marita Amiridou
Το βιβλίο σου ήταν για μένα ένα ΑΠΟΓΕΙΩΤΙΚΟ, νοσταλγικό ταξίδι στην Κύπρο του χθες. Μου χάρισε γνώσεις πολλές και με μπόλιασε με την ΑΓΑΠΗ σου για τη Μεγαλόνησο και τους περήφανους ανθρώπους της. Τούτο, όμως, κυρίως με συγκλόνισε: ο τρόπος που σκιαγραφείς το ήθος των ανθρώπων της εποχής! Στο πρόσωπο του Αδάμου και των φίλων του είδα ξεκάθαρα την αληθινή φιλοπατρία, την ειλικρινή αδελφική αγάπη, την αγνή αντρική φιλία, τον άδολο έρωτα, την περηφάνεια και το φιλότιμο, αξίες που τόσο σπανίζουν στις μέρες μας, ακόμη και στην ελληνική επαρχία… Κι αυτή η πεισματική, σχεδόν, λατρεία των Κυπρίων για τη Μητέρα Ελλάδα, που τόσο συγκινητικά περιγράφεις στο βιβλίο σου.….(δεν συγκρατούσα τα δάκρυά μου)!

Και να θυμάστε πάντα το επόμενο απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου “Ουρανόπετρα”, όταν ένας πατέρας μιλάει με το γιο του:

(Πατέρας) ” .Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο όπου σου την ορίζουν άλλοι. Στοχάσου και διάλεξε σε ποιον θέλεις να πατάς”.
(Γιος) “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”.
“Εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι κάθε φορά η ιστορία των βιβλίων του εκτυλισσεται σε άλλο τόπο και ιστορικό χρόνο, με πάρα πολλες ιστορικές αναφορές. Σιγουρα κάτι έχεις να μάθεις ή να ξαναθυμηθείς. Αλλά εκείνο που με ενθουσιάζει πραγματικά είναι η τόσο πλούσια γλώσσα, οι υπέροχες περιγραφές. Αληθινή λογοτεχνία! Καμια σχέση με την ψευτοκουλτούρα αρκετών από τους σύγχρονους συγγραφείς (όχι λογοτέχνες) Είμαι συνταξιούχος δασκάλα και αν άρχιζα τώρα την καριέρα μου, θα δίδασκα τη γλώσσα μας μέσα από τα κείμενα των βιβλίων του Καλπούζου. Περιμένω το επόμενο μυθιστόρημά του.”

ΒΑΝΤΑ ΚΟΥΤΣΟΚΩΣΤΑ

Ουρανοπετρα είναι ο τίτλος του νέου μυθιστορήματος του βραβευμένου ηπειρώτη συγγραφέα και ποιητή Γιάννη Καλπουζου το οποίο εδω και αρκετό καιρό δεσπόζει στις προσθήκες όλων των βιβλιοπωλείων της χώρας και παραμένει σταθερά στις πρώτες σειρές των ευπόλητων ενώ έγινε μπεστ σελερ από την πρώτη κιόλας εβδομάδα της κυκλοφορίας του.
Γνωστός πλέον στο ευρύ κοινό και αποδεκτός όχι μόνο από αναγνώστες αλλά και κριτικούς ο Αρτινός συγγραφέας, μπορούμε με υπερήφανα να πούμε ότι συγκαταλέγεται στους αριστοτέχνες του ιστορικού μυθιστορήματος μετά βεβαίως και τη μεγάλη επιτυχία του βραβευμένου «Ιμαρετ » και « Άγιοι Δαίμονες » που προηγήθηκαν από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.
Ωστόσο όποιος γνωρίζει το έργο του συγγραφέα από τα πρώτα του βήματα, έχει ήδη αναγνωρίσει και την αξία του στο υπαρξιακό μυθιστόρημα και διήγημα ( Μεθυσμένος Δρόμος, Παντομίμα Φαντασμάτων, Μόνο να τους άγγιζα). Άλλωστε μελετώντας την Ουρανοπετρα που έχει κυρίως χαρακτηριστεί ιστορικό η για να είμαστε πιο ακριβείς μυθιστόρημα εποχής, όποιος έχει ειλικρινά και έντιμα εντρυφήσει στο σύνολο του έργου του Γιάννη Καλπούζου και δη του ποιητικού ( Έρωτας νυν και αει, Το νερό των ονείρων κ.α) θα συναντήσει εδω αρκετά θετικώς συγκρίσιμα στοιχεία υπαρξισμού και θα διαπιστώσει ένα μοναδικό σταθερό ύφος , μια διαρκή αγωνία για το βαθύτερα σημαντικό, ένα αέναο ταξίδι στο σύμπαν της ψυχής με προορισμό την αυτογνωσία και την καλλιέργεια όλων εκείνων των εσωτερικών δυνάμεων και χαρισμάτων του ανθρώπου τα οποία εάν κινητοποιήσει μπορεί να αναγεννηθεί από τις στάχτες του, να αναδυθεί μετά τη βαθιά κατάδυση, να αναληφθεί στο σύμπαν των άλλων και μετά από όλη αυτή την ευεργετική βάσανο, εύκολα πλέον από το εγώ θα φτάσει στο εμείς, θα αντισταθεί, θα συμμετάσχει, θα δράσει, θα συνεισφέρει, θα αποτελέσει τροχοπέδη απέναντι στο κακό, το άδικο, το διεφθαρμένο.
Όλα τούτα ανακαλύπτει κάνεις ως ανεκτίμητο θησαυρό σε αυτό το πολυσέλιδο πυκνογραμμένο βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου το οποίο εκτός των άλλων προκαλεί έκπληξη τόσο για την ιδιωματική Κυπριακή γλώσσα του όσο και για το πλήθος των γνώσεων που προσφέρει όχι μόνο από ιστορική, αλλά και ηθογραφική, εθνολογική, κοινωνιολογική και λαογραφική άποψη. Στον περιορισμένο χώρο που έχει τη δυνατότητα τούτη η εφημερίδα να αφιερώσει σε ένα μεγάλο από λογοτεχνική άποψη βιβλίο, επιλέξαμε να επικεντρώσουμε την αναφορά μας όχι στην «ομηρική» θα έλεγα πλοκή της τόσο συναρπαστικής μυθιστορίας του αλλά κυρίως στο υπόστρωμα του καμβά αυτής. Κι αυτό, γιατί με φόντο κορυφαία ιστορικά γεγονότα στην Κύπρο της ενετοκρατίας και στην Κύπρο της οθωμανικής κατοχής αργότερα όταν το νησί γίνεται βορρά στη διαμάχη ανάμεσα στο οθωμανικό και ενετικό στοιχείο ( 1569,1572) αλλά και εκείνη του 19 ου αιώνα ( 1890 -1900) στο δεύτερο μέρος όταν πλέον καταδυναστεύεται από τη διαπάλη των Οθωμανών με τους Άγγλους, ο συγγραφέας πλέκει το μύθο και τις ιστορίες των ηρώων του αναπλάθοντας την εποχή πέρα από τα ιστορικά γεγονότα κυρίως μέσα από την καθημερινότητα και τον σκληρό αγώνα της ζωής όχι μόνο στα μεγάλα και σημαντικά αλλά και στα μικρά τα απλά και ασήμαντα σε πρώτη ματιά, που όμως είναι αυτά που καθορίζουν τις περισσότερες φορές παρελθόντα και μελλούμενα καθώς σφυρηλατούν χαρακτήρες κρατούν σε εγρήγορση συνειδήσεις χαράζουν πορείες όχι μονό στον έξω κόσμο αλλά κυρίως στο εσωτερικό των ανθρώπων στα δύσβατα μονοπάτια και τα δαιδαλώδη αδιέξοδα του νου και της ψυχής.
Δύσκολες εποχές, βασανιστικές. Τα δεινά της φεουδαρχίας, η καταπάτηση κάθε ανθρώπινης άξιας, η βία, η εξαθλίωση, η σκληρή παιδική εργασία, η ανελέητη συμπεριφορά φοροεισπρακτόρων και τοκογλύφων, η φρίκη που σκορπούσαν οι συμμορίες και όλοι όσοι γινόταν όργανα της απολυταρχικής εξουσίας, δυο κόσμοι μοιρασμένοι στα δυο, από δω οι εξουσιαζόμενοι στο έλεος της δυστυχίας, από εκεί οι εξουσιαστές άπληστοι, αλαζόνες και δυνάστες. η αέναη πάλη των τάξεων σε όλο της το μεγαλείο.
Έτσι λοιπόν, όποιος είναι υποψιασμένος και έχει διάθεση για περισσότερες αναγνώσεις, πίσω από τα συναρπαστικά γεγονότα, τις ιστορικές λεπτομέρειες, τις ακριβείς περιγραφές , τη συγκλονιστική αφήγηση, τους δυνατούς χαρακτήρες ιδίως του Γερόλεμου και του απογόνου του Αδάμου, στη συνύπαρξη του κωμικού με το τραγικό, στις συγκινησιακά φορτισμένες στιγμές από τα ίδια τα γεγονότα και τις ανατροπές της ζωής, στον αγώνα των ηρώων για επιβίωση, στους παθιασμένους έρωτες , τις δολοπλοκίες, τις προδοσίες και τα αχαλίνωτα πάθη, θα ανακαλύψει την αγωνία του συγγραφέα για την ουσία της ζωής και τη σημασία της , για το ρόλο του καθενός μας πάνω στη γη και τον επαναπροσδιορισμό αξιών και εννοιών οι οποίες μας συνδέουν με τόπους , ανθρώπους και ιστορίες όχι συμβολικά, αλλά ουσιαστικά, ιδωμένες από την ανθρώπινη πλευρά, αφήνοντας στο φως για τις επόμενες γενιές κρυμμένες αλήθειες και ασυγχώρητα λάθη. Η ευθύνη, όπως αναδύεται από το μυθιστόρημα αυτό, δεν είναι μόνο συλλογική είναι κυρίως και πρώτα ατομική. Αυτό που έχει σημασία. είναι μέσα από τη γνώση του εαυτού μας και την αναζήτηση της αλήθειας να ανακαλύψουμε αυτή την ευθύνη, συλλογική και προσωπική, γιατί όπως λέει και ο Αδάμος κεντρικός ήρωες του βιβλίου στο δεύτερο μέρος, όπου πατούμε είναι δικός μας δρόμος .

Ελένη Πριοβόλου

«Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο όπου σου την ορίζουν άλλοι. Στοχάσου και διάλεξε σε ποιον θέλεις να πατάς».
«Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος!» Αποκρίθηκε.

Ουρανόπετρα. Ένα ακόμα βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου. Το μυθιστόρημα ενός ολόκληρου κόσμου, ενός μέρους της Κυπριακής και Ελληνικής ιστορίας, ενός αληθινού κοχλασμού, που κρύβει όλες τις δυνάμεις του καλού και του κακού και όλα τα στοιχεία της φθοράς και της αφθαρσίας. Ένα έπος αλλά μια ελεγεία της ανθρώπινης περιπέτειας και των ανθρωπίνων παθών και παθημάτων.
Μέσα στον κοχλασμό των ιστορικών γεγονότων θα αναστηθεί ο Αδάμος, βασικός ήρωας της μυθιστορίας. Γύρω από τη ζωή του και τους δρόμους του, θα αναπτυχθεί η ιστορία δώδεκα γενεών με τον πλέον σαγηνευτικό τρόπο.
Ο Γιάννης Καλπούζος δίνει και αυτή τη φορά έναν κολοσσιαίο κοινωνικό και ιστορικό πίνακα χωρίς να εγκαταλείψει στιγμή τους ήρωές του με τα πάθη και τα παθήματά τους. Άμοιρους των γεγονότων, αλλά υποκείμενους στα γεγονότα. Τους αναπτύσσει πάνω στον αραχνοΰφαντο ιστό μιας άρτιας τεχνικής, με το γλωσσικό εργαλείο να πάλλει διαρκώς σε όλο το έργο.
Δε γράφει ούτε μια λέξη ή φράση αν δεν έχει να πει κάτι σημαντικό ή αν δε βάλει το φυτίλι ενός καλά κρυμμένου μυστικού το οποίο κρατάει σε διαρκή εγρήγορση το μυαλό και τις δυνάμεις του αναγνώστη.
Ο συγγραφέας με συλλογισμούς καθαρούς και αλλεπάλληλους καταλήγει στην δική του αντίληψη ακόμα και μέσα από φαινομενικές παραδοξότητες. Η παρατηρητικότητά του αιφνιδιάζει, ο δε προσωπικός του στοχασμός μεταφέρεται επιδέξια στη σκέψη των ηρώων.
Ο Γιάννης Καλπούζος ξέρει να περιγράφει. Πιστά μεν αλλά και με ποιητική διαύγεια, ζωγραφίζει τοπία, μάχες, φυσικά φαινόμενα. Τη νύκτια ερημιά ενός δρόμου, την παραζάλη ενός χορευτικού κέντρου, την ατμόσφαιρα ενός καφενέ η μιας χοροεσπερίδας, τις αγορές, τους κήπους, τις εξοχές.
Όλες αυτές οι αρετές δυναμωμένες από μια προσωπική έκφραση διατηρεί τον τόνο της από την αρχή ως το τέλος του μυθιστορήματος. Ο Καλπούζος δημιουργεί ύφος. Αποφεύγει συστηματικά τη φράση ή τη λέξη μεγάλης κατάχρησης και γνωρίζει καλά το ρόλο μιας λέξης στη φράση, ακόμα και τις αποχρώσεις που δύναται να λάβει η ίδια λέξη σε διαφορετική φράση.
Ο Καλπούζος αποδεικνύει για μια ακόμα φορά ότι διαθέτει φαντασία και ξέρει να αφηγείται. Χαράζει βαθειά την κοίτη και ελέγχει τους χείμαρρους της έμπνευσής του, ώστε να μην συναντάς πουθενά την αμηχανία ή τον πλεονασμό.
Η πεζογραφία, όσο και αν απομακρύνθηκε στις μέρες μας από τον τύπο των κλασσικών μυθιστορημάτων, έχει ανάγκη από έναν μύθο και την ανάπτυξή του. Το πρώτο το δίνει η φαντασία και τον άλλο η αφηγηματική δεινότητα. Με τούτα τα όπλα ο Γιάννης Καλπούζος κερδίζει για μια ακόμα φορά τον απαιτητικό αναγνώστη σε μια μυθιστορία πού θα παραμείνει κλασσική.

 

ΛΙΑΝΑ ΚΟΥΛΑΦΕΤΗ ΕΝΩΣΙΣ ΚΥΠΡΟΣ

«Ουρανόπετρα!» μονολόγησε. «Όπως η Αφροδίτη, που’ πεσε ο σπόρος απ΄τον ουρανό κι εγεννήθηκε στα κύματα. Ωσάν την Κύπρο! Ουρανόπετρα ένι κι ετούτη, που’ πεσε στη Μεσόγειο! Κι ο Γερόλεμος κι εγώ κι ούλοι που ζούμε δαμαί παιθκιά της Ουρανόπετρας είμαστε! Ένι ο θησαυρός μας! Κι όποιος εύρει τζαι τον προσωπικό του θησαυρό είντα άλλο θέλει στη ζωή;».
Διαλέγοντας τον τίτλο «Ουρανόπετρα» ο Γιάννης Καλπούζος για το νέο του βιβλίο που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο αποφάσισε να μας ταξιδέψει στην Κύπρο δύο εποχών, του 1570 και του 1880. Ζωγραφίζοντας στον καμβά της ιστορίας, η Ουρανόπετρα είναι ένα κοινωνιολογικό κατά βάση όπως προτιμά ο ίδιος να τονίζει μυθιστόρημα, μέσα στο οποίο διάφορα ιστορικά γεγονότα ξεδιπλώνονται με τρόπο αριστουργηματικό, εγκιβωτίζοντας μικρές ιστορίες παράλληλα από την μεγάλη ιστορία του Ελληνικού Έθνους.
Η υπόθεση ξεκινά με ένα μικρό χρονικό, αναφερόμενη στο μεταίχμιο που βρίσκει την Κύπρο να μεταβιβάζεται από τους Ενετούς στους Οθωμανούς, ενώ πενηντατέσσερις μόνο σελίδες αργότερα μεταφερόμαστε τρεις αιώνες μπροστά όπου για ακόμη μια φορά το ιστορικό μεταίχμιο βρίσκει το νησί να περνά από τα χέρια των Οθωμανών στους Άγγλους.

Το «προλογικό» αν μπορούμε να το ονομάσουμε έτσι χρονικό, παρουσιάζει την Κύπρο του 16ου αιώνα και τον πάροικο Γερόλεμο, μέσα από τα λόγια του οποίου θα γνωρίσουμε τις βαρβαρότητες που εξελίσσονταν σε αυτήν την ιστορική φάση εις βάρος των Ελλήνων της Κύπρου καθώς μέσα σε όλα τα δεινά που εκτυλίσσονται ο πρωταγωνιστής ψάχνει να βρει το θησαυρό που κατά την άποψη του βρισκόταν εκεί που πατούσε της γης το ουράνιο τόξο, ενώ το ζωνάρι της Αγίας Ελένης ήταν το κάλεσμα της τύχης του. Βρίσκοντας τον θησαυρό και μην προλαβαίνοντας να τον συλλέξει, μαζεύει ένα μετάλλινο σβόλο τον οποίο θεωρεί φυλαχτό και μετατρέποντάς τον σε τέσσερα μικρά φυλαχτά τα μοιράζει στους γιους του που δεν θα ξαναδεί. Η μικρή αυτή λεπτομέρεια στην αρχή του βιβλίου, καθορίζει ολόκληρη την πλοκή τρεις αιώνες αργότερα, όπου στην Κύπρο του 19ου αιώνα, και στο Μεγάλο χρονικό, η ζωή του Αδάμου περιτριγυρίζεται γύρω από αυτό το φυλαχτό.

Στο δεύτερο μέρος που είναι και το μεγαλύτερο του βιβλίου, ο αναγνώστης θα ταξιδέψει μέσα στα στενά των Λευκάρων και της Λάρνακας, αντικρίζοντας μέσα από την πένα του Καλπούζου εκκλησίες, καφενέδες, πλατείες και χαμάμ, αρχοντόσπιτα και καλύβες, ζωγραφίζοντας με αυτόν τον τρόπο και με κάθε δυνατή λεπτομέρεια το κυπριακό τοπίο της εποχής. Ήθη και έθιμα, συνήθειες και τρόποι ζωής κάνουν δυνατή την παρουσία τους μέσα από τα προσωπικά βιώματα του πρωταγωνιστή, καθώς ο ίδιος, παιδί της φτώχειας, θα ανακατευτεί με όλο τον κόσμο του νησιού∙ από γνωστούς πεσβάντηδες και παλικαράδες, μαυροπινακωμένους, καθώς και εμβληματικές ποιητικές μορφές όπως αυτή του Βασίλη Μιχαηλίδη με τον οποίο ο πρωταγωνιστής θα συζητήσει για θέματα βαθιά που απασχολούν τον εσωτερικό κόσμο του καθενός∙ θα ζήσει απαγορευμένους έρωτες με πλούσιες κυρίες καθώς και πιο ταπεινές σχέσεις. Ίντριγκες, μυστικά και προκλήσεις δεν θα σταθούν εμπόδιο στα σχέδια και στα όνειρά του, ούτε στις σχέσεις του με τους δικούς του ανθρώπους. Σχέσεις οικογενειακές και φιλικές οι οποίες θα δοκιμαστούν όχι λίγες φορές, αφού η φτώχεια από τη μία και ο πόλεμος από την άλλη θα φέρουν στην επιφάνεια συμπεριφορές και σκέψεις, που μόνο όταν φτάσει στα άκρα ο άνθρωπος φανερώνει. Ο Αδάμος μας μεταφέρει και στην μητροπολιτική Ελλάδα, στον Ατυχή Πόλεμο του 1897 καθώς και στους Βαλκανικούς πολέμους του 1913, παρουσιάζοντας τις πιο ενδόμυχες σκέψεις κι ανησυχίες του για θέματα πιο περίπλοκα, όπως πατρίδα, πόλεμος και ειρήνη. Έννοιες όπως παράνομο δίκιο και νόμιμο άδικο, αλαζονεία κι αξιοπρέπεια θα τον φέρουν αντιμέτωπο με τον εαυτό του, πραγματοποιώντας έτσι ένα ταξίδι αυτογνωσίας στο οποίο ο αναγνώστης θα παρασυρθεί μαζί του.

Αναμφίβολα μπορούμε να πούμε πως η Ουρανόπετρα, είναι το βιβλίο που θα ευχαριστήσει τον κάθε αναγνώστη, καθώς το μεγάλο αναγνωστικό κοινό του κοινωνικού-ιστορικού μυθιστορήματος θα βρει μια πολύ καλή και λεπτομερή μελέτη αλλά και όποιος δεν προτιμά αυτού του είδος τη λογοτεχνία θα μαγευτεί από την εικόνα που φωτογραφίζει ο Καλπούζος, περιγράφοντας την «Ουρανόπετρα» της Μεσογείου. Χρησιμοποιώντας τη διάλεκτο της εποχής μέσα από τους διαλόγους και τα τσιατιστά ο αναγνώστης θα έρθει πιο κοντά στους χαρακτήρες του βιβλίου ανακαλύπτοντας πως οι κυπριακοί ιδιωματισμοί, δίνουν έναν ρομαντισμό που καμιά καθαρεύουσα δεν μπορεί να αντικαταστήσει.
Εν κατακλείδι εμείς ως «Ένωσις» θα θέλαμε να τονίσουμε, πως ο συγγραφέας έχοντας το θάρρος της γνώμης του και γνωρίζοντας άπταιστα τα ιστορικά τεκταινόμενα, δεν υποκύπτει στους «πολιτικακορεκτισμούς» της δικής μας εποχής, περιγράφοντας τα πράγματα όπως ακριβώς έχουν κι όχι όπως θα «έπρεπε». Παρουσιάζει την κυπριακή πραγματικότητα του 19ου αιώνα, που μαστίζεται από του κάθε είδους κατακτητές, μέσα από την αιώνια τακτική της Αγγλίας, διαίρει και βασίλευε. Κάνει ξεκάθαρη τη διαφορά της πατριδοκαπηλίας από τον πατριωτισμό καθώς επίσης παρουσιάζει με άκρα παραστατικότητα τον προαιώνιο πόθο των Ελλήνων της Κύπρου για Ένωση με την Μητέρα Ελλάδα.

Προτείνουμε ανεπιφύλακτα την Ουρανόπετρα λοιπόν, ένα βιβλίο-οδοιπορικό πολλαπλών αναγνώσεων, που θα σας μαγέψει με τον λυρισμό του σε ένα ταξίδι αυτογνωσίας του καθενός, ανακαλύπτοντας μαζί με τον Αδάμο, πως όπου πατούμε είναι δικός μας δρόμος.
Ιλιάνα Κουλαφέτη

 

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΥΓΙΑΚΗ ΕΛ. ΤΥΠΟΣ

Στον καµβά της Ιστορίας βασίζεται ο Γιάννης Καλπούζος, ζωγραφίζοντας πάνω του ένα ταξίδι αυτογνωσίας, µια αναζήτηση του παρελθόντος και του ίδιου του εαυτού του ήρωα, µε εύρηµα την αγάπη. Με την Κύπρο και την Ιστορία της να βρίσκεται σε πρώτο πλάνο, ο βραβευµένος συγγραφέας των µπεστ σέλερ «Ιµαρέτ» και «Άγιοι και ∆αίµονες», επίκαιρος όσο ποτέ, µας παρασύρει σε ένα οδοιπορικό της «Ουρανόπετρας» του καθενός από εµάς. Χωρισµένο σε δύο χρονικά µέρη, µε το πρώτο -και πιο σύντοµο- να εντοπίζεται στην Κύπρο του 1569, την εποχή της Ενετοκρατίας, και µετέπειτα έως το 1572, ακολουθώντας το Γερόλεµο και την οικογένειά του, κατά την εισβολή των Οθωµανών στη Μεγαλόνησο. Σε µια µαρτυρική πορεία ζωής, χάνοντας τη γυναίκα και τις κόρες του, ο Γερόλεµος δηµιουργεί τέσσερα φυλαχτά για τους γιους του από την «ουρανόπετρα» που είχε βρει και πίστευε ότι τον προστάτευε.
Στο δεύτερο και µεγαλύτερο µέρος του πυκνογραµµένου βιβλίου, n δράση εντοπίζεται στην Κύπρο περί τα τέλη του 1890 – αρχές του 1900, µε κεντρικό ήρωα τον Αδάµο, έναν όµορφο νέο και απόγονο του Γερόλεµου, ο οποίος παλεύει να τα βγάλει πέρα µε τη φτώχεια της εποχής, προσπαθώντας παράλληλα να βοηθήσει και την οικογένειά του. Ο Αδάµος, δυνατός και ευέξαπτος, προσπαθεί να στεριώσει στις δουλειές, ξεστρατίζοντας πού και πού, πάντα όµως µε την αγάπη του για την οικογένεια στο µυαλό του. Καβγάδες, σκληρή δουλειά, πάθη, πόρνες, ανοίγµατα και ατυχίες, δολοπλοκίες παρουσιάζονται µε φόντο τις παραδοσιακές συνήθειες, τον τρόπο ζωής και τις συνοικίες της εποχής. Στο µεταξύ, n κοινωνία βιώνει τις µεγάλες αλλαγές και καινοτοµίες της εποχής, ενώ την ίδια ώρα δοκιµάζεται από τους εισβολείς.
Παράλληλα, και ο ίδιος ο Αδάµος κάνει αλλαγές στη ζωή του αφήνοντας την Κύπρο για να αγωνιστεί στο πλευρό της πατρίδας Ελλάδας, όπου πλανιέται στους δρόµους της Αθήνας, στο Μπιζάνι, στην Αρτα στη Φιλιππτάδα, στον Βόλο, στα Φάρσαλα, στα Γιάννενα και τον Πειραιά.
«Οπου πατώ είναι δικός µου δρόµος», λέει ο ήρωας και µε αυτή τη ρήση πορεύεται αναζητώντας τα τέσσερα κοµµάτια της «ουρανόπετρας», µε σκοπό να βρει πού είναι κρυµµένος ο θησαυρός, για να ανακαλύψει τελικά ότι ο θησαυρός είναι ξεχωριστός και µοναδικός για τον καθένα.
«Εν µου χρειάζεται άλλος, έχω την ιδική µου ουρανόπετρα, την Αγγελέτα!».
Την ίδια ώρα n επικαιρότητα και τα γεγονότα τού σήµερα τόσο µε την Κύπρο όσο και µε τη χώρα µας καθιστούν αναπόφευκτο τον παραλληλισµό όσων διαδραµατίζονται στην «Ουρανόπετρα» και τον τρόπο που οι ήρωες αντιµετωπίζουν τις καταστάσεις, µε την κρίση του παρόντος και τη στάση µας.
Με αριστουργηματικό τρόπο ο συγγραφέας καταφέρνει να πλάσει µια ιστορία μυθοπλασίας µε φόντο πραγματικά ιστορικά γεγονότα και να τα παντρέψει µε το δικό του μοναδικό ύφος.
Ιδιαίτερη “µνεία αξίζει να γίνει στη γλώσσα καθώς ο Γιάννης Καλπούζος χρησιµοποιεί την κυπριακή διάλεκτο, µε τις εκφράσεις και τους ιδιωµατισµούς της εποχής, βάζοντας ακόµα πιο βαθιά τον αναγνώστη στο κλίµα του βιβλίου.

 

ΜΟΥΡΑΤΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΑΟΥΣΑ

Στο νέο του μυθιστόρημα, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο (όπως και τα προηγούμενα), πριν από λίγους μήνες, ο Γ. Καλπούζος, αναφέρεται σε μια γωνιά του Ελληνισμού. Την Κύπρο. Εκεί κυρίως εκτυλίσσεται η πλοκή του βιβλίου. Στην Κύπρο και στο…χρόνο, αφού η αφήγηση ξεκινά το 1569 και φτάνει μέχρι τη λήξη του Α! Παγκοσμίου πολέμου.

Είναι η ιστορία της ζωής του Γερόλεμου και των τεσσάρων γιων του, που μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς, τον Αύγουστο του 1571, σκόρπισαν στους τέσσερις ανέμους «…ο Μύρος για την Κωνσταντινούπολη, ο Βισέντζος για την Κεφαλονιά, ο Χρύσανθος για τη Λουρουτζίνα κι ο Αντζουλής για τα Λεύκαρα». Ο Γερόλεμος, στον κάθε του γιο, πριν φύγει κι ακολουθήσει το δρόμο του, έδωσε και το ένα τέταρτο από ένα φυλαχτό, που είχε φτιάξει ο ίδιος, «από πέτρα τ’ ουρανού, ουρανόπετρα».
Μερικές…εκατοντάδες χρόνια αργότερα, γεννιέται στην Κύπρο, ένας απόγονος του Γερόλεμου, ο Αδάμος. (Αυτό το άλμα στο χρόνο στη συνέχεια της αφήγησης, καλύπτεται). Από το σημείο αυτό, αυτός γίνεται ο ήρωας του βιβλίου και το βίο του αναλαμβάνει να μας διηγηθεί ο συγγραφέας. Και μαζί μας αφηγείται και μας διδάσκει με τον μοναδικό του τρόπο, χωρίς φυσικά ίχνος διδακτισμού, την ιστορία της πολύπαθης Κύπρου.
Χαρακτήρας ατίθασος και ανυπότακτος ο Αδάμος, αναγκάστηκε να μπει από μικρός στη βιοπάλη. Αντιμετωπιζόταν με συγκατάβαση-για να μην πω με περιφρόνηση-από τους συντοπίτες του, μέχρι που νίκησε σ’ έναν παραδοσιακό αγώνα «άρσης βαρών». Αυτή του η δύναμη όμως, λίγο έλειψε να γίνει αντί για ευλογία, κατάρα, αφού τον οδήγησε σε ατραπούς που δεν έπρεπε. «Θυμωμένος με τη ζωή, κατιτίς να του φταίει, δίχως να μπορεί να το αδράξει ο λογισμός του, σπρωγμένος κι απ’ τη φτιαξιά του και πλανεμένος απ’ την εξουσία που ασκούσε με τη σωματική του δύναμη, αφέθηκε να παρασυρθεί στα χούγια των παλικαράδων. Δεν ντυνόταν όπως οι πεσβάντηδες, όμως έλυνε το ζωνάρι του, αφήνοντάς το να κρέμεται μέχρι το γόνατο κι αποζητούσε τον καβγά στους δρόμους, στους καφενέδες κι όθε λάχαινε».
Φυσικά, η πυκνότητα της εξαιρετικής πλοκής είναι τέτοια, που δεν επιτρέπει την περιγραφή της, μέσα στις λίγες γραμμές αυτής της παρουσίασης. Γι’ αυτό, αφήνω τον αναγνώστη να ανακαλύψει μόνος του τη συνέχεια. Πριν κλείσω να πω ότι, πέρα από την πλοκή, οι στέρεοι και ρεαλιστικοί χαρακτήρες, η δυνατή δομή, η χρήση της «κυπριακής» γλώσσας, το πλήθος των πραγματολογικών στοιχείων, οι πολύ καλές περιγραφές και τέλος η μοναδική γραφή του Γ. Καλπούζου, συνθέτουν ένα μυθιστόρημα, το οποίο προσφέρει πολυεπίπεδη απόλαυση στον αναγνώστη. Για μια ακόμη φορά, ο συγγραφέας του «Ιμαρέτ» και «Άγιοι Και Δαίμονες» εντυπωσιάζει.
Να συμπληρώσω και κάτι ακόμη. Ο Γιάννης Καλπούζος, είναι από τους συγγραφείς που θέλουν να έρχονται σε επαφή με τους αναγνώστες και γι’ αυτό κάνει εξαιρετικές, και «ξεχωριστές» παρουσιάσεις των βιβλίων του σε όλη σχεδόν την Ελλάδα. Αν αντιληφθείτε να κάνει παρουσίαση του βιβλίου του κάπου κοντά σας, μη χάσετε την ευκαιρία να την παρακολουθήσετε. Θα παραβρεθείτε σε μια ιδιαίτερη εκδήλωση. Εγώ έχω παρακολουθήσει τις παρουσιάσεις και για τα τρία του βιβλία (σε τρεις διαφορετικές πόλεις!) και πραγματικά τις απόλαυσα.

 

ΣΤΟΦΟΡΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Ο Γιάννης Καλπούζος έχει κάνει μια σειρά από λάθη:
Γράφει πραγματικά ιστορικά μυθιστορήματα –βιβλία όπου η έρευνα παίζει σημαντικό ρόλο. Αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της ιστορίας, περιγράφει με ένα μοναδικό τρόπο γεγονότα –με αξιοποίηση των πηγών- ώστε να έχεις την αίσθηση ότι διαβάζει ένα ρεπορτάζ από αυτόπτη μάρτυρα των γεγονότων.
Η δουλειά και η έρευνα του δεν σταματούν εκεί. Σε κάθε βιβλίο χρησιμοποιεί ένα διαφορετικό γλωσσικό ιδίωμα. Εντυπωσιακή η γλώσσα της αφήγησης τόσο στο Άγιοι και δαίμονες εις ταν Πόλιν, όσο και στην πιο πρόσφατη Ουρανόπετρα όπου αξιοποιείται –όπως γράφει σε σημείωσή του ο ίδιος το «άρωμα της γλώσσας».
Πέρα από αυτά τα σημαντικά προσόντα και οι μύθοι που οικοδομεί στα βιβλία του, με ανθρώπους που τους παρασέρνει το κύμα της ιστορίας, είναι στέρεοι και η πλοκή του συναρπαστική…
Το μεγαλύτερο σφάλμα είναι όμως ότι αυτή η δύσκολη –εκ πρώτης όψεως λογοτεχνία- συναντά την αποδοχή των αναγνωστών με αποτέλεσμα τα βιβλία του να έχουν ενταχθεί στην κατηγορία των «Ευπώλητων»…
Θα μου πείτε πως όλα αυτά είναι επιτυχίες και όχι «λάθη» -όπως τα χαρακτήρισα στην αρχή. Εξηγούμαι, λοιπόν:
Για τη λογοτεχνική μας κριτική, που είναι έτοιμη να υμνήσει κάθε πειραματικό πρωτόλειο, κάθε βιβλίο καταξιωμένου μέλους του σιναφιού ακόμη κι αν είναι αδύνατον να διαβαστεί, που βραβεύει με βάση διάφορους αδιευκρίνιστους παράγοντες, το να πουλάς πάνω από δέκα χιλιάδες αντίτυπα είναι …όνειδος!
Κατατάσσεσαι ευθύς αμέσως στους συγγραφείς που γράφουν βιβλία για …νοικοκυρές, για παραλίες και άλλα τέτοια. Σου αφιερώνουν λίγες αράδες ή επιλέγουν τη σιωπή.
Από τη μεριά τους και οι εκδοτικοί οίκοι υποδαυλίζουν το φθόνο του σιναφιού με διαφημιστικές εκστρατείες και υπερβολές στην προώθηση των συγγραφέων που θα φέρουν χρήμα στα ταμεία…

Το κακό είναι ότι την κριτική στην Ελλάδα (και ατυχώς ούτε ο υπογράφων ξεφεύγει από τον κανόνα) την ασκούν κατά βάση συγγραφείς οι οποίοι κρίνουν ομοτέχνους τους. Κι έτσι είναι έτοιμοι για διθυράμβους όταν δεν νιώθουν ανταγωνιστικά, αλλά κυριεύονται από αμηχανία μπροστά σε ένα καλό βιβλίο που ταυτόχρονα … «πουλάει»…

Κι όμως θα χρειαζόμασταν μια πραγματική ανάλυση- κριτική

Ο Γιάννης Καλπούζος με την Ουρανόπετρα ξεκινώντας από την εποχή της Ενετοκρατίας μας φέρνει στην Κύπρο στα τέλη του 19ου –αρχές του 20ου αιώνα. Μας μεταφέρει με πειστικότητα το κλίμα και την ατμόσφαιρα μια ολόκληρης εποχής και πέρα από την αναγνωστική απόλαυση αναδεικνύει άγνωστα γεγονότα. Εκεί όμως που μας παραδίδει ένα πραγματικό ιστορικό μάθημα είναι στην περιγραφή της εκστρατείας του 1897 και της Μάχης του Μπιζανίου, όπου μετείχε ο ήρωάς του. Οι άνθρωποι δεν είναι αριθμοί, αλλά ξεχωριστές προσωπικότητες. Τα γεγονότα ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια μας και οι μάχες έχουν κάτι το ελάχιστα ηρωικό: Ένα πραγματικό σφαγείο. Άλλοι κάνουν ασκήσεις επί χάρτου και άλλοι πολεμάνε…
Όμως και στο ζήτημα της Κύπρου το μυθιστόρημα μας βοηθά να κατανοήσουμε τις ρίζες των σημερινών προβλημάτων και αδιεξόδων.
Μια κριτική ανάλυση θα μας βοηθούσε όχι μόνο να διαβάσουμε καλύτερα το βιβλίο, αλλά και να προσεγγίσουμε ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη σύγχρονη ιστορία μας. Επίσης θα άνοιγε δρόμους και για άλλους ανθρώπους της γραφής.

Θεωρώ ότι τα βιβλία του Γιάννη Καλπούζου θα επιζήσουν στο χρόνο και στο μέλλον θα εκτιμηθούν περισσότερο. Και μόνο η γλώσσα που διασώζει, ο τρόπος γραφής του θα αρκούσαν γι’ αυτό…

Κάποτε , σε μια συνέντευξη του ο Αλαίν ντε Μποτόν, μου είπε μιλώντας για το θέμα της εργασίας στη λογοτεχνία: «…σπανίως στα μυθιστορήματα οι άνθρωποι εργάζονται. Συνέχεια ερωτεύονται! Μπορεί π.χ. να έχουν διαφωνίες με την οικογένειά τους, αλλά ποτέ δεν πηγαίνουν στο γραφείο. Αυτό με ενοχλούσε. Ότι η εργασία δεν υπάρχει ως λογοτεχνικό θέμα…»

Ο Γιάννης Καλπούζος αντιθέτως δίνει μεγάλο βάρος στον κόσμο του μόχθου και της εργασίας σε όλα του τα μυθιστορήματα. Οι άνθρωποι είναι εκεί: Αληθινοί. Θα περιμέναμε από την κριτική να μπορέσει να τους αναγνωρίσει και να μοιραστεί μαζί μας τα συμπεράσματά της.

Ματαίως.

 

ΠΑΠΑΠΟΛΥΒΙΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Κυκλοφόρησε πριν από μερικές μέρες, από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο», το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου με τίτλο «Ουρανόπετρα. Η δωδέκατη γενιά». Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται, κυρίως, στην Κύπρο των πρώτων δεκαετιών της Αγγλοκρατίας. Η υπόθεση ξεκινά στις παραμονές της τουρκικής κατάκτησης του νησιού, το 1570-1571, και την πολιορκία της Λευκωσίας και της Αμμοχώστου, όπως τις έζησε η οικογένεια ενός Έλληνα από τα Λεύκαρα. Δώδεκα γενιές αργότερα, γύρω στο 1878 και τον ερχομό των Βρετανών, γεννιέται στα Λεύκαρα ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος, ο Αδάμος Χριστοφή, που αφού θα βιώσει τις τραγικές συνθήκες της καθημερινότητας των αγροτών (σημειώνουμε μιαν εξαιρετικής ακρίβειας περιγραφή της συλλογής της ακρίδας) και τα δεινά της τοκογλυφίας και της άτεγκτης αποικιακής φοροεισπρακτικής πρακτικής, θα αναγκαστεί να αναζητήσει την τύχη του στη Λάρνακα. Εκεί, θα μπλεχθεί σε πολλές περιπέτειες, θα αλλάξει διάφορα επαγγέλματα, θα μαυροπινακιστεί από την Αστυνομία, θα δει την οικογενειακή του περιουσία να μεταβιβάζεται στον τοπικό τοκογλύφο, θα βιώσει την κοινωνική ανισότητα και την αδικία, θα αγαπήσει και θα ερωτευθεί. Στους πολέμους του 1897 και του 1912-1913 ο Αδάμος στρατεύεται εθελοντικά. Παίρνει μέρος στη μάχη του Βελεστίνου με τον Σμολένσκη και τους άλλους Κυπρίους εθελοντές, ενώ επανέρχεται στην Ελλάδα το 1912 «για να ξεπλύνει τη μουτζούρα του 97», πολεμά στο Μπιζάνι και μπαίνει ελευθερωτής στα Γιάννενα. Γνωρίζει τα συναισθήματα της ήττας, της απώλειας συντρόφων στη μάχη, της χαράς των «υποδούλων ελευθερωτών», της ψυχικής κούρασης του πολεμιστή.
Με επίκεντρο τις περιπέτειες του Λευκαρίτη Αδάμου Χριστοφή και του φυλακτού του, παρακολουθούμε ένα χρονικό της ιστορίας της Κύπρου της περιόδου 1878-1917. Η πλοκή διαδραματίζεται κυρίως στη Λάρνακα, όμως ο ήρωας του μυθιστορήματος εργάζεται ή ταξιδεύει και στο υπόλοιπο νησί.
Ο Καλπούζος, συγγραφέας δύο μυθιστορημάτων που αγαπήθηκαν πολύ από το αναγνωστικό κοινό και γνώρισαν τεράστια εκδοτική επιτυχία, του «Ιμαρέτ» και του «Άγιοι και δαίμονες» θεωρείται άριστος τεχνίτης του ιστορικού μυθιστορήματος, κάτι που επιβεβαιώνεται στην «Ουρανόπετρα». Στο βιβλίο έχουν μικρή ή μεγαλύτερη παρουσία προσωπικότητες της κυπριακής ιστορίας ή της Λάρνακας όπως ο Φίλιος Ζαννέτος, ο Δημήτρης Λιπέρτης, ο Βασίλης Μιχαηλίδης, ο Μιχαήλ Βολονάκης, ο Ιερώνυμος Βαρλαάμ, ο Κλεόβουλος Μεσολογγίτης, κ.ά. Ο συγγραφέας καταφέρνει και περνά στις σελίδες του μυθιστορήματός του τις κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, τα κοινωνικά προβλήματα και τους αποκλεισμούς της εποχής, την τοκογλυφία, το εθελοντικό κίνημα, τα μεγάλα πολιτικά γεγονότα που σημάδεψαν τον τόπο, τις σχέσεις με τους Τούρκους της Κύπρου, τους εξισλαμισμούς και τον κρυπτοχριστιανισμό. Ο ήρωας της «Ουρανόπετρας» διασκεδάζει στο «Γεσίλ Καζίνο» της Λευκωσίας, ταξιδεύει με το τρένο στην Αμμόχωστο, είναι αγωγιάτης ομάδας αρχαιοκαπήλων που γυρίζουν το νησί αγοράζοντας αρχαία, βοηθά τον μικρό αδελφό του να σπουδάσει στο Παγκύπριο Γυμνάσιο και στη Νομική της Αθήνας, και βρίσκεται στη Λεμεσό όταν ξεσπούν οι ελληνοτουρκικές συγκρούσεις του «Κατακλυσμού», τον Μάιο του 1912. Είναι ένα μυθιστόρημα που θα αγαπηθεί, για μια Κύπρο όπου τα «σπίτια [ήταν] κτισμένα με πλιθάρια, με χωμάτινα δώματα κι άλλα με κεραμιδένιες στέγες, πολλά με κληματαριές στις αυλές τους, κι όλα με πλήθος λουλούδια σε γλάστρες και παρτέρια».
Ο Π. Παπαπολυβίου είναι αναπλ. καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

ΤΡΑΧΑΝΑΣ ΚΡΙΤΙΚΗ

«…Κι η ζωή , θέλησε να τον ανταμείψει για το άλλο βλέμμα που της έριξε. Γιατί κι η ζωή ταμιευτήριο είναι .Άμα καταθέτεις καημό θα αναλάβεις καημό, και μάλιστα με τόκο. Αν όμως καταθέτεις ελπίδα κι ομορφιά και χαμόγελο , θα τα πάρεις αβγατισμένα..».

Όλο και πιο σπάνια συμβαίνει πια η ολοκλήρωση της ανάγνωσης ενός μυθιστορήματος να συνοδεύεται από μια έντονη αίσθηση αποχωρισμού και απουσίας. Στο πρόσφατο μυθιστόρημα του, ο συμπατριώτης μας Γιάννης Καλπούζος ,επιτυγχάνει να δημιουργήσει ακριβώς αυτή την αίσθηση, διότι μετά το πέρας της ανάγνωσης των σχεδόν 600 πυκνογραμμένων σελίδων, νιώθει κανείς τη θλίψη του αποχωρισμού.
Διαβάζοντας την «Ουρανόπετρα» , ο αναγνώστης έχει την ψευδαίσθηση ότι ο Γιάννης Καλπούζος κάθεται απέναντι του και του τα λέει.
Είναι ένα βιβλίο πολύ ενδιαφέρον για να κατανοήσουμε τη «μικροιστορία» της Κύπρου και της Ελλάδας .Έχουμε να κάνουμε με ένα βιβλίο όπου το πρώτο λόγο έχει η μνήμη.
Στα τελευταία του έργα ο Γιάννης Καλπούζος μια μόνη έγνοια έχει: να δώσει συνείδηση στον άνθρωπο του τόπου του, τη συνείδηση της παρουσίας του σε έναν κόσμο που δεν είναι μόνο η γειτονιά του , η περιοχή του και η πόλη του αλλά όλος ο κόσμος, πως οι αρετές και οι κακίες που τον χαρακτηρίζουν δεν είναι μόνο του τόπου του, αλλά κοινές σε όλους τους συνανθρώπους του σε όλη τη γη .
Η «Ουρανόπετρα» είναι ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα , ένα ιστορικό –κοινωνικό μυθιστόρημα και ταυτοχρόνως ποιητικό. Ένα περιπετειώδες ταξίδι προς τη γη των προγόνων, ένα παραμύθι για τη ζωή των αφανών, από τα βάθη του χρόνου. Συνιστά το τρίτο μέρος μιας άτυπης τριλογίας («Ιμαρέτ» και «Άγιοι και Δαίμονες») που αναφέρονται στον ελληνισμό , στις εσχατιές του : Άρτα, Κωνσταντινούπολη , Κύπρος.
Μιλάμε για ένα ολοκληρωμένο , σύνθετο και διαφωτιστικό λογοτεχνικό εγχείρημα .
Στο μυθιστόρημα αυτό πρωταγωνιστεί ο έρωτας.
Το βιβλίο περιλαμβάνει δύο μέρη :Το μικρό χρονικό αρχίζει από το 1569 μέχρι το 1572, επί ενετοκρατίας στην Κύπρο και παρακολουθεί την ιστορία του φτωχού πάροικου Γερόλεμου , που μοιράζει στους γιούς του (Αντζουλή, Χρύσανθο, Βισέντζο και Μύρο) τέσσερα φυλαχτά.
Το μεγάλο χρονικό αρχίζει δώδεκα γενιές αργότερα ,το 1892 μέχρι το 1917, επί αγγλοκρατίας στην Κύπρο και παρακολουθεί την ιστορία του κεντρικού ήρωα Αδάμου Χρυστοφή , απόγονου του Γερόλεμου, αλλά συνυφαίνεται και με πραγματικά ιστορικά γεγονότα(η ήττα της Ελλάδας του 1897 και ο πόλεμος 1912-13).
Πλήθος ακόμα μυθιστορηματικών ηρώων περιέχει το βιβλίο : τον παπα-Μύρωνα , τον Καρανό, τον Φήμη Βερδάτο , την Αμέλια, τον μίστερ Μπορ, τον Χαόυζα, τον Αρέστη, την Αγγελέτα , τον Άλκη Παμιού, τη Νουριέ , τον Χατζηγιωρκή, τον Σώζο, τον Βολιό, τον Λάρκο, τον Μαυρόκωστα, τον Μαυροκορδάτο, τον Φίλιο Ζαννέτο κ.α.( Ο συγγραφέας έχει μια αυξημένη τρυφερότητα στη μεταχείριση των ηρωίδων και των ηρώων του).
Το «ταξίδι» του Αδάμου στην Ελλάδα γίνεται «μαθητεία». Μέσα στη νοτισμένη από μύθους και αίμα Θεσσαλία και Ήπειρο, ο Αδάμος θα έρθει αντιμέτωπος με τη φρίκη…
Ο Αδάμος έρχεται επίσης σε επαφή με την ιστορία του φυλαχτού του πρόγονού του Γερόλεμου, προσπαθεί να συγκεντρώσει τις παραστάσεις από τα τέσσερα φυλαχτά, για να βρει τον κρυμμένο θησαυρό. Προσπαθώντας ο Αδάμος να ξετυλίξει το κουβάρι παλιών ιστοριών και να διαλευκάνει σκοτεινές οικογενειακές υποθέσεις θα χαθεί στους δαιδάλους της προσωπικής και συλλογικής μνήμης , στις πολλές «αλήθειες» των προσωπικών αφηγήσεων και ιστορικών αποτυπώσεων. Μια αναζήτηση ταυτότητας μέσα σε ένα αφιλόξενο και εχθρικό κόσμο. Κάθε απλός άνθρωπος σαν τον Αδάμο, είναι ικανός να βιώσει έντονα συναισθήματα και βίαια πάθη .Και ο κάθε άνθρωπος γίνεται τόσο διαφορετικός από τους ομοίους του, έτσι που η ζωή να αποκτά μοναδικότητα κι ανυπέρβλητη αξία , αναντικατάστατη καθώς είναι.

«Ουρανόπετρα! Μονολόγησε .Όπως η Αφροδίτη , που’ πεσε ο σπόρος απ’ τον ουρανό κι εγεννήθηκε στα κύματα. Ωσάν την Κύπρο! Ουρανόπετρα ένι κι ετούτη, που’ πεσε στη Μεσόγειο! Κι ο Γερόλεμος κι εγώ κι ούλοι που ζούμε δαμαί παιθκιά της Ουρανόπετρας είμαστε! Ένι ο θησαυρός μας! Κι όποιος εύρει τζαι τον προσωπικό του θησαυρό είντα άλλο θέλει στη ζωή ; Εν μου χρειάζεται άλλος , έχω την ιδική μου ουρανόπετρα , την Αγγελέτα!».

Ο βασικός κορμός που διατρέχει το βιβλίο είναι η ρήση του Αδάμου : «όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος». Ο γενέθλιος τόπος , αυτός το τόπος που μας έλαχε να πατάμε , σε αυτόν τον τόπο πρέπει να συμβιώσουμε και να τον σώσουμε όταν απειλείται.
Ο συγγραφέα ξεκινά από τον μικρόκοσμο όπως αυτός εκπροσωπείται εξαντλητικά μέσα από τις εμπνευσμένες μικρολεπτομέρειες της ανθρώπινης φύσης και μεγεθύνεται μέσα από μια πρόταση ζωής, όπου οι αλλαγές λαμβάνουν οικουμενικό χαρακτήρα.
Στόχος του Γιάννη Καλπούζου δεν είναι η ιστορία αλλά η μυθοπλασία και μέσα από αυτήν θέλει να ξαναδιαβάσουμε την ελληνική Ιστορία.
Οι ακριβείς χρονοτοπικές συντεταγμένες δεν καταργούν τη μυθική άλω του κειμένου , αλλά συγχωνεύονται μαζί της.
Ο χειμαρρώδης λόγος του συγγραφέα βοηθάει να αναπτύσσει την αφηγηματική κίνηση προς το παρελθόν , μέσα από εξαίσιες λυρικές σελίδες ,από όπου αναδύονται ο φθορισμός της καθημερινής ζωής των απλών ανθρώπων, οι συζητήσεις , οι συναντήσεις , οι έρωτες, τα ήθη και τα έθιμα, τα σχόλια, η ποιητική ενός βίου ο οποίος επιστρέφει ως κυματισμός του παρελθόντος, που έχει για πάντα χαθεί.
Κωπηλάτες στη γαλέρα της ζωής , οι απλοί άνθρωποι είναι έρμαια των περιστάσεων , όμηροι της Ιστορίας αλλά και του «εγώ » τους , αυτής της ανεξάντλητης δεξαμενής που αναζωογονεί τον τρόπο με τον οποίο πορευόμαστε.
Το βιβλίο αυτό μας μιλάει για τη αγάπη, τον έρωτα, την πίστη , τη φιλία , την ομορφιά , το όνειρο, την επιτυχία , τον φόβο ,την αδικία, την ήττα, τον πατριωτισμό, τον ελληνισμό, το δέσιμο με τους προγόνους, την συνύπαρξη των λαών, το καλό και το κακό , το χρόνο που δεν αντιστρέφεται , την κατεύθυνση της ζωής , τον Ανεπιθύμητο από τους ανθρώπους (το θάνατο),τη μοίρα και το μέλλον.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που μας προσφέρει μια σειρά από πολυσχιδείς αναγνώσεις.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα μέσα στη μετριότητα των ημερών.

Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές , μυθιστορήματα , διηγήματα και στίχους για τραγούδια.
Άλλα έργα του είναι : «Μόνο να του άγγιζα» , «΄Ερωτας νυν και αεί», «Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού»(Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ), «Άγιοι και Δαίμονες- Εις ταν πόλιν» κ.α.

 

ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ – Συνεντεύξεις


ATHENS VOICE ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ

Ο Φώκνερ έλεγε ότι ένας συγγραφέας για να γράψει έχει ανάγκη από τρία πράγματα: εμπειρία, παρατηρητικότητα και φαντασία, συμφωνείτε;

Αποτελούν και τα τρία απαραίτητη συνθήκη της γραφής. Η εμπειρία είναι η προσωπική άσκηση και μαθητεία κάθε συγγραφέα, η οποία εμπεριέχει και την πειθαρχία.

Η παρατήρηση είναι κορυφαίο προσόν για να μπορείς να εισχωρήσεις στα μύχια της ψυχής των ηρώων σου, να αναλύσεις καταστάσεις, σκέψεις, χαρακτήρες και νοοτροπίες, αλλά απαραίτητη και για κάθε τι που περιγράφεις. Τέλος η φαντασία είναι ο πλαστουργός του μύθου. Και τα τρία, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, εξασκούνται. Ωστόσο απαιτείται και κάτι άλλο. Το ταλέντο του γραφιά, το οποίο είναι Θείο δώρο. Ο τρόπος, δηλαδή, που θα υφάνεις τη γλώσσα σου ώστε να γίνει γοητευτική στον αναγνώστη και συνάμα να μεταβολίσει το κείμενό σου σε τέχνη.

Νιώθετε την ανάγκη να συζητήσετε με κάποιον αυτά που γράφετε;

Με δυο τρεις ανθρώπους που εμπιστεύομαι την κρίση τους. Κάποιες φορές το κάνω και σε ευρύτερο κύκλο, επιλέγοντας συγκεκριμένα θέματα, για να ζυγίσω απόψεις και αντιδράσεις, χωρίς όμως να επεκτείνομαι και να αποκαλύπτω πολλά από το περιεχόμενο του βιβλίου που γράφω.

Πόσο συχνά σβήνετε όταν γράφετε;

Ανάλογα με το πόσο στέργει ο δαίμονας της έμπνευσης. Άμα έρχεται αυτό το Θείο πυρ και η Θεία μανία, το χέρι δεν σταματά για να σβήσει. Δεν λογαριάζει από λάθη κάθε μορφής. Οι διορθώσεις θα γίνουν την επόμενη ή την μεθεπόμενη. Όταν δεν στέργει, γράφω και σβήνω όλη νύχτα.

Σας έχουν δώσει κάποια πολύτιμη συμβουλή για το γράψιμο;

Η πιο πολύτιμη ήρθε από ένα ποίημα του Νίκου Καρούζου: “Σφάξε τη μια την ομορφιά να πιει το αίμα η άλλη”, περί αφιέρωσης ο λόγος και εστίασης όλων των δυνάμεων σου προς μια κατεύθυνση.

Για ποιόν γράφετε;

Για την ψυχή μου και για τους αναγνώστες. Για όλους και για κανέναν. Για να ανακαλύψω και συγχρόνως για να μοιραστώ τα λογοτεχνικά μου ευρήματα και οράματα. Κι όπως είμαι αθεράπευτα ερωτευμένος με την ελληνική γλώσσα, θέλω να καταθέσω τη δική μου φωνή, κάτι που ενέχει και τη ματαιοδοξία ή κατ’ άλλους τη φιλοδοξία. Εξάλλου αυτός που γράφει ίσως δεν είναι ακριβώς αυτός που σας απαντά. Γιατί άλλο είναι ο δημιουργός κι άλλο ο άνθρωπος με ονοματεπώνυμο, ο οποίος έρχεται να διαχειριστεί το έργο του πρώτου ξεκομμένος πλέον από τις ιδανικές στιγμές της γραφής. Αρκετά μακριά από κείνη τη μέθη και την εξαΰλωση.

Εάν δεν υπήρχαν αναγνώστες θα συνεχίζατε να γράφετε;

Ποίηση θα συνέχιζα να γράφω, γιατί εκεί ο άνθρωπος-ποιητής σμίγει με το Θείο. Μυθιστόρημα όχι. Αυτό συμπληρώνει εν μέρει την απάντησή μου και στο προηγούμενο ερώτημά σας.

Για ποιους λόγους επιτρέπετε στον εαυτό σας να διακόψει το γράψιμο; (Για να πάτε βόλτα/ για να γυμναστείτε/ για να ανοίξετε το ψυγείο/ για να αγοράσετε τσιγάρα/ για να δείτε σήριαλ).

Για να φτιάξω τον επόμενο καφέ, να αγοράσω την επόμενη κούτα τσιγάρα κι όποτε οι ανάγκες της οικογένειας με θέλουν παρόντα.

Χρησιμοποιείτε το γράψιμο ως πρόφαση για να αφήσετε απλήρωτους λογαριασμούς ή άλλες εκκρεμότητες;

Ποτέ.

Η επιτυχία των βιβλίων έφερε αλλαγές στη καθημερινότητα και στο χαρακτήρα σας;

Για την προβολή των βιβλίων μου αλλά και ως αποτέλεσμα της επιτυχίας τους, αφού με προσκαλούν πολλοί φορείς, βιβλιοπωλεία και σχολεία από όλη τη χώρα κι όχι μόνο, γεννήθηκε η ανάγκη πολλών παρουσιάσεων και άλλων εκδηλώσεων, γεγονός το οποίο αλλάζει κατά περιόδους την καθημερινότητά μου και τον συνήθως κατ’ οίκον ή σε στενό κύκλο ανθρώπων εγκλεισμό μου. Όσον αφορά τον χαρακτήρα μου, με δεδομένο κι ότι η όποια επιτυχία ήρθε σε ώριμη ηλικία, δεν άλλαξε. Τουλάχιστον όσο μπορώ να διακρίνω, γιατί σε αυτό το ερώτημα είναι καλύτερα να ερωτούνται οι άλλοι.

Μπορείτε να μου πείτε μια αγαπημένη πρόταση που έχετε γράψει στο τελευταίο σας βιβλίο;

Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος.

 

MISS BLOOM

Tι είναι αυτό που σας ελκύει στο είδος αυτό του μυθιστορήματος με ιστορικά στοιχεία;

Πρόκειται για καμβά με βασικό κορμό τη ζωή των καθημερινών ανθρώπων και λιγότερο με ιστορικά γεγονότα. Πάνω σ’ αυτόν τον καμβά κτίζεται η μυθοπλασία, η  οποία αντιφεγγίζει στο σήμερα και στο αύριο μέσα από τα θέματα που πραγματεύεται το εκάστοτε μυθιστόρημα. Με έλκει το δέσιμο με τους προγόνους και η αναπαράσταση της ζωής των απλών ανθρώπων που απάνω τους πατούμε και μαζί το ράμμα της συνέχειας του ελληνισμού• η δυνατότητα που παρέχεται για μια άλλη αποτίμηση των ιστορικών περιπετειών, μέσα και από την πιστή αναπαράσταση μακρινών εποχών ώστε να κρίνουμε με τα μέτρα και τα σταθμά που ίσχυαν τότε κι όχι με τον τρόπο που σκεπτόμαστε σήμερα• η ψηλάφηση της διαχρονικής ανθρώπινης πορείας• η αναζήτηση όσων μεταλαμπαδεύονται από γενιά σε γενιά και διαμορφώνουν χαρακτήρες και νοοτροπίες κυρίως δια της προφορικής διαπαιδαγώγησης, υπερισχύοντας συνήθως κάθε άλλης διδαχής ή εκπαίδευσης• η ίδια η ιστορία, η οποία όταν τη γνωρίζουμε καλλιεργεί και διδάσκει• το γεγονός ότι μπορώ να χρησιμοποιώ τη γλώσσα παλαιότερων χρόνων και ίσως με αυτόν τον τρόπο να επαναφέρω στο προσκήνιο γοητευτικότατες λέξεις που έχουν χαθεί• και τέλος τα θέματα με τα οποία κάθε φορά καταπιάνομαι και θεωρώ ότι θα γίνουν πολύ πιο κατανοητά εάν τα τοποθετήσω σε παλαιότερες αποχές καθώς αποστασιοποιούμαστε συναισθηματικά και πλέον γνωρίζουμε πολύ περισσότερα γι’ αυτές.

Ποιά ανάγκη ήταν αυτή που σας παρότρυνε καταρχήν να γράψετε μυθιστορήματα εκτός των ποιημάτων και στίχων σας;

Η δημιουργική πρόκληση του πεζού λόγου μέσω του οποίου ο συγγραφέας μπορεί να αναπτύξει τα κάθε λογής ζητήματα με αναλυτικό τρόπο• το διαφορετικό πεδίο που προσφέρουν τα μυθιστορήματα ώστε να διαγωνιστώ στην ύφανση της γλώσσας και στον μακρύ λόγο• καθώς και η επιθυμία μου να μεταφερθώ ο ίδιος σε παλαιότερες εποχές μέσα από τις έρευνές μου και να τις κατανοήσω.

Πού νομίζετε ότι χρωστούν την επιτυχία τους τα βιβλία σας, τι είναι αυτό που θεωρείτε δηλαδή ότι συγκινεί τον αναγνώστη;

Το σημαντικότερο, κατά τη γνώμη μου, είναι αυτό το ταξίδι στον μαγικό κόσμο του λόγου και της φαντασίας. Πιστεύω ότι η αναγνωστική ευφορία είναι αυτή που ανακαλύπτουν πρώτα οι αναγνώστες και στη συνέχεια η μυθοπλασία, οι καλοχτισμένοι και αληθοφανείς χαρακτήρες, η ατμόσφαιρα και ο ρυθμός του κειμένου, οι γνώσεις που αποκομίζουν, η κοπιαστική έρευνα που διαπιστώνουν ότι έχει προηγηθεί και η ακρίβεια των πραγματολογικών και ιστορικών στοιχείων, καθώς και τα θέματα τα οποία πραγματεύομαι στα μυθιστορήματά μου κι έχουν να κάνουν με το σήμερα και το αύριο.

Στα βιβλία σας κοινός παρονομαστής είναι οι χαμένες πατρίδες και ο ελληνισμός τους. Τι σημαίνει η έννοια πατρίδα για εσάς;

Μόνο το “Άγιοι και δαίμονες” εξελισσόταν στην Κωνσταντινούπολη. Η μυθοπλασία στο Ιμαρέτ διαδραματιζόταν στην Άρτα και στην Ουρανόπετρα στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Άρα οι χαμένες πατρίδες δεν είναι κοινός παρανομαστής. Απεναντίας είναι ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του, με δεδομένη και την εκάστοτε χρονολογική περίοδο. Όσον αφορά την πατρίδα για μένα είναι ό,τι μπόλιασε και έκτισε την ψυχή μου• τόπος, άνθρωποι, ιστορία, γλώσσα, ποίηση, φιλοσοφία, θυμοσοφία. Η πατρίδα είναι αέρας, δεν πιάνεται. Είναι μες στην ψυχή σου. Άπλωσε το κορμί σου στον χάρτη και να την η Ελλάδα. Άμα κόβεται το δαχτύλι σου στην μιαν άκραν πονά το κορμί σου ολάκερο. Έτσι λέει ο κεντρικός ήρωάς μου στην Ουρανόπετρα. Και πονά κανείς όχι μόνο όταν χάνεται ένα κομμάτι της πατρίδας, αλλά κι όταν χάνεται η αισθητική, δεν κατακτιέται η εσωτερική καλλιέργεια, όταν γινόμαστε εισαγωγείς κάθε πολιτιστικού υποπροϊόντος, όταν γινόμαστε οικονομικά και πολιτιστικά υποτελείς. Πατρίδα είναι το σπίτι μου στην πολιτεία του κόσμου.

Στο μεγαλείο της ιστορίας πρωταγωνιστούν οι μικροί, οι γενναίοι της καθημερινότητας. Εργάζεστε συνειδητά πάνω σ’ αυτή την κατεύθυνση;

Σαφέστατα. Πώς γίνεται να καταγράφει κανείς τη ζωή των απλών καθημερινών ανθρώπων, να την εξυψώνει και να μην το πράττει συνειδητά; Πρωταγωνιστές όμως δεν είναι μόνο οι γενναίοι. Η ιστορία γράφεται από γενναίους και μη. Μπορεί το ένα βήμα παρέκει να το χρωστά ο άνθρωπος στους γενναίους, στους οραματιστές και σ’ αυτούς που ξεφεύγουν από το μέτριο, όμως το αποτέλεσμα κτίζεται από όλους και γι’ αυτό ακριβώς όλα προχωρούν με αργούς βηματισμούς κι όχι με άλματα τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον πολιτισμό. Άλλωστε γενναίος μπορεί να γίνει ο καθένας και το αντίθετο. Ασχολήθηκα με αυτό το θέμα στο “Άγιοι και δαίμονες”, τίτλος που μπορεί να διαβαστεί και “Άγιοι δαίμονες”, μιας και το καλό και το κακό, η ομορφιά και η ασχήμια, το άγριο και το ήμερο, το ηρωικό στοιχείο και η δειλία μπορεί να υπάρχουν μέσα στον ίδιο άνθρωπο και να εκδηλωθούν ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν και τις καταστάσεις που καλείται κάθε φορά να αντιμετωπίσει και βεβαίως ανάλογα με τον πνευματικό οπλισμό του.

Πώς σας προέκυψε αυτός ο τίτλος, “Ουρανόπετρα”;

Από τα φυλαχτά που κατασκευάζει ο Γερόλεμος το 1571 χρησιμοποιώντας τον μετάλλινο σβώλο που βρήκε στη ρίζα του ουράνιου τόξου. Συνάμα γιατί η Κύπρος, όπου διαδραματίζεται το μυθιστόρημα, είναι σαν να έχει πέσει από τον ουρανό στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ προσφερόταν και ως συμβολισμός στη ρήση του κεντρικού ήρωα: Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος. Μια ρήση που παραπέμπει στην πορεία προς την αυτογνωσία. Στην πνευματική διαδρομή η οποία έχει ως σύμβολο τον ουρανό αλλά και στον ρεαλιστικό δρόμο με σύμβολο την πέτρα που μας κρατά στη γη.

Να περιμένουμε κάποιο επόμενο μυθιστόρημά σας στο άμεσο μέλλον;

Σε ένα χρόνο περίπου την επανέκδοση του μυθιστορήματος “Παντομίμα φαντασμάτων”. Εάν άμεσο μέλλον είναι τα δύο χρόνια, φαντάζομαι ναι και για νέο βιβλίο. Εκτός και οι δαίμονες της έμπνευσης με οδηγήσουν προς άλλη κατεύθυνση από αυτή που σχεδιάζω και γεννηθεί κάτι νωρίτερα.

 

ΓΙΩΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ SKALA TIMES

Ποια η σχέση σας με τη Λάρνακα και την Κύπρο;

Ξεκίνησε το 1977, όντας 17 ετών, όταν άρχισα ν’ αλληλογραφώ με ένα δεκατετράχρονο κορίτσι από τη Λάρνακα. Μια πυκνή αλληλογραφία, η οποία κράτησε για οκτώ χρόνια. Με το κορίτσι αυτό συναντήθηκα για πρώτη φορά ύστερα από επτά χρόνια στη Λάρνακα κι ένα χρόνο αργότερα έμελλε να γίνει η σύζυγός μου. Είναι η Θεογνωσία (Σούλλα) Υπερμάχου, από την ενορία Σωτήρα Λάρνακας. Η προσωπική σχέση και οι επισκέψεις μου στην Κύπρο από το 1984 μ’ έκαναν ν’ αγαπήσω την Κύπρο και τη Λάρνακα, ενώ ευτύχησα να γνωρίσω εξαιρετικούς ανθρώπους μιας άλλης γενιάς, που δεν υπάρχει πια. Άνθρωποι γεννημένοι στα τέλη του 1800 και στις αρχές του 1900. Είχα έτσι και πολλές μαρτυρίες για την χρονική περίοδο κατά την οποία εξελίσσεται το τελευταίο μυθιστόρημά μου “Ουρανόπετρα”. Ο Βασίλης Αντζουλίδης, ο παππούς της Θεογνωσίας, ήταν χαρισματικός άνθρωπος, όμως δυστυχώς τον έζησα μόνο για δύο χρόνια. Λάτρευε την Ελλάδα, γνώριζε κάθε μέρος της κι ας πήγε μονάχα δυο τάξεις στο δημοτικό σχολείο, και στην ψυχή του υπήρχε μόνο θέρμη για την πατρίδα. Αγνός, άδολος πατριωτισμός. Μέσα από τις διηγήσεις του, όπως και άλλων γερόντων, βοηθήθηκα να προσεγγίσω την ατμόσφαιρα και τον τρόπο σκέψης των Κυπρίων εκείνης της εποχής.

Θα σας έχουμε σύντομα και πάλι στο νησί μας όχι μόνο για παρουσιάσεις του βιβλίου σας αλλά και για μια διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Να μιλήσουμε λίγο για το τι περιλαμβάνει η άφιξη σας στη Κύπρο αρχές Οκτωβρίου;

Είναι η δεύτερη φορά που παρουσιάζω την Ουρανόπετρα στην Κύπρο. Προηγήθηκαν στα τέλη Μαΐου παρουσιάσεις σε Λεύκαρα, Λεμεσό, Πάφο, Λευκωσία και Λάρνακα, ενώ έγιναν συνολικά 70 παρουσιάσεις σε όλη την Ελλάδα.
Αυτή τη φορά ξεκινώ από τη Βορόκληνη ή Ορόκλινη όπως την ξέρουν οι περισσότεροι, στις 5 Οκτωβρίου στις 8 μ.μ. στον ατμοσφαιρικό χώρο του Verochino Cafenio του Γιάννου Σταυρινού. Θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου, κατά την οποία θα προβάλλονται και εικόνες της παλιάς Κύπρου, ενώ σε προβολή βίντεο διαβάζουν αποσπάσματα οι ηθοποιοί Άγγελος Αντωνόπουλος, Κώστας Βουτσάς και Στράτος Τζώρτζογλου. Ειδικά στην Ορόκλινη θ’ ακολουθήσει παραδοσιακή Κυπριακή μουσική βραδιά με τη Στέλλα Γεωργιάδου. Ενδέχεται στην αρχή να ερμηνεύσει κι ορισμένα τραγούδια σε δικούς μου στίχους ο Κώστας Δημητρίου.
Ακολουθεί η παρουσίαση της Δευτέρας, 7/10, την οποία διοργανώνει ο Δήμος Παραλιμνίου, υπό την αιγίδα του Μητροπολίτη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δημαρχείου στις 7 μ. μ. Θα μιλήσει για το μυθιστόρημα και ο Αδάμος Μουζουρής, φιλόλογος, συγγραφέας και γυμνασιάρχης του Λυκείου Τσαγκαράδας Μαγνησίας.
Την Πέμπτη, 10/10, στις 7:30 θα γίνει παρουσίαση στο δημοτικό μέγαρο Στροβόλου, την οποία διοργανώνουν ο Όμιλος Φίλων Δημοτικής Βιβλιοθήκης Στροβόλου και τα βιβλιοπωλεία Πάργα. Για το βιβλίο θα μιλήσει και Δρ Μαρία Μιχαηλίδου.
Τέλος την Παρασκευή, 11/10, (7:30 μ.μ. – κτήρια Πανεπιστημίου Κύπρου Καλλιπόλεως αίθουσα Α018), έχει προγραμματιστεί από το Νεοελληνικό Σπουδαστήριο Πετρώνδα – Πανεπιστήμιο Κύπρου εκδήλωση με τίτλο: “Η Κύπρος ως λογοτεχνικός τόπος, Συζήτηση με τον συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο”. Εισαγωγή και συντονισμό θα κάνει ο καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Παντελής Βουτουρής.

Το καινούριο σας βιβλίο ονομάζεται “Ουρανόπετρα”. Να μιλήσουμε λίγο γι αυτό;

Το πρώτο μέρος του βιβλίου ξεκινά το 1569 επί ενετοκρατίας στην Κύπρο. Παρακολουθεί την περιπετειώδη ζωή του Γερόλεμου και συγχρόνως την τοπιογραφία και την ανθρωπογεωγραφία της εποχής. Πώς εκατό φεουδάρχες καταδυνάστευαν τον λαό, ενώ εξιστορείται και η εισβολή των Οθωμανών το 1570 κι όσα συνέβηκαν μέχρι το 1572. Προς το τέλος του Μικρού Χρονικού δημιουργείται το μυστήριο τεσσάρων φυλαχτών, το οποίο θα λυθεί 340 χρόνια αργότερα.
Το δεύτερο μέρος, και κύριο, εξελίσσεται επί αγγλοκρατίας, από το 1878 μέχρι το 1917. Μέσα από τη μυθοπλασία αναπαριστάνεται η καθημερινή ζωή της εποχής· οι παλικαράδες· οι φοροεισπράκτορες και οι τοκογλύφοι που απομυζούσαν τους αγρότες· τα καραβάνια των αγωγιατών και οι άμαξες που ταξίδευαν μέσα σε κουρνιαχτό· οι πρώτες κινηματογραφικές προβολές· σπίτια, μαχαλάδες, σχολεία, καφενέδες, χάνια και πόσα άλλα. Τέλος το μυθιστόρημα διαρρέει σχεδόν στο σύνολό του ο έρωτας, ο οποίος και βάζει σε μεγάλες δοκιμασίες τους ήρωες του.
Πέρα από τον πραγματολογικό καμβά και τη μυθοπλασία η Ουρανόπετρα πραγματεύεται σειρά διαχρονικών θεμάτων, όπως το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, την αλαζονεία σε σχέση με το πεπερασμένο της ζωής, το δέσιμο με τους προγόνους μας, τον πατριωτισμό κ.α.

Ποιο ήταν το έναυσμα για ν’ αρχίσετε να γράφετε αυτό το βιβλίο;

Το έναυσμα έχει να κάνει με το ενδιαφέρον μου για τον ελληνισμό των γεωγραφικών εσχατιών, τους διαφορετικούς κατακτητές, μιας και στα δύο προηγούμενα βιβλία μου ασχολήθηκα με τους Οθωμανούς, και βέβαια η αγάπη μου για την Κύπρο. Εσώτερη επιθυμία μου είναι να λειτουργήσει αυτό το βιβλίο ως συνδετικός κρίκος στις σχέσεις των δύο μερών του ελληνισμού, Ελλαδιτών και Κυπρίων, έχοντας κατά νου τις πικρίες που δημιουργήθηκαν μετά το 1974. Ήδη υπήρξαν περιστατικά που με συγκλόνισαν. Ίσως περί αυτού να πούμε περισσότερα στις παρουσιάσεις.

Επίσης, είστε γνωστός και ως στιχουργός. Στίχοι σας έχουν μελοποιηθεί κι έχουν γίνει τραγούδια τα οποία ερμήνευσαν πολύ γνωστά ονόματα του Ελληνικού Πενταγράμμου όπως η Γλυκερία, ο Ορφέας Περίδης, η Ελένη Πέτα, η Νατάσα Θεοδωρίδου, και πολλοί άλλοι. Τι σημαίνει για ένα στιχουργό να μελοποιούνται οι στίχοι του;

Ο στίχος αποτελεί το μισό μέρος ενός τραγουδιού. Αναζητά, δηλαδή, το άλλο μισό του για να ολοκληρωθεί, κάτι σαν ερωτική σχέση. Το αρμονικό δέσιμο είναι το ζητούμενο κι όταν επιτυγχάνεται, ο δημιουργός νιώθει την ευεξία και τη συγκίνηση του ερωτευμένου όταν ανταποκρίνεται το ταίρι του.

Σήμερα διανύουμε την εποχή της οικονομικής κρίσης. Το βιβλίο διανύει κι αυτό κρίση; Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος του βιβλίου σε τέτοιες εποχές;

Ο χώρος του βιβλίου είχε ανάλογες επιπτώσεις με τη λοιπή αγορά. Στην Ελλάδα έκλεισαν αρκετά βιβλιοπωλεία, όπως και μερικοί εκδοτικοί οίκοι, ενώ περιορίστηκε η βιβλιοπαραγωγή κι έγιναν απολύσεις πολλών εργαζομένων στον ευρύτερο χώρο του βιβλίου.
Όσον αφορά το ρόλο του βιβλίου, παραμένει πάντα ο ίδιος. Ψυχαγωγεί, προβληματίζει, διδάσκει, ανοίγει δρόμους στη σκέψη και στην αισθητική και γενικότερα δίνει τη μάχη, μαζί με όλες τις τέχνες και κάθε πολιτιστική δραστηριότητα, για την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος. Αυτός ο ρόλος αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις μέρες μας, καθώς δεν μπορούμε να ελπίζουμε παρά μόνο στον καλλιεργημένο άνθρωπο. Αυτός αποτελεί το ουσιαστικό αντίπαλο δέος απέναντι σε κάθε μορφή βαρβαρότητας και σε κάθε εξουσία που επιβουλεύεται τον απλό άνθρωπο. Συνάμα τον εγγυητή της δημιουργικής συνεργασίας με τις πολιτικές δυνάμεις και της ανάδειξης των πλέον ικανών και έντιμων προσώπων στα δημόσια αξιώματα.

Είναι αλήθεια ότι η άφιξη σας στην Κύπρο συνδέεται και με την ανακήρυξή σας ως επίτιμου δημότη Λάρνακας; Πώς προέκυψε αυτό;

Το Δημοτικό Συμβούλιο Λάρνακας, κρίνοντας αφενός ως τιμητικό βιβλίο την Ουρανόπετρα για την πόλη και αφετέρου ότι συμβάλλει στην προβολή της ιστορίας της, αποφάσισε να με ανακηρύξει επίτιμο δημότη. Είναι μεγάλη τιμή για μένα και φυσικά αποδέχτηκα με χαρά την πρόταση. Ωστόσο η εκδήλωση, η οποία είχε προγραμματιστεί για τις 9 Οκτωβρίου, αναβλήθηκε για τις αρχές του νέου χρόνου λόγω της αναγκαστικής απουσίας του δημάρχου την ημερομηνία αυτή, όπως με ενημέρωσαν. Έτσι θα έχω τη χαρά να επισκεφτώ ξανά πολύ σύντομα τη Λάρνακα.

Το Νοέμβριο του 2008 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις “Μεταίχμιο” το μυθιστόρημα σας με τίτλο: “Ιμαρέτ”, το οποίο κέρδισε το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και των Λεσχών Ανάγνωσης το 2009. Για σας τι σήμαινε αυτή η βράβευση και πόσο σας βοήθησε, αν σας βοήθησε, για να πορευτείτε με ακόμη περισσότερη δύναμη στη συγγραφική σας πορεία;

Έδωσε την ευκαιρία στα βιβλία μου να διαγωνιστούν στον λογισμό και στην ψυχή πολύ περισσότερων αναγνωστών. Αυτό είναι μέγιστη βοήθεια, καθώς ο σύγχρονος άνθρωπος κατακλύζεται από πλήθος πληροφορίες και συνάμα η βιβλιοπαραγωγή είναι τεράστια. Σε ό,τι με αφορά λειτούργησε ως δημιουργική πρόσκληση και πρόκληση να εργαστώ σκληρά και με πάθος, ώστε από τη μια να πασχίσω προς την κατεύθυνση της κατάκτησης του λογοτεχνικού μου οράματος κι από την άλλη να μην διαψεύσουν τα επόμενα βιβλία μου τις προσδοκίες που δημιούργησε το Ιμαρέτ στους αναγνώστες.

Εσείς Κύριε Καλπούζο τι θεωρείτε ως βασικά χαρακτηριστικά ενός πολύ καλού μυθιστορήματος;

Πρώτα απ’ όλα η γλώσσα. Πώς πλέκεται και υφαίνεται ο λόγος έτσι ώστε να μεταβολίζεται σε λογοτεχνία το κείμενο και να γοητεύει, να συγκινεί και να συμπαρασύρει τον αναγνώστη στο ταξίδι που υπόσχεται. Κυρίαρχο στοιχείο είναι και η μυθοπλασία, η οποία από την εποχή του Ομήρου και του Αριστοτέλη έλκει τον άνθρωπο. Από κει και πέρα η αληθοφάνεια, οι καλοχτισμένοι χαρακτήρες και τα μηνύματα που περιέχει προσθέτουν στην αξία του μυθιστορήματος. Βεβαίως συγκεκριμένη συνταγή δεν υπάρχει. Κάθε δημιουργός μάχεται να επιτύχει αυτό το ταξίδι στον μαγικό κόσμο του λόγου και της φαντασίας.

Τέλος, ποιοι στίχοι ή απόφθεγμα ή ποίημα θεωρείτε ότι ταιριάζουν στην εποχή που διανύουν σήμερα η Ελλάδα, η Κύπρος και γενικότερα οι λαοί της Ευρώπης;

Θα σας αναφέρω τη ρήση του Αδάμου, του κεντρικού ήρωα της Ουρανόπετρας, μιας και κατά τη γνώμη μου μεγαλύτερη σημασία έχει πώς πορευόμαστε μέσα στη δεδομένη κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική κατάσταση και λιγότερο πώς τη χαρακτηρίζει ή την περιγράφει ένας στίχος ή ένα απόφθεγμα. Ο Αδάμος λοιπόν, στη διαδρομή του, η οποία παραπέμπει στην αυτογνωσία, ακολουθεί τη ρήση: Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος!

 

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ ΕΘΝΟΣ

“Ιμαρέτ”, “Άγιοι και δαίμονες” και τώρα “Ουρανόπετρα”, τί προσφέρει η Ιστορία μέσα από τις ιστορίες;

Μέσ’ απ’ την περιπλάνηση σε παλιότερες εποχές, εκτός από το ίδιο το ταξίδι στον μαγικό κόσμο του λόγου και της φαντασίας, ο αναγνώστης αποκομίζει γνώσεις· του προσφέρεται

η δυνατότητα να κάνει μια διαφορετική εκτίμηση ή μια νέα αποτίμηση των ιστορικών περιπετειών και γεγονότων· γνωρίζει τον τρόπο σκέψης και την άγνωστη καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, αυτών που γράφουν την κοινωνική ιστορία των λαών, με αποτέλεσμα να κρίνει με βάση τα μέτρα και τα σταθμά που ίσχυαν τότε κι όχι με τον τρόπο που σκεπτόμαστε σήμερα· δένεται με τους προγόνους και με το ράμμα της φυλής· και με όλα τούτα ως εφόδια μπορεί να δει πιο καθαρά και πιο αισιόδοξα το παρόν σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.

Ποιές ιστορικές περίοδοι σας έχουν απασχολήσει και πώς δημιουργήθηκε η “Ουρανόπετρα”, Κύπρος αν δεν κάνω λάθος, το 1571 οι απαρχές.

Το “Ιμαρέτ” εξελίσσεται στα χρόνια 1854-1882 κυρίως στην Άρτα, όταν οι Οθωμανοί έχουν κάνει αρκετές μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση της ισονομίας των πολιτών. Το “Άγιοι και δαίμονες” στα χρόνια 1808-1831, μια εποχή που για πρώτη φορά αποδόθηκε μυθοπλαστικά με κέντρο την Κωνσταντινούπολη. Η “Ουρανόπετρα” αναφέρεται για 55 σελίδες στην χρονική περίοδο 1569-1571 επί ενετοκρατίας στην Κύπρο και οι υπόλοιπες 512 από το 1892 μέχρι το 1917 επί αγγλοκρατίας, με αναφορές και σε παλιότερες εποχές. Κοινό σημείο αποτελεί ο υπόδουλος ελληνισμός από ολόιδιους κατακτητές, με διαφορετικά προσωπεία. Αυτό ήταν και το κέντρισμα να στρέψω αρχικά την προσοχή μου σ’ αυτές τις εποχές στην Κύπρο. Μελετώντας όμως την καθημερινή ζωή ανακάλυψα αυτόν τον ξεχασμένο και ωραίο έλληνα, τον απλό άνθρωπο εκείνων των χρόνων, που αξίζει να τον γνωρίσουν οι αναγνώστες.

Τί βρήκατε σ’ εκείνη την εποχή που δεν διαθέτει η εποχή μας και τι παραμένει όμοιο κι απαράλλαχτο όλες τις εποχές;

Η έννοια του πατριωτισμού· η απλότητα σε σχέση με την νοοτροπία που καθιέρωσε ο σημερινός νεοπλουτισμός· ο χρόνος, έναντι της σύγχρονης ταχύτητας, που κυλούσε σε άλλους ρυθμούς κι επέτρεπε να γευτούν οι άνθρωποι πολύ περισσότερο τη ζωή έχοντας πολύ λιγότερα υλικά αγαθά· και πολλά άλλα.
Το καλό και το κακό, οι κάθε μορφής εξουσίες, η απληστία, τα πάθη και οι ανθρώπινες αδυναμίες μένουν απαράλλαχτες ή έχουν αβγατίσει.

Σας απασχολούσε πάντα το Ιστορικό μυθιστόρημα; Η συγγραφική προσέγγιση φαντάζομαι θα είναι πιο σύνθετη κι επίπονη, έτσι δεν είναι; Ιστορική έρευνα, γλώσσα…

Το κοινωνικό μυθιστόρημα με φόντο την ιστορία, όπως ονομάζω τα τελευταία βιβλία μου, με βρήκε στην πορεία της ζωής μου. Ήρθε ως νομοτέλεια. Απαιτεί πολύ μεγάλη έρευνα και κοπιαστική δουλειά, εφόσον σέβεσαι τον εαυτό σου και τους αναγνώστες, ενώ η μεγαλύτερη δυσκολία έγκειται στο να τιθασεύσεις το τεράστιο υλικό πού συγκεντρώνεις και να το εντάξεις λειτουργικά στη μυθοπλασία σου. Όσο για τη γραφή με άρωμα της ντοπιολαλιάς παλιότερων εποχών απαιτεί επιπλέον κόπο και μελέτη, κυρίως για να μάθεις να σκέφτεσαι σ’ αυτή τη γλώσσα και να έρχεται αβίαστα στον νου σου. Ωστόσο είμαι τυχερός, γιατί μεγάλωσα σ’ ένα μικρό χωριό, όπου αρκετές λέξεις της ρωμαίικης γλώσσας του 1800-1900 ήταν ζώσα πραγματικότητα.

“όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”… αλλά οι ήρωες ταξιδεύουν από Κύπρο, σε Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρος… με βασικό ποιο ζητούμενο, αλήθεια;

Είναι πολλά τα ζητούμενα. Αναφέρω μόνο τρία: Η λογοτεχνία, μέσα από την αναγνωστική ευφορία και την τέχνη της γλώσσας· η αυτογνωσία της οποίας το πρώτο σκίρτημα είναι να στοχαζόμαστε για τον δρόμο που πατούμε και να κατανοούμε ότι είναι ο δρόμος που χαράζουμε· και το ερώτημα που θέτει ένας από τους ήρωες: «Μήπως λησμονώντας το χθες αποκόβεσαι απ’ τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα;»

Υπάρχει κοινή συνισταμένη, κάποια ας το πούμε έτσι συγγραφική εμμονή, στις ιστορίες σας;

Το σύμπαν της ανθρώπινης ψυχής μέσα από τον καθημερινό άνθρωπο.

Και τι έχει να πει τελικά για την εποχή μας της “Ουρανόπετρας” η εποχή;

Ότι χάσαμε τον βηματισμό μας, οι στόχοι μας χαρακτηρίζονται από το κυνήγι του εφήμερου και της αισθητικής ευτέλειας και πρέπει να επανεξετάσουμε την ουσία της ζωής στρέφοντας το βλέμμα προς την εσωτερική καλλιέργεια, της ψυχής και του πνεύματος.

 

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΜΑΡΙΑ ΤΟΜΑΡΑ

Τι σε έκανε να εκδόσεις νέο βιβλίο, ενώ το προηγούμενο «Αγιοι και Δαίμονες …» εξακολουθεί να είναι στην επικαιρότητα;

Έχουν περάσει δύο χρόνια από την έκδοση του μυθιστορήματός μου «Άγιοι και δαίμονες». Έγραψα την Ουρανόπετρα και πήρε κι αυτή το δρόμο της να διαγωνιστεί στις ψυχές και στον λογισμό των αναγνωστών. Δεν θεωρώ ότι τα βιβλία υπακούουν στη νοοτροπία της αγοράς που θα τα ήθελε αναλώσιμα είδη και ουρά της μόδας. Τα καλά βιβλία μπορούν να κινούν για χρόνια το ενδιαφέρον των αναγνωστών και βέβαια κάποια από αυτά ενδέχεται να μείνουν κλασικά. Κάτω από αυτό το πρίσμα ο χρόνος έκδοσης ενός νέου βιβλίου δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ουσία έτσι κι αλλιώς βρίσκεται στο περιεχόμενό του.

Συστησέ μας λοιπόν την “Ουρανόπετρα”.

Μια κραυγή, μια φωνή, ένα παραμύθι από τα βάθη του χρόνου είναι η Ουρανόπετρα. Ζωές ανθρώπων του παρελθόντος που μιλούν για το σήμερα και το αύριο μέσα από τη μυθοπλασία η οποία διαδραματίζεται στους καιρούς τους.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου ξεκινά το 1569 επί ενετοκρατίας στην Κύπρο. Για να δούμε έτσι τους διαφορετικούς και συγχρόνως ολόιδιους κατακτητές. Παρακολουθεί την περιπετειώδη ζωή του Γερόλεμου και συγχρόνως την τοπιογραφία και την ανθρωπογεωγραφία της εποχής. Πώς εκατό φεουδάρχες καταδυνάστευαν τον λαό, βασάνιζαν τους πάροικους, τους αντάλλασσαν και τους δάνειζαν σε άλλους φεουδάρχες, ενώ παλαιότερα οι Φράγκοι τους αντάλλασσαν ακόμα και με σκυλιά. Συνάμα εξιστορείται η εισβολή των Οθωμανών κι όσα συνέβηκαν μέχρι το 1572, ακολουθώντας τη δράση των μυθοπλαστικών ηρώων, ενώ δημιουργείται το μυστήριο τεσσάρων φυλαχτών, το οποίο θα λυθεί 340 χρόνια αργότερα.
Το δεύτερο μέρος, και κύριο, εξελίσσεται επί αγγλοκρατίας, από το 1878 μέχρι το 1917, με τους άγγλους ν’ αποδεικνύονται αληθινή μάστιγα για τον λαό, ενώ συνδαύλιζαν τις αντιθέσεις μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών, εφαρμόζοντας το αιώνιο: διαίρει και βασίλευε.
Παράλληλα με τη μυθοπλασία αναπαριστάνεται η καθημερινή ζωή της εποχής: οι παλικαράδες· το φοβερό φαινόμενο των 8.000 μαυροπινακωμένων· οι φοροεισπράκτορες και οι τοκογλύφοι που απομυζούσαν τους αγρότες· τα καραβάνια των αγωγιατών και οι άμαξες που ταξίδευαν μέσα σε κουρνιαχτό· το πρώτο λεωφορείο των πέντε θέσεων· οι πρώτες κινηματογραφικές προβολές· σπίτια, μαχαλάδες, σχολεία, καφενέδες, χάνια, ήθη, έθιμα ενταγμένα στη μυθοπλασία, παιγνίδια, τραγούδια, πανηγύρια, γιορτές και πόσα άλλα αναχώματα τα οποία έστησε ο άνθρωπος για να γλυκάνει την επανάληψη της σκληρής καθημερινότητας. Ακόμα οι εθνικοί πόλεμοι του 1897, κατά τον οποίο το βιβλίο ταξιδεύει στην Αθήνα και στη Θεσσαλία, και του 1912-13 που φτάνει μέχρι την Ήπειρο, μέσα από τους Κύπριους εθελοντές.
Τέλος το μυθιστόρημα διαρρέει σχεδόν στο σύνολό του ο έρωτας, ο οποίος ορμά ωσάν στρατός σε ανοχύρωτη πολιτεία, κυριεύει τις ψυχές και βάζει σε μεγάλες δοκιμασίες τους ήρωες του.
Πέρα από τον πραγματολογικό καμβά και τη μυθοπλασία η Ουρανόπετρα πραγματεύεται σειρά διαχρονικών θεμάτων, όπως το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, την αλαζονεία σε σχέση με το πεπερασμένο της ζωής, το δέσιμο με τους προγόνους μας, τον πατριωτισμό. Επίσης την πορεία προς την αυτογνωσία, ακολουθώντας τον κεντρικό ήρωα και τη ρήση του: “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”.

Η “Ουρανόπετρα” και ως τίτλος αλλά και ως ιστορία, μας παραπέμπει και κάπου μεταφυσικά…Είναι έτσι;

Συμβολικά ή μεταφορικά, όχι μεταφυσικά. Ουρανόπετρα είναι το φυλαχτό του Γερόλεμου! Ουρανόπετρα, μια γυναίκα ή πιο πολλές μέσα στο βιβλίο! Ουρανόπετρα, η ίδια η Κύπρος, που έπεσε στη Μεσόγειο! Ουρανόπετρα κι η ομορφιά και η καλλιέργεια της ψυχής!

Τα βιβλία σου θεματικά, παρακολουθούν κρίσιμα ιστορικά χρόνια, όχι απαραίτητα “ευρέως γνωστά” στην ιστορία. Μάλιστα ακολουθούν τους ήρωες και την εξέλιξή τους, για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό σημαίνει πως αν μπορείς να “αυθαιρετήσεις” στις ζωές των ηρώων, δεν μπορείς να κάνεις το ίδιο με τα ιστορικά στοιχεία. Οπότε μιλάμε για μια συνεχή μελέτη από σένα;

Ακριβώς. Γιατί ό,τι αφορά τον καμβά, το φόντο πάνω στο οποίο κινούνται οι ήρωές μου θέλω να είναι απόλυτα ακριβές. Έτσι πραγματοποιώ έρευνα σε βάθος, επίπονη και πολύχρονη. Ανατρέχω σε περιηγητές, εφημερίδες της εποχής, ιστορικά, θρησκευτικά και ιστορικά βιβλία, όπως και βιβλία για την αρχιτεκτονική, το εμπόριο, τη γεωργία, τα προϊόντα, τις μεταφορές, το θέατρο, καθώς και σε φωτογραφικά αρχεία και πολλά άλλα κείμενα απ’ όπου μπορώ να αντλήσω πληροφορίες για την καθημερινή κυρίως ζωή αφού τα ιστορικά στοιχεία είναι πολύ πιο εύκολο να τα βρει κανείς, ενώ επισκέπτομαι δεκάδες μουσεία και τους περισσότερους τόπους όπου διαδραματίζονται τα μυθιστορήματά μου.

Εχεις ήδη δυο βιβλία (“Ιμαρέτ” και “Αγιοι και δαίμονες εις ταν Πόλιν”) που έχουν τεράστια αποδοχή από το κοινό. Άρα για σένα αγωνία για το ότι κάθε επόμενο, πρέπει να “ξεπερνάει” τα προηγούμενα;

Αυτά τα δυο βιβλία δημιούργησαν προσδοκίες στους αναγνώστες για τα επόμενα βήματά μου, οι οποίες σε μένα λειτούργησαν ως δημιουργική πρόσκληση και πρόκληση. Να φανώ αντάξιος απέναντι στους αναγνώστες αλλά και απέναντι στο λογοτεχνικό μου όραμα. Δεν σκέφτομαι ποτέ να ξεπεράσει το ένα βιβλίο το άλλο, γιατί το καθένα έχει τη δική του οντότητα, δεν μπαίνει θέμα σύγκρισης. Όμως δίνω κάθε φορά τον καλύτερο εαυτό μου και δουλεύω πολύ σκληρά μέχρι να νοιώσω ότι είμαι ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα και πλέον το νέο βιβλίο να βγει στον στίβο της ανάγνωσης όπου γνωρίζω ότι θα διαγωνιστεί με πολύ αυστηρά κριτήρια, μιας και προηγήθηκαν τα δύο επιτυχημένα βιβλία μου που αναφέρετε.

Πάντως την Καλαμάτα την επιλέγεις από τις πρώτες πόλεις για την παρουσίαση του κάθε βιβλίου σου. Υπάρχει λόγος; Σου φέρνει … γούρι ίσως;

Είναι αγαπημένη πόλη και αποδέχομαι με χαρά τις προσκλήσεις να παρουσιάσω τα βιβλία μου. Ο χρόνος μάλλον έχει να κάνει με τα αντανακλαστικά όσων με προσκαλούν, όπως για τρίτη φορά η κυρία Δημοπούλου από το βιβλιοπωλείο Βιβλιόπολις.

 

Β.ΚΑΡΓΑΣ ΓΝΩΜΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

Πώς θα χαρακτηρίζατε το τελευταίο βιβλίο σας «Ουρανόπετρα» ;

Κοινωνικό μυθιστόρημα με καμβά την ιστορία.

-Ποιο ήταν το ερέθισμα, η αφορμή, για να γράψετε το βιβλίο αυτό;

Η αγάπη μου για την Κύπρο, στην οποία συνετέλεσε και η Κυπρία σύζυγός μου, και το γεγονός ότι η ιστορική της πορεία προσφερόταν να αναπτύξω θέματα που με απασχολούν, όπως το δέσιμο με τους προγόνους και τη φιλοσοφία ή τη θυμοσοφία που κατέκτησαν, ο πατριωτισμός, οι διαφορετικοί μα και ολόιδιοι κατακτητές, το παράνομο δίκιο και το νόμιμο άδικο και πώς στέκεται κανείς απέναντί τους, ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του και η συνέχεια του ράμματος της φυλής μας, τα μπόλια που φυτεύει ο άνθρωπος κι εν γένει η κοινωνία στις επόμενες γενιές μέσα από την παραδοσιακή προφορική διαπαιδαγώγηση, η αλαζονεία σε σχέση με το πεπερασμένο της ζωής, η αξιοπρέπεια και πολλά ακόμα τα οποία πραγματεύεται η Ουρανόπετρα.

-Υπάρχουν στο βιβλίο σας πραγματικά και μυθοπλαστικά στοιχεία;

Ό,τι αφορά τον καμβά πάνω στον οποίο στήνεται η μυθοπλασία είναι πραγματικά στοιχεία, τα οποία συνυφαίνονται με τα μυθοπλαστικά έτσι ώστε να αναπαριστάνεται η εποχή, να δίνεται η δυνατότητα μιας άλλης αποτίμησης των ιστορικών περιπετειών και γεγονότων, να κρίνουμε με βάση τα μέτρα και τα σταθμά που ίσχυαν τότε κι όχι με τον τρόπο που σκεπτόμαστε σήμερα και συγχρόνως ο αναγνώστης να αποκομίζει γνώσεις. Ωστόσο και τα μυθοπλαστικά στοιχεία είναι δομημένα με τρόπο που αντανακλούν το πνεύμα, τις συμπεριφορές και τις νοοτροπίες της εποχής, ενώ στέλνουν μηνύματα στο σήμερα.

 

-Η δράση του βιβλίου σας εκτυλίσσεται σε μια άλλη εποχή,  στην Κύπρο του 1900. Υπάρχουν κοινά στοιχεία με το σήμερα, με την κρίση που βιώνει  η Κύπρος;

Η δράση εκτυλίσσεται στην Κύπρο και στην Ελλάδα καθώς το μυθιστόρημα ακολουθεί τους Κύπριους εθελοντές στους πολέμους του 1897 και του 1912-13. Τότε η συντριπτική πλειονότητα του λαού της Κύπρου βίωνε απελπιστική φτώχεια, ωστόσο ο αναγνώστης θα βρει αρκετά κοινά στοιχεία με τη σημερινή κρίση. Θα δει τη βαριά φορολογία των κατακτητών Εγγλέζων και θα την αντιπαραβάλλει με το σήμερα· θα βρει αντίστοιχους τοκογλύφους και αρπαχτικά· θ’ αντικρύσει όσους γνώριζαν από πριν τη συνθήκη παραχώρησης του νησιού στην Αγγλία το 1878 κι έστελναν ανθρώπους τους να αγοράσουν σε πάμφθηνες τιμές εκτάσεις γης για να τις μοσχοπουλήσουν αργότερα και μοιραία θα σκέφτεται πόσο μοιάζουν με όσους γνώριζαν και απέσυραν τα χρήματά τους από τις κυπριακές τράπεζες πριν από την συμφωνία με την τρόικα· θ’ ακούει τα συνθήματα και τις κραυγές που οδήγησαν στην καταστροφή του 1897 και θα κάνει τους συλλογισμούς του· θα μάθει για την αντίδραση των ανθρώπων της εποχής απέναντι στα γερμανικά προϊόντα όταν οι μεγάλες δυνάμεις βομβάρδιζαν την Κρήτη και θα αναρωτιέται για τη δική του στάση· θα αντιπαραβάλλει κάποιες αναφορές  για την πτώχευση της Ελλάδας του 1893· και πολλά ακόμα.

 

-Η φράση του βασικού ήρωα του βιβλίου σας «όπου πατώ είναι ο δικός μου ο δρόμος», παραπέμπει κάπου;

Παραπέμπει στην πορεία προς την αυτογνωσία και στη μόνη κατά την άποψή μου ελπίδα μας απέναντι στις κάθε μορφής εξουσίες και βάρβαρες πολιτικές, τον καλλιεργημένο άνθρωπο. Κι ακόμα στο γεγονός ότι όλα κρίνονται από το αποτέλεσμα και αυτό αγιάζει τα μέσα κι όχι ο σκοπός κατά τον Μακιαβέλι. Στο βιβλίο όλα αυτά αναδεικνύονται με αναλυτικό και παραστατικό τρόπο.

 

-Είστε από τους συγγραφείς που αγαπούν τους ήρωες των βιβλίων τους, που ταυτίζονται μαζί τους ή από αυτούς που κρατάνε αποστάσεις;

Ταυτίζομαι εν μέρει και αγαπώ τους ήρωες που απηχούν στη δική μου κοσμοθεωρία. Μάλιστα διδάσκομαι από τους ήρωές μου και σε ορισμένες περιπτώσεις πασχίζω να τους μοιάσω, όπως στον παππού Ισμαήλ στο Ιμαρέτ. Σε κάθε περίπτωση για μένα πλέον φαντάζουν ως υπαρκτά πρόσωπα. Ωσάν να υπήρξαν φίλοι, γείτονες, γνωστοί, ερωμένες, δικοί μου αγαπημένοι άνθρωποι αλλά και ορισμένοι που βρισκόμαστε σε αντίπαλα στρατόπεδα ως προς την στάση τους απέναντι στη ζωή και στην κοινωνία.

 

-Ο έρωτας τι ρόλο παίζει στο βιβλίο σας;

Τον ίδιο όπως και στην πραγματική ζωή, καθοριστικό.

-Στα βιβλία σας, κάνετε ταξίδια  στο παρελθόν και σε άλλες εποχές. Τι είναι αυτό που σας γοητεύει;

Η αναπαράσταση της καθημερινής ζωής των απλών ανθρώπων που γράφουν την κοινωνική ιστορία των λαών. Με γοητεύει να ανακαλύπτω πότε ψήγματα και πότε πλήθος στοιχείων που είτε βρίσκονται μέσα μας ανενεργά, είτε τα έχουμε εξοστρακίσει, είτε αποτελούν μέρος της συμπεριφοράς μας, ωστόσο δεν γνωρίζουμε την προέλευσή τους.

 

-Πόσο εύκολο είναι να ανασυστήσεις μια άλλη εποχή; Μήπως κινδυνεύει να χαθεί η μαγεία της στα μάτια των αναγνωστών;

Το αντίθετο. Αν η έρευνα είναι εμβριθής κι αν ό,τι αφορά παλαιότερες εποχές εντάσσεται λειτουργικά στη μυθοπλασία αναδεικνύει τη μαγεία ή τη μεγεθύνει, όπου βεβαίως υπάρχει μαγεία. Εκείνο που καταρρίπτεται είναι το σαθρό οικοδόμημα που έχει κτισθεί προς πολλές κατευθύνσεις από συμφέροντα, σκοπιμότητες, στενοκεφαλιά, δογματισμούς ή και άγνοια. Όσο για την ανασύσταση μιας παλαιότερης εποχής είναι πολύ δύσκολο εγχείρημα και ιδιαίτερα ό,τι αφορά τη ζωή των απλών ανθρώπων. Η επίσημη ιστορία και οι περισσότερες μαρτυρίες καταγράφουν ή αφορούν τα μεγάλα γεγονότα, τους πολέμους, τα αποτελέσματα, τις συνθήκες, τα προβεβλημένα πρόσωπα, τους ηγέτες. Για τον απλό λαό και την καθημερινή ζωή απαιτείται ο ερευνητής να αναζητά όπως η μέλισσα στοιχεία οπουδήποτε μπορεί να τα αντλήσει και να μοχθήσει πάρα πολύ. Να ανατρέξει σε περιηγητές, σε λαογραφικά, ιστορικά, και θρησκευτικά κείμενα, σε απομνημονεύματα, σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής, σε βιβλία για την αρχιτεκτονική, την ιατρική, τα φάρμακα, τις ενδυμασίες, τις μεταφορές, τα πλοία, τις συγκοινωνίες, τα προϊόντα, το εμπόριο, την πολιτική, καθώς και σε στίχους, τραγούδια, μύθους, παραλογές, γκραβούρες, πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες και πόσα ακόμα Κι ύστερα, αφού συγκεντρώσει έναν τεράστιο όγκο υλικού, να το τιθασεύσει ώστε να προάγει και να υπηρετεί την μυθιστορία.

 

-Στα βιβλία σας Ιμαρέτ, Άγιοι και Δαίμονες, Ουρανόπετρα, έχετε μια «εμμονή» με το παρελθόν και την ιστορία. Πιστεύετε ότι η εμμονή σας αυτή είναι η συγγραφική σας ταυτότητα;

Το λογοτεχνικό μου όραμα διακατέχεται μόνο από μία εμμονή: τη νέα πρόσκληση και πρόκληση των δαιμόνων της έμπνευσης, η οποία δεν γνωρίζω εκ των προτέρων που θα με οδηγήσει. Η “ταυτότητα” με παραπέμπει στον δογματισμό, τον οποίο καταδικάζω σε κάθε μορφή του. Εξάλλου η αξία ενός βιβλίου βρίσκεται στο περιεχόμενό του κι όχι κατ’ ανάγκη στον χρόνο που διαδραματίζεται η μυθοπλασία του.

 

-Η ιστορική μνήμη πιστεύετε ότι σώζει ή ανακινεί πάθη;

Εάν υποθέσουμε ότι κατέχουμε την ιστορία, σαφώς και διδάσκει και διασώζει. Το δυστύχημα είναι ότι δεν γνωρίζουμε την ιστορία μας κι ως εκ τούτου δεν μπορούμε και να διδαχτούμε από αυτή.

 

-Ποιος είναι ο ρόλος των ανθρώπων των γραμμάτων στην εποχή της κρίσης που βιώνουμε; Μπορεί η κρίση να αποβεί δημιουργική για έναν συγγραφέα;

Να καταθέτουν τη φωνή τους, να μην καταφεύγουν σε συνθήματα και να πασχίζουν να στρέψουν την κοινωνία μας στην κατεύθυνση της καλλιέργειας της ψυχής και του πνεύματος. Όμως η δύναμη αυτής της φωνής, συνήθως, είναι ίδια με του σπόρου στην γνωστή παραβολή του Χριστού. Απαιτείται, δηλαδή, να προϋπάρχει το γόνιμο έδαφος. Όμως σε κάθε περίπτωση ρόλος των ανθρώπων των γραμμάτων είναι και να πασχίσουν να μετατρέψουν σε γόνιμο έδαφος τις χέρσες εκτάσεις ή τις πνιγμένες στα αγκάθια ή και να θρυμματίσουν τις πέτρες, επιδίωξη καθόλου εύκολη. Όσο για την κρίση προϋπήρχε και τώρα βιώνουμε πιο έντονα τα αποτελέσματά της. Αλίμονο στον συγγραφέα που κινητοποιείται όταν πια έρχονται τα αποτελέσματα. Τότε δεν λειτουργεί παρά καιροσκοπικά όπως όσοι οικονομολόγοι δεν προειδοποίησαν ποτέ για όσα τάχατες τώρα τόσο καλά γνωρίζουν και αναλύουν.

 

-Πως σχολιάζετε αυτά που συμβαίνουν σήμερα στην χώρα μας και στην Κύπρο;

 Ως αναμενόμενη εξέλιξη για όποιον λαό με σπουδαία ιστορία πίσω του αποκόβεται στην πλειονότητά του απ’ τις ρίζες του· δεν εξελίσσει τον πολιτισμό του και γίνεται μιμητής άλλων προτύπων αντί να δέχεται μόνο τα καλά μπόλια· έχει χάσει ή δεν ανακάλυψε ποτέ τον πνευματικό βηματισμό του και δίνεται στο κυνήγι του εφήμερου και της αισθητικής ευτέλειας· έχει αλωθεί και κατακτηθεί από την τηλεόραση, όχι από αυτό καθαυτό το μέσον αλλά από το ευτελές προϊόν που κατά κόρον παράγει· έχει απολέσει σχεδόν κάθε παραδοσιακή αξία· έχει πάψει να στηρίζεται στα πόδια του και ψάχνει αλλού στηρίγματα· έχει επιδοθεί για δεκαετίες σε συνθήματα, δογματικές θεωρίες και τσιτάτα εγκαταλείποντας ή μην ανακαλύπτοντας ποτέ τη γόνιμη αμφισβήτηση, την ελεύθερη σκέψη, την έρευνα και την αναζήτηση· υιοθέτησε τη φανατική άποψη σε πάμπολλους τομείς: ή είσαι μαζί μας ή είσαι με τους άλλους, αντίπαλος· και δεν θέλησε να αντιληφθεί ότι άμα γίνεσαι διακονιάρης παύεις να είσαι αφέντης του σπιτιού σου.

Όσο για τις ευθύνες της πνευματικής ένδειας, η οποία επέφερε και τα οδυνηρά οικονομικά αποτελέσματα, με ό,τι άλλο συνεπάγεται τούτο, για ένα μεγάλο κομμάτι του ελλαδικού και του κυπριακού λαού, καταμερίζονται αναλόγως, ως ανάποδη πυραμίδα, από τις πολιτικές, κομματικές και θρησκευτικές ηγεσίες και την πλουτοκρατία μέχρι την μικρή κοιτίδα που λέγεται οικογένεια και τον καθένα ξεχωριστά.

 

ΚΟΥΤΣΑΚΗ-ΕΦΗΜ. ΠΑΤΡΙΣ

Η Κύπρος ήρθε στην επικαιρότητα μ’ έναν δραματικό τρόπο, αλλά σπάνια πρωταγωνιστεί σε ελληνικά μυθιστορήματα. Πως αποφασίσατε μετά από την Ήπειρο και την Κωνσταντινούπολη να καταπιαστείτε με ένα κομμάτι της ιστορίας της μεγαλονήσου;

Σημαντικό ρόλο έπαιξε η αγάπη μου για την Κύπρο, ενώ προσφερόταν για να αναπτύξω μια σειρά από θέματα που με απασχολούν και τα οποία πραγματεύεται τελικά η Ουρανόπετρα. Ενδεικτικά αναφέρω: Ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του, οι διαφορετικοί μα και ολόιδιοι κατακτητές, ο πατριωτισμός, η συνέχεια του ράμματος της ελληνικής φυλής και το συνεχές μπόλιασμά του είτε από τον ελληνισμό άλλων περιοχών είτε από άλλους λαούς. Επίσης αποτέλεσε πρόκληση το γεγονός ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν αποδόθηκε μυθοπλαστικά η χρονική περίοδος στην Κύπρο πριν από το 1920 και βέβαια η εποχή της ενετοκρατίας. Στην απόφασή μου συνετέλεσε και το όραμά μου να λειτουργήσει αυτό το βιβλίο ως  συνεκτική δύναμη στις σχέσεις μεταξύ Ελλαδιτών και Κυπρίων καθώς οι δικαιολογημένες ή μη πικρίες που δημιουργήθηκαν κυρίως μετά το 1974 δημιούργησαν κάποιες σκιές και αντιθέσεις.

-Το προσωπικό στοιχείο έπαιξε αυτή τη φορά το ρόλο του αφού η σύζυγος σας κατάγεται από την Κύπρο;

Σαφέστατα αφού από κει ξεκίνησε, σε πολύ νεαρή ηλικία, η αγάπη μου και το ενδιαφέρον μου για την Κύπρο. Ευτύχησα δε, καθώς ταξιδεύω στην Κύπρο από το 1984, να γνωρίσω ανθρώπους που γεννήθηκαν πριν ή κοντά στο 1900 και μου μετέφεραν πολλά για τη ζωή εκείνων των χρόνων, όπως και το πάθος και την αγάπη τους για την μητέρα πατρίδα.

-Διαβάζοντας το βιβλίο σας βλέπει κανείς πολλές ομοιότητες της σημερινής κατάστασης της Κύπρου με την εποχή που οι Άγγλοι κατακτητές βρέθηκαν στο νησί. Αν και το βιβλίο σας γράφτηκε νωρίτερα ποιες καταστάσεις από αυτές σας θυμίζουν τις δραματικές εξελίξεις στην μεγαλόνησο;

Είναι πολλές οι ομοιότητες, τηρουμένων πάντοτε των αναλογιών. Να αναφέρω όμως ένα παράδειγμα και τα υπόλοιπα να αφήσουμε τους αναγνώστες να τα ανακαλύψουν στις σελίδες της Ουρανόπετρας. Όταν οι Άγγλοι αποβιβάστηκαν στην Κύπρο το 1878 οι κάτοικοι δεν γνώριζαν ότι υπογράφηκε συνθήκη παραχώρησης του νησιού από τον σουλτάνο στην Αγγλία. Τους είδαν ξαφνικά μπροστά τους. Ωστόσο κάποιοι γνώριζαν, όπως ο τραπεζίτης της Κωνσταντινούπολης Γεώργιος Ζαρίφης, ο οποίος ένα μήνα πρωτύτερα είχε στείλει ανθρώπους του και αγόραζαν σε πάμφθηνες τιμές εκτάσεις και σπίτια προκειμένου να τα μοσχοπουλήσει όταν θα αβγάτιζαν οι τιμές. Στις μέρες μας κάποιοι γνώριζαν τι πρόκειται να συμβεί με τις καταθέσεις και απέσυραν τα χρήματά τους από τις κυπριακές τράπεζες.

-Ποια θέματα πραγματεύεται  εν γενεί η ”Ουρανόπετρα”;

 Πέρα από όσα προανέφερα πραγματεύεται την αξιοπρέπεια, την αλαζονεία σε σχέση με το πεπερασμένο της ζωής, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, τον έρωτα ως γλυκασμό και κινητήριο δύναμη της ζωής, το δέσιμο με τους προγόνους μας και φιλοσοφεί πάνω στη ρήση ενός από τους ήρωες: “Το αποτέλεσμα αγιάζει τα μέσα”, κι όχι “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα” κατά τον Μακιαβέλι. Επίσης πραγματεύεται τον πατριωτισμό, ο οποίος δεν υπονομεύει τις φιλειρηνικές ιδέες και σε καμιά περίπτωση δεν ταυτίζεται με τις φυλετικές διακρίσεις, ενώ όλο το βιβλίο διαρρέει  η ρήση του κεντρικού ήρωα: “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”, παραπέμποντας στην πορεία προς την αυτογνωσία.

 

-Τα βιβλία σας έχουν πολύ έρευνα για να δώσετε με αξιοπιστία την εικόνα της εποχής. Αυτή τη φορά που εστιάσατε την έρευνα σας;

Όπου ήταν δυνατόν να αντλήσω στοιχεία για την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, για τους πολέμους που παρακολουθεί το μυθιστόρημα και γενικότερα για ό,τι χρειαζόταν να αναπαραστήσω πειστικά και με ακρίβεια εκείνες τις εποχές. Στο οπλοστάσιό μου βιβλία ιστορικά, αρχιτεκτονικής, εμπορίου, θρησκευτικά, ενδυματολογίας, περιηγητών, λαογραφίας, πολεμικές εκθέσεις, όλα σχεδόν τα φύλλα των κυπριακών εφημερίδων από το 1878 μέχρι το 1917, πολλά φύλλα ελληνικών εφημερίδων, περιοδικά, φωτογραφίες, γκραβούρες, τραγούδια, μύθοι, προσωπικές μαρτυρίες και πόσα άλλα.

-Τα βιβλία σας  εκτυλίσσονται στο παρελθόν. Γιατί τουλάχιστον μέχρι τώρα ανατρέχετε σε άλλες εποχές;

Ανατρέχω σε αλλοτινούς καιρούς για να ιστορήσω άγνωστες εποχές και τη ζωή των καθημερινών ανθρώπων που απάνω τους πατούμε· να δώσω τη δυνατότητα μιας διαφορετικής αποτίμησης των ιστορικών περιπετειών και γεγονότων· να συνδέσω το σήμερα με το χθες· να ψηλαφίσω ό,τι σηματοδοτεί τη διαχρονική ανθρώπινη πορεία· να ιχνηλατήσω τι μπολιάζει ψυχές, χαρακτήρες, νοοτροπίες και συμπεριφορές και μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά, υπερισχύοντας συνήθως κάθε άλλης διδαχής και εκπαίδευσης· και γιατί πιστεύω ότι αυτή η αναδρομή βοηθά να δούμε το σήμερα πιο καθαρά και να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητες, τις επιδιώξεις και τους στόχους μας με κατεύθυνση την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος.

– Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος. Είναι αυτό ένα επίκαιρο μήνυμα για τους γονατισμένους Έλληνες και Ελληνοκύπριους;

Απόλυτα, καθώς παραπέμπει στην πορεία προς την αυτογνωσία και την εσωτερική καλλιέργεια. Παραπέμπει στον σκεπτόμενο και στον καλλιεργημένο άνθρωπο, ο οποίος αποτελεί την ελπίδα μας ως πολίτες κι ως κοινωνία και συνάμα τον μεγαλύτερο εχθρό κάθε εξουσίας και κάθε βάρβαρης πολιτικής. Παραπέμπει και στον ανυπότακτο άνθρωπο, ο οποίος όμως δεν καταγγέλλει ανέξοδα, ούτε εξαντλείται σε συνθήματα. Απεναντίας μπαίνει στη μάχη για την εσωτερική καλλιέργεια, αναζητά τη δύναμή του, πασχίζει να την ενώσει με τη δύναμη άλλων και εργάζεται σκληρά για την κοινωνία που οραματίζεται. Κι όσα λέω έχουν πρακτικό αποτέλεσμα, δεν κινούνται μονάχα στη σφαίρα της σκέψης και της φιλοσοφίας. Για να αναφέρω μόνο ένα παράδειγμα: ο καλλιεργημένος άνθρωπος (όχι ο εγγράμματος) ποτέ δεν θα επέτρεπε να τον εκπροσωπούν στα δημόσια πράγματα οι φαιδροί και οι τενεκέδες οι οποίοι στην πλειονότητά τους μας εκπροσωπούν σήμερα.

 

 

ΜΑΡΙΑ ΖΑΒΙΑΝΕΛΗ

Ας αρχίσουμε από την τέχνη. Η ίδια η τέχνη μπορεί να οριστεί ως μια προσπάθεια προσηλωμένη να αποδώσει το ύψιστο είδος δικαιοσύνης στο σύμπαν, με την φανέρωση της αλήθειας. Ο καλλιτέχνης ζητά την αλήθεια και στέλνει το κάλεσμα του;

Η τέχνη θεωρώ ότι ερμηνεύει τον άνθρωπο, τη ζωή και τον κόσμο γενικότερα. Περιγράφει, αναλύει, επισημαίνει, μα δεν φτιάχνει ούτε μπορεί να φτιάξει τον κόσμο. Ο καλλιτέχνης αναζητά την αλήθεια, αλλά κυρίως στοχεύει

στις ψυχές και στον λογισμό των ανθρώπων. Προτείνει μια άλλη αισθητική, μια άλλη πρόσληψη της ζωής, επιχειρεί να κινητοποιήσει την παρατήρηση, τη σκέψη και τον στοχασμό. Πασχίζει για την εσωτερική καλλιέργεια που θα φέρει τη δικαιοσύνη και την αλήθεια, η οποία ωστόσο δεν υπόκειται σε συγκεκριμένους ορισμούς. Ούτε κινείται μονάχα προς μία κατεύθυνση, ούτε μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι κατέχει την απόλυτη αλήθεια.

Πότε άρχισε το ταξίδι της λογοτεχνικής σας πορείας;

Δεν μπορώ να το προσδιορίσω με χρονική ακρίβεια. Θαρρώ ότι από πάντα έγραφα, ακόμη κι όταν δεν είχα δοθεί με προσήλωση στη γραφή. Ωστόσο με ζέση, με πάθος, με πειθαρχία και με κοπιώδη προσπάθεια ξεκίνησα το 2000 κι αφότου άρχισα να γράφω τη συλλογή διηγημάτων “Μόνο να τους άγγιζα”.

Γιατί ξεκινήσατε αυτό τα ταξίδι; Ανάγκη για έκφραση; Προσωπική ευχαρίστηση; Ή για την μοιρασιά ιδεών και σκέψεων με τους αναγνώστες; Από ότι έχω καταλάβει δεν χρησιμοποιείτε την γραφή  ως διέξοδο ή δεκανίκι.

Ποτέ δεν αντιμετώπισα τη γραφή ως δεκανίκι ή ως δρόμο διαφυγής. Θέλησα να μετρηθώ με τη γλώσσα και με τις ικανότητες που πίστεψα ότι διαθέτω. Να γράψω για μένα, για τους αναγνώστες, για όλους και για κανέναν. Να μοιραστώ τις ιδέες μου και να επικοινωνήσω. Να βιώσω τη γοητεία κατά τη διαδικασία της γραφής και να διαγωνιστώ στις ψυχές και τον νου των αναγνωστών, κάτι που μπορεί να το ονομάσει κανείς φιλοδοξία ή ματαιοδοξία. Θέλησα να καταθέσω τη δική μου άποψη, τη δική μου αισθητική, το δικό μου λογοτεχνικό όραμα. Πολλές φορές αναρωτιέμαι γιατί ξεκίνησα και ποια ήταν αυτή η εσωτερική ανάγκη να εκφραστώ. Πάλεψα να βρω συγκεκριμένες απαντήσεις, χωρίς όμως ικανοποιητικές αποκρίσεις. Στο τέλος έγραψα ένα στίχο: Όλοι ξεκινούν για τη δόξα, στο δρόμο κάποιοι γίνονται ποιητές. Ελπίζω οι αναγνώστες να με κατατάξουν μια μέρα στους ποιητές.

Με ποια εφόδια διαγράψατε την μέχρι τώρα επιτυχημένη λογοτεχνική σας πορεία;

Με το χάρισμα του γραφιά που πλέκει το λόγο με τρόπο ώστε να γίνεται γοητευτικός στους αναγνώστες, με την παρατήρηση, με τη φαντασία, με τη συνεχή άσκηση και μαθητεία και με την κοπιαστική δουλειά.

Ο συγγραφέας κάθε φορά που παραδίδει ένα έργο στον εκδότη του υπογράφει συμβόλαιο  και με την συνείδηση του;

Το έχει υπογράψει πολύ πιο πριν, αν και αυτό δεν θεωρώ ότι αφορά όλους τους συγγραφείς. Ούτε θεωρώ ότι απαιτείται κάθε φορά κάποιο συμβόλαιο. Ο συγγραφέας διαθέτει ή δεν διαθέτει λογοτεχνικό όραμα κι αυτό είναι το μόνιμο συμβόλαιο με τη συνείδησή του.

Ποιο η ποια πρόσωπα θα θέλατε να ευχαριστήσετε; Πρόσωπα που στάθηκαν στο πλάι σας στις χάρες άλλα και στις πίκρες;

Το γνωρίζουν οι ίδιοι και δεν θέλουν να το ανακοινώνω δημόσια.

Αναμφισβήτητα το ταλέντο και η σκληρή εργασία αποφέρουν ένα πολύ καλό  αποτέλεσμα στην τέχνη. Οι δημόσιες σχέσεις πόσο βοηθούν;

Προσωπικά δεν κάνω δημόσιες σχέσεις. Ωστόσο σίγουρα βοηθούν ως προς την προβολή ενός έργου, ενώ επιβάλλουν, διευρύνουν ή αντίθετα υποσκάπτουν τον πνευματικό όγκο του δημιουργού. Στην περίπτωσή μου θεωρώ ότι αυτό είναι δουλειά του εκδοτικού οίκου. Δουλειά του λογοτέχνη είναι να γράφει.

Το αναγνωστικό κοινό της Ελλάδας είναι ποσοστιαία το μικρότερο στην Ευρώπη. Πέραν αυτού σημασία έχει τι διαβάζει κανείς. Δυστυχώς κυριαρχούν τα ελαφρά αναγνώσματα, ενώ η λογοτεχνία με δυσκολία φθάνει στο πλατύ κοινό. Γιατί συμβαίνει όμως αυτό;

Γιατί χάσαμε ή δεν ανακαλύψαμε ποτέ τον πνευματικό βηματισμό μας. Υστερούμε σε αισθητική, σε παιδεία και σε εσωτερική καλλιέργεια. Προτάξαμε ως αξίες της ζωής μας το κυνήγι του εφήμερου, προσκολληθήκαμε άκριτα σε θεωρίες και συνθήματα και γίναμε μιμητές κάθε εισαγόμενης αισθητικής σαβούρας. Γεμίσαμε τις ντουλάπες μας και αδειάσαμε τις ψυχές μας. Αποκοπήκαμε ακόμη και από τις παραδοσιακές αξίες μας. Στηθήκαμε ως άβουλα όντα εμπρός στην τηλεόραση και άλωσε ό,τι καλό υπήρχε μέσα μας και μας μεταφέρθηκε από την προφορική παραδοσιακή διαπαιδαγώγηση. Τα πρότυπα της επιτυχίας είχαν να κάνουν κυρίως μόνο με το χρήμα. Μετρούσαμε τους ανθρώπους και τους μετράμε ακόμα με τη δύναμη της τσέπης τους. Από κει και πέρα φταίνε και τα ίδια τα βιβλία πολλών ελλήνων συγγραφέων που δεν μπορούν να αγγίξουν τους αναγνώστες.

Αναμφισβήτητα αγαπάτε το ιστορικό μυθιστόρημα. Εγώ έτσι έχω καταλάβει. Υπάρχει κάποιος ήρωας  σας που τον έχετε στην καρδιά σας; Τον αγαπάτε ξεχωριστά;

Αγαπώ την κοινωνική ιστορία που γράφουν οι απλοί άνθρωποι. Αυτοί που απάνω τους πατούμε. Γι’ αυτό και ονομάζω τα τελευταία βιβλία μου κοινωνικά μυθιστορήματα με καμβά την ιστορία. Σε κάθε βιβλίο δένομαι με κάποιον ήρωα περισσότερο από τους άλλους. Από το Ιμαρέτ ξεχώρισα τον παππού Ισμαήλ, στον οποίο και προσπαθώ να του μοιάσω ως προς την στωικότητα, την ανάλυση των γεγονότων και την πρόσληψη της ζωής γενικότερα. Στους Άγιους και δαίμονες έβαλα σε μια ιδιαίτερη θέση τον Ανθία, ίσως γιατί μου θύμιζε αρκετά από τη νεότητά μου. Στην Ουρανόπετρα ο Αδάμος έχει το αντριλίκι που έχει λείψει στις μέρες μας. Δυναμικός, ανθρώπινος, μάγκας, μπεσαλής, ερωτικός και τρυφερός κατά περίπτωση.

Η κρίση είναι οικονομική, ηθική, κρίση άξιων κτλ Μήπως όμως οτιδήποτε είναι αληθινό δεν λαβώνεται, και ότι είναι ψεύτικο θα χαθεί;

Δυστυχώς και το αληθινό λαβώνεται και χάνεται. Πρέπει να αντιλαμβάνεται ο σημερινός άνθρωπος ότι ζούμε σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον, ότι με βάση τα συμφέροντα των κρατών αλλά και των πολυεθνικών εταιριών και άλλων ιδιωτών παίζεται το οικονομικό και το πολιτικό παιχνίδι και πόσα άλλα. Το ζήτημα είναι τι μπορεί να κάνει κανείς μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πώς να αντιδράσει και πώς να το εμβολίσει. Για μένα δεν υπάρχει παρά μονάχα ένας δρόμος: η μάχη με κατεύθυνση την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος, η οποία και θα καθορίσει άλλους όρους και συσχετισμούς. Από το ποιοι μας εκπροσωπούν στα δημόσια πράγματα, μέχρι ποια είναι η αισθητική της τηλεόρασης και της ζωής μας γενικότερα. Από το ποια είναι η θεματολογία και τι γράφουν οι εφημερίδες, μέχρι ποια είναι τα πρότυπα της επιτυχίας και της αποτυχίας. Από το τι διαβάζουμε, μέχρι τι απαιτούμε ως συμπεριφορά απέναντί μας. Από το ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες μας, μέχρι τη στάση μας απέναντι στη ζωή και στο θάνατο. Από το τι οριοθετεί τον πατριωτισμό, μέχρι την κατανόηση και την προάσπιση της ελευθερίας μας και της ελευθερίας των άλλων. Από τις ατομικές επιδιώξεις μέχρι το συλλογικό όραμα μια άλλης κοινωνίας.

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

κ. Καλπούζο το τρίτο σας μυθιστόρημα με τίτλο «Ουρανόπετρα. Η δωδέκατη γενιά» αναφέρεται στην Κύπρο που σήμερα μονοπωλεί την επικαιρότητα. Ξεκινά από μια ορισμένη ιστορική στιγμή της Μεγαλονήσου η οποία να υποθέσουμε ότι δεν είναι τυχαία.

Γιάννης Καλπούζος, συγγραφέας, Το χθες στήριγμα, βατήρας, όπου θα πατήσουμε για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε

Ο καλλιεργημένος άνθρωπος ο μεγαλύτερος εχθρός κάθε εξουσίας και κάθε βάρβαρης πολιτικής – «Ονειρόπετρα» είναι και η ίδια η Κύπρος

Την Τρίτη, 2 Απριλίου 2013, στις 7μ.μ. ο Γιάννης Καλπούζος παρουσιάζει το νέο του μυθιστόρημα με τίτλο «Ουρανόπετρα. Η δωδέκατη γενιά» στο βιβλιοπωλείο Δημοκρίτειο με χορηγούς επικοινωνίας τον «Παρατηρητή της Θράκης», το Περιοδικό «ΖΩ», «Ράδιο Παρατηρητής 94fm».. Πρόκειται για το τρίτο μυθιστόρημα του εξαίρετου συγγραφέα μέσα από το οποίο αναδεικνύεται ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας της Μεγαλονήσου και της καθημερινότητας των κατοίκων της. Όπως εξάλλου ο ίδιος ο συγγραφέας εξομολογείται μιλώντας στον «Παρατηρητή της Θράκης» «το βιβλίο παρακολουθεί πάντα σαν καμβά τα ιστορικά γεγονότα και αναπαριστάνει και τις εποχές, την καθημερινή ζωή, που τόσο με γοητεύει, γιατί πιστεύω ότι βοηθά να κατανοήσουμε εκείνες τις παλιότερες εποχές και να αντιληφθούμε και τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων, να κρίνουμε καταστάσεις, συμπεριφορές, νοοτροπίες να κάνουμε μια άλλη αποτίμηση των ιστορικών περιπετειών και γεγονότων».

Σήμερα η Κύπρος έχει μια άλλη μορφή κατακτητών

ΠτΘ: κ. Καλπούζο το τρίτο σας μυθιστόρημα με τίτλο «Ουρανόπετρα. Η δωδέκατη γενιά» αναφέρεται στην Κύπρο που σήμερα μονοπωλεί την επικαιρότητα. Ξεκινά από μια ορισμένη ιστορική στιγμή της Μεγαλονήσου η οποία να υποθέσουμε ότι δεν είναι τυχαία.
Γ.Κ.: Το πρώτο μέρος ξεκινά το 1569 και φθάνει το 1572 επί Ενετοκρατίας και συνεχίζει με την εισβολή των Οθωμανών που γίνεται το 1570. Με ενδιέφερε να δω τους διαφορετικούς κατακτητές, εφόσον στα δύο προηγούμενα βιβλία μου το «Ιμαρέτ» και το «Άγιοι και Δαίμονες», είχα ασχοληθεί με τους Οθωμανούς, ήθελα να δω τους ολόιδιους και φαινομενικά διαφορετικούς κατακτητές, τους Ενετούς και μετά τους Άγγλους, στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, στο Μεγάλο Χρονικό, το 1878 και μετά. Σήμερα η Κύπρος έχει μια άλλη μορφή κατακτητών.

Η καθημερινή ζωή βοηθά να κατανοήσουμε παλιότερες εποχές

ΠτΘ: Που δεν παύουν βέβαια να έχουν τα χαρακτηριστικά των κατακτητών. 
Γ.Κ.: Φυσικά και αυτό ακριβώς ήθελα, γιατί πολλά έχουν λεχθεί για τους Οθωμανούς, να δούμε και ποιοι ήταν αυτοί οι άλλοι κατακτητές του Ελληνισμού και πώς έχουν συμπεριφερθεί. Το βιβλίο παρακολουθεί πάντα σαν καμβά τα ιστορικά γεγονότα και αναπαριστά τις εποχές και την καθημερινή ζωή, που τόσο με γοητεύει, γιατί πιστεύω ότι βοηθά να κατανοήσουμε εκείνες τις παλιότερες εποχές και να αντιληφθούμε και τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων, να κρίνουμε καταστάσεις, συμπεριφορές, νοοτροπίες να κάνουμε μια άλλη αποτίμηση των ιστορικών περιπετειών και γεγονότων.

Η χρονική απόσταση μας αποστασιοποιεί συναισθηματικά 

ΠτΘ: Και να δούμε και πιο αντικειμενικά τα γεγονότα…
Γ.Κ.: Ναι γιατί αυτή η χρονική απόσταση μας αποστασιοποιεί συναισθηματικά, το φωτίζει και από περισσότερες πλευρές, γιατί έχουμε πολλές πληροφορίες πλέον, γιατί όταν ζει ο καθένας στο δικό του χρόνο δεν έχει προλάβει να συγκεντρώσει τις πληροφορίες που αφορούν κάποιο φαινόμενο, μια κατάσταση, ένα γεγονός. Όντως συμβαίνει αυτό που λέτε, το βλέπουμε πιο αντικειμενικά.

Για μένα η Κύπρος πάνω από όλα είναι ένα συναισθηματικό δέσιμο 

ΠτΘ: Τι είναι για εσάς η Κύπρος;
Γ.Κ.: Πέρα από όλα τα άλλα «Ονειρόπετρα» είναι και η ίδια η Κύπρος που έχει πέσει στη Μεσόγειο, «Ονειρόπετρα» είναι και το φυλαχτό του Γερόλαιμου που φτιάχνει επί Ενετοκρατίας και το μοιράζει στους γιους του και δημιουργείται ένα μυστήριο τριακόσια σαράντα χρόνια αργότερα. είναι και μια γυναίκα. Για μένα η Κύπρος πάνω από όλα είναι ένα συναισθηματικό δέσιμο. Το 1977, όταν ήμουν δεκαεπτά χρονών, άρχισα να αλληλογραφώ με ένα κορίτσι από την Κύπρο, η οποία τότε ήταν δεκατεσσάρων χρονών, και αυτό το κορίτσι οκτώ χρόνια αργότερα έμελλε να γίνει σύζυγός μου. Άρχισα να ταξιδεύω στην Κύπρο από το 1984, γνώρισα πολλούς γερόντους που ζούσαν τότε και ήταν γεννημένοι περίπου στα 1900 και μου έλεγαν πολλές ιστορίες για την παλιά εποχή. Ερωτεύτηκα, αγάπησα την Κύπρο και άρχισα να μαθαίνω χωρίς να έχω κάποιον συγκεκριμένο σκοπό, να διαβάζω δηλαδή για την ιστορία της, για την καθημερινή ζωή, την λαογραφία της και πλέον όταν αποφάσισα να γράψω την «Ονειρόπετρα» εστίασα την έρευνά μου και χρειάστηκα άλλα δύο χρόνια έρευνας και γραφής.

Η αποτύπωση της καθημερινής ζωής απαιτεί πάρα πολύ μεγάλη έρευνα 

ΠτΘ: Σας αρέσει η έρευνα με δεδομένο ότι και στο προηγούμενο βιβλίο σας αφιερώσατε χρόνο για αυτήν
Γ.Κ.: Η αποτύπωση της καθημερινής ζωής απαιτεί πάρα πολύ μεγάλη έρευνα, όχι τόσο για αυτά καθαυτά τα ιστορικά γεγονότα για τα οποία γράφει η επίσημη ιστορία. Για αυτή όμως την καθημερινή ζωή, και κυρίως τη ζωή των απλών ανθρώπων, δεν έχουν γραφεί πολλά, και πρέπει ο ερευνητής σαν τη μέλισσα να ψάχνει παντού στοιχεία, γιατί πιστεύω ότι πρέπει να είναι κανείς ακριβής για να δώσει το κλίμα, τις νοοτροπίες, τις συμπεριφορές και έτσι να κατανοήσουμε περισσότερο και καλύτερα αυτές τις εποχές και να μπορέσει να μεταφερθεί ο αναγνώστης σε αυτές, ώστε να το ζει μπροστά του, ολοζώντανα όλο αυτό.

Κύπριοι εθελοντές συμμετείχαν σε όλους τους εθνικούς αγώνες από το 1821

ΠτΘ.: Σήμερα πατάμε στα ίδια στοιχεία με τους προγόνους μας;
Γ.Κ.: Είναι σαφέστατο ότι υπάρχει αυτό το ράμμα της ελληνικής φυλής και στην «Ουρανόπετρα» καταγράφονται στοιχεία που αποδεικνύουν αυτό το θέμα μέσα από μύθους, παραδόσεις, τρόπους σκέψης, συμπεριφορές, μέσα από την ένωση του ελληνισμού, τον πατριωτισμό εκείνης της εποχής που περιγράφεται στο βιβλίο. Κύπριοι εθελοντές συμμετείχαν σε όλους τους εθνικούς αγώνες από το 1821. Μέσα στο βιβλίο λαμβάνουν μέρος σε δυο πολέμους και συγκεκριμένα το 1897, στο λεγόμενο ατυχή πόλεμο, όπου περιγράφεται το μέτωπο της Θεσσαλίας και μετά στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913, όταν έρχονται δύο χιλιάδες εθελοντές από την Κύπρο, που πολέμησαν στον ελληνοβουλγαρτικό πόλεμο, με θύματα και με τραυματίες, με πολύ σημαντική προσφορά. Υπάρχουν τραγούδια, μύθοι, λέξεις που αποδεικνύουν όλο αυτό το δέσιμο αλλά και τη συνέχεια του ράμματος της ελληνικής φυλής που για μένα είναι ζητούμενο σε κάθε βιβλίο μου.

Το βιβλίο μιλά για το σήμερα και για το αύριο

ΠτΘ: Ουσιαστικά δηλαδή στο βιβλίο σας ασχολείστε με όλα αυτά για τα οποία ακόμη και σήμερα δίνει αγώνες ο ελληνισμός;
Γ.Κ.: Ακριβώς, το βιβλίο μιλά για το σήμερα και για το αύριο αν θέλετε, αντιπαραβάλλοντας καταστάσεις και γεγονότα, στέλνοντας μηνύματα. Υπάρχει μια ρήση μέσα στο βιβλίο του κεντρικού ήρωα που λέει «όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος» η οποία παραπέμπει και σε αυτή την πορεία προς την αυτογνωσία, αλλά και προς την εσωτερική καλλιέργεια, την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος. Πιστεύω ότι ο μόνος δρόμος είναι αυτός, γιατί ο καλλιεργημένος άνθρωπος για μένα είναι ο μεγαλύτερος εχθρός κάθε εξουσίας και κάθε βάρβαρης πολιτικής. Μόνο εκεί μπορούμε να ελπίζουμε και βέβαια κυρίως αν προσπαθούμε να στρέψουμε το βλέμμα των νέων παιδιών προς αυτή κατεύθυνση.

Έχουμε μεγεθύνει στη σκέψη μας τη δύναμη των πνευματικών ανθρώπων

ΠτΘ: Σήμερα όμως οι πνευματικοί άνθρωποι σιωπούν…
Γ.Κ.: Νομίζω ότι έχουμε μεγενθύνει στη σκέψη μας το ποια είναι η δύναμη των πνευματικών ανθρώπων. Δεν σιωπούν σήμερα οι πνευματικοί άνθρωποι. Η δύναμή τους είναι τα κείμενά τους, τα βιβλία τους, καταγράφουν αυτό που υπάρχει, αλλά είναι κάπως σαν την παραβολή του Χριστού με το σπόρο, δεν υπάρχει ένα έδαφος στο οποίο θα πέσει ο σπόρος και ο πνευματικός άνθρωπος δεν είναι, και δεν πρέπει να είναι, των συνθημάτων και των κραυγών. Αυτός ο δρόμος προς την εσωτερική πνευματική καλλιέργεια απαιτεί άσκηση και μαθητεία πολλών χρόνων και θαυματοποιός κανένας δεν μπορεί να γίνει, και δεν πρέπει να εμφανίζεται ως θαυματοποιός, ο άνθρωπος των γραμμάτων και των τεχνών. Γενικά ο πνευματικός άνθρωπος, πρέπει να λέει τις αλήθειες και η αλήθεια είναι αυτή. Θέλουμε πολύ χρόνο για να δώσουμε τη μάχη της εσωτερικής καλλιέργειας και τότε θα μιλάμε για άλλη κοινωνία και για άλλους όρους να διέπουν και τις σχέσεις, από πνευματικές μέχρι και οικονομικές.

Το βιβλίο έχει το άρωμα της ρωμαίικης γλώσσας του 1900 και της ντοπιολαλιάς της κυπριακής διαλέκτου

ΠτΘ: Ξαναγυρνώντας στο βιβλίο σας δίνεται και σε αυτό το μυθιστόρημα, όπως και στο προηγούμενο, τόπο στην ντοπιολαλιά;
Γ.Κ.: Η γλώσσα του βιβλίου, την αναγνωστική ευφορία που κατά την γνώμη μου επιτυγχάνει, καταφέρνει να μεταφέρει την ψυχή του λαού μας και αυτή την κοινωνική ιστορία που γράφουν οι απλοί άνθρωποι. Το βιβλίο έχει το άρωμα της ρωμαίικης γλώσσας του 1900 και στους διαλόγους κάτι από το άρωμα της ντοπιολαλιάς της Κυπριακής διαλέκτου ώστε να είναι απόλυτα κατανοητή στους ελλαδίτες αναγνώστες. Βέβαια υπάρχουν κάποιες υποσημειώσεις κάτω στην ίδια σελίδα.

Αν δεν γνωρίζουμε την ιστορία μας δεν μπορούμε να την διδαχθούμε

ΠτΘ: κ. Καλπούζο, τι είναι ο άνθρωπος χωρίς το βύζαγμα του χθες;
Γ.Κ.: Είναι ο άνθρωπος χωρίς ιστορική μνήμη, είναι ο άνθρωπος που προσκολλάται σε θεωρίες, σε τσιτάτα, που έχει εγκαταλείψει το δέσιμο με τους προγόνους του, ένα δέσιμο που δεν είναι μόνο συναισθηματικό, αλλά κυρίως είναι ένα δέσιμο με τα επιτεύγματα των προγόνων του, ένα δέσιμο με τη θυμοσοφία του λαού, που έχει γεμίσει παροιμίες, όπως το «άμα δε φωνάξεις πως υπάρχεις, οι άλλοι σε θάφτουν ζωντανό», αλλά και σκωπτικές, «μαζεύτηκαν τα όρνια και έκαναν τον μπούφο πρώτο», είναι ο άνθρωπος που διαμαρτύρεται, που λέει για άλλοθι τα επιτεύγματα των προγόνων, χωρίς να αναρωτιέται τι κάνουμε εμείς σήμερα και βέβαια ο άνθρωπος που μιλά αόριστα για την ιστορία και θέλει να διδαχθεί αυτήν. Αν δεν γνωρίζουμε ωστόσο την ιστορία μας δεν μπορούμε και να την διδαχθούμε.

Σταματήσαμε να παράγουμε και δεν εξελίξαμε το δέσιμο με τους προγόνους μας

ΠτΘ: Το χθες δηλαδή στήριγμα για το παρόν και το μέλλον;
Γ.Κ.: Είναι ο τόπος που πατάμε αυτό που λέτε, το στήριγμα, ο βατήρας, εκεί που πρέπει να πατήσουμε για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε. Πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα μας στο χθες, να οπλιστούμε από αυτό, να μάθουμε για να μπορέσουμε να κρίνουμε και να δούμε το σήμερα πιο καθαρά, πιο αισιόδοξα, επαναπροσδιορίζοντας του στόχους και τις επιδιώξεις, πάντα κατανοώντας και κυρίως γνωρίζοντας την ιστορία μας και περισσότερο την ιστορία των απλών ανθρώπων, τη θυμοσοφία αυτού του λαού που στήριξε γενιές και γενιές. Εμείς γίναμε μιμητές ξένων προτύπων, χωρίς να εξετάζουμε αν είναι καλό ή όχι, ενώ θα έπρεπε να κρατάμε μόνο τα καλά μπόλια, γιατί αυτή είναι και η έννοια του πολιτισμού να μπορεί να μπολιάζει ο ένας τον άλλο. Εμείς γίναμε όμως μόνο μιμητές, σταματήσαμε σε μεγάλο βαθμό να παράγουμε, όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στον πολιτισμό, και όλο αυτό γιατί δεν εξελίξαμε αυτό που είναι το δέσιμο με τους προγόνους μας και αποκοπήκαμε.

Συντάκτης:Άννα Πατρωνίδου
e-mail: paratiritis.patronidoy@gmail.com

 

ΠΑΤΡΙΣ ΑΜΑΛΙΑΔΑ

Θα θέλαμε δυο λόγια για το νέο σας βιβλίο. Τι πραγματεύεται και τι θέλετε να περάσετε στο αναγνωστικό κοινό;

Το μυθιστόρημα απαρτίζεται από δύο μέρη. Το μικρό χρονικό ξεκινά το 1569, επί ενετοκρατίας στην Κύπρο. Αναπλάθεται η τοπιογραφία και η ανθρωπογεωγραφία της εποχής, παρακολουθεί την εισβολή των Οθωμανών το 1570 και προς το τέλος δημιουργείται έντονο μυστήριο με τα φυλαχτά που μοιράζει ο Γερόλεμος, στους γιους του, το οποίο θ’ αποκαλυφθεί πολλούς αιώνες μετέπειτα.

Το μεγάλο χρονικό, και κύριο μέρος του βιβλίου, αναπαριστά ως καμβά τη ζωή επί αγγλοκρατίας στην Κύπρο από το 1878 μέχρι το 1917, χρόνια δύσκολα, μα και γοητευτικά, ενώ ταξιδεύει στην Ελλάδα στους πολέμους του 1897 και του 1912-13 παρακολουθώντας τους Κύπριους εθελοντές.

Ο έρωτας και η περιπέτεια κυριαρχούν στις σελίδες της Ουρανόπετρας, η οποία συγχρόνως ασχολείται με μια σειρά από σπουδαία διαχρονικά θέματα: το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, το δέσιμο με τους προγόνους μας, τον πατριωτισμό, την αξιοπρέπεια και την πορεία προς την αυτογνωσία μέσα από τη θεωρία του κεντρικού ήρωα του μεγάλου χρονικού: Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος.

 

Με το μυθιστόρημά σας: «Ιμαρέτ: Στη σκιά του ρολογιού», αποσπάσατε το βραβείο αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ, τι προσδοκάτε για το νέο σας βιβλίο;

Να αγαπηθεί από τους αναγνώστες. Να μιλήσει στον λογισμό και στις ψυχές τους. Αυτό είναι το μεγαλύτερο βραβείο.

 Στην Ελλάδα της κρίσης, πιστεύετε ότι ο Έλληνας εξακολουθεί να διαβάζει βιβλία; Είναι μία αποτρεπτική περίοδος για ένα συγγραφέα η δημιουργία σε αυτή τη φάση;

Δυστυχώς στην Ελλάδα ποτέ δεν διαβάζαμε όσο στις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες. Η οικονομική κρίση δεν περιόρισε περαιτέρω την ανάγνωση, αν και επηρέασε τις πωλήσεις καθώς αυξήθηκαν πάρα πολύ οι δανεισμοί. Κι αυτό βεβαίως έχει τις συνέπειες του σε όλο τον χώρο του βιβλίου. Απολύσεις εργαζομένων, βιβλιοπωλεία και εκδοτικοί οίκοι που κλείνουν, ελαχιστοποίηση των εκδόσεων και πολλά άλλα.

Όσον αφορά τη δημιουργία, πότε η κρίση λειτουργεί ως συνδαύλισμα και πότε υπονομεύει το έργο ενός συγγραφέα. Όταν, δηλαδή, τα προβλήματα του βιοπορισμού εισβάλλουν στη καθημερινότητά του, μοιραία αποπροσανατολίζουν τη σκέψη και το θυμικό. Επίσης επηρεάζεται ο συγγραφέας απ’ τον πόνο, την ανασφάλεια και την απόγνωση των συνανθρώπων του. Μετατρέπεται σε συναισθηματικό σφουγγάρι και πολλές φορές πνίγεται. Όμως οι ίδιες αιτίες λειτουργούν και ως δύναμη δημιουργίας. Αισθάνεται πιότερο την ανάγκη ν’ απαλύνει με το έργο του το άχθος των ψυχών, ν’ αναζητήσει διέξοδο απ’ την κατήφεια και το αρρωστημένο κλίμα που σαρώνει τον τόπο μας και να μοιραστεί την όποια σταγόνα αισιοδοξίας με όσους συμπορεύεται μέσα από τα κείμενά του. Να πασχίσει ώστε να στρέψει το βλέμμα όσων γίνεται περισσότερων παρέκει κι απ’ το θολό γυαλί της τηλεόρασης που βομβαρδίζει ανηλεώς και με επαίσχυντα λαϊκίστικο τρόπο αυξάνοντας κι άλλο το ζοφερό και ελώδες τοπίο.

Θεωρείτε ότι η Ελλάδα έχει πολλούς συγγραφείς ή υπάρχει χώρος και για νέα πρόσωπα;

Γράφουμε πολλοί, διαβάζουμε λίγοι. Εκεί εστιάζεται το κυρίαρχο ζήτημα. Συνάμα πόσοι από όσους γράφουν είναι άξιοι και τι προσφέρει καθένας με το έργο του. Θεωρώ ότι για τους άξιους υπάρχει χώρος και επιβάλλεται η τροφοδότηση με νέα πρόσωπα για να μπορέσει να εξελιχθεί και να έχει προοπτική η Ελληνική λογοτεχνία. Όμως μια από τις επιπτώσεις της κρίσης είναι και η μεγάλη δυσκολία να φανούν νέοι συγγραφείς.

Αν και είναι πολύ νωρίς, έχετε αποφασίσει ποια θα είναι η επόμενη συγγραφική σας κίνηση;

Ήδη γράφω ένα μυθιστόρημα το οποίο κινείται σε σχετικά σύγχρονη εποχή κι όπως δεν απαιτεί κοπιώδη και χρονοβόρα έρευνα, όπως τα προηγούμενα βιβλία μου, ευελπιστώ ότι μπορεί να κυκλοφορήσει κάπου μέσα στο επόμενο έτος. Ωστόσο έχω πολύ δουλειά μπροστά μου κι όντως είναι νωρίς για λεπτομέρειες. Πολλές φορές γι’ αλλού ξεκινάς κι αλλού καταλήγεις.

Μαρία Καραμπάτση (Εφημερίδα ‘ΠΑΤΡΙΣ’)

 emailkarabatsimaro@yahoo.gr

 

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

«Ουρανόπετρα – Η δωδέκατη γενιά» το νέο σας μυθιστόρημα, το οποίο εκτυλίσσεται στην Κύπρο. Γιατί επιλέξατε, αυτή τη φορά, να κάνετε αναδρομή στο παρελθόν του πολύπαθου νησιού της Αφροδίτης;

Η αγάπη μου για την Κύπρο, στην οποία συνετέλεσε και η Κυπρία σύζυγός μου, και το γεγονός ότι η ιστορική της πορεία προσφερόταν να αναπτύξω θέματα που με απασχολούν, όπως οι διαφορετικοί μα και ολόιδιοι κατακτητές, ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του, η συνέχεια του ράμματος της ελληνικής φυλής και πολλά ακόμα τα οποία πραγματεύεται η Ουρανόπετρα.

Εχετε χωρίσει το μυθιστόρημά σας σε δύο χρονικά -το μικρό και το μεγάλο-, ενώ η πλοκή υφαίνεται γύρω από το μυστήριο τεσσάρων φυλαχτών που ξεδιαλύνεται στις τελευταίες σελίδες, αποκαλύπτοντας ισχυρούς δεσμούς με τους προγόνους. Βάλ’ τε μας στο κλίμα της μυθοπλασίας σας.

Το πρώτο μέρος του βιβλίου ξεκινά το 1569 επί ενετοκρατίας στην Κύπρο. Παρακολουθεί την περιπετειώδη ζωή του Γερόλεμου και συγχρόνως την τοπιογραφία και την ανθρωπογεωγραφία της εποχής. Πώς εκατό φεουδάρχες καταδυνάστευαν τον λαό, ενώ εξιστορείται και η εισβολή των Οθωμανών το 1570 κι όσα συνέβηκαν μέχρι το 1572. Προς το τέλος του Μικρού Χρονικού δημιουργείται το μυστήριο τεσσάρων φυλαχτών, το οποίο θα λυθεί 340 χρόνια αργότερα.

Το δεύτερο μέρος, και κύριο, εξελίσσεται επί αγγλοκρατίας, από το 1878 μέχρι το 1917. Μέσα από τη μυθοπλασία αναπαριστάνεται η καθημερινή ζωή της εποχής· οι παλικαράδες· οι φοροεισπράκτορες και οι τοκογλύφοι που απομυζούσαν τους αγρότες· τα καραβάνια των αγωγιατών και οι άμαξες που ταξίδευαν μέσα σε κουρνιαχτό· οι πρώτες κινηματογραφικές προβολές· σπίτια, μαχαλάδες, σχολεία, καφενέδες, χάνια και πόσα άλλα. Τέλος το μυθιστόρημα διαρρέει σχεδόν στο σύνολό του ο έρωτας, ο οποίος και βάζει σε μεγάλες δοκιμασίες τους ήρωες του.

Πέρα από τον πραγματολογικό καμβά και τη μυθοπλασία η Ουρανόπετρα πραγματεύεται σειρά διαχρονικών θεμάτων, όπως το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, την αλαζονεία σε σχέση με το πεπερασμένο της ζωής, το δέσιμο με τους προγόνους μας, τον πατριωτισμό. Επίσης την πορεία προς την αυτογνωσία, ακολουθώντας τον κεντρικό ήρωα και τη ρήση του: “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”. 

Ο ήρωάς σας ο Αδάμος, καίτοι αγράμματος για πολλά χρόνια, διακατέχεται από αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη, παλληκαριά, πατριωτισμό. Εξ ου και συμμετέχει ως εθελοντής στον «ατυχή πόλεμο» του 1897, ενώ με την κήρυξη του πολέμου το 1912, κάνει τα αδύνατα δυνατά να καταταγεί για να «βγάλει τη μουτζούρα» όπως λέει, του προηγούμενου. Αυτός ο βαθύς πατριωτισμός, σήμερα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως όπλο διάσωσής μας;

Πιστεύω ότι μπορεί, εφόσον όμως στρέψουμε συγχρόνως την προσοχή μας και προς την εσωτερική καλλιέργεια και επαναπροσδιορίσουμε προς την κατεύθυνση αυτή τις προτεραιότητές μας, τις επιδιώξεις και τους στόχους μας.

«Δυστυχώς οι ξένοι τιμούν τους αρχαίους Ελληνες και οικτίρουν τους Νεοέλληνες. Μας κατηγορούν γι’ ανατολίτικο ραχάτι και αδράνεια» λέει ο μορφωμένος αδελφός του Αδάμου, Αρέστης. Τόσα χρόνια πριν, η ίδια ταμπέλα. Δεν πρόκειται να ξεκολλήσει ποτέ από πάνω μας, θεωρείτε;

Εντοπίζετε καίρια σημεία του βιβλίου, το οποίο εκτός από την μυθοπλασία μιλά και για το σήμερα και το αύριο. Δυστυχώς πολλές καταστάσεις είναι όμοιες με εκείνη την εποχή και δυστυχώς έτσι μας αντιμετωπίζουν οι ξένοι μιας και ακόμα είμαστε σχεδόν επαίτες ή παρακωλυόμενοι στην πολιτική που εκείνοι χαράζουν. Εδώ είναι που χωρά η προσωπική και η εθνική αξιοπρέπεια, εδώ η εσωτερική καλλιέργεια, εδώ ο πατριωτισμός που θα αλλάξει τους πολίτες της χώρας μας για τη χώρα μας κι όχι για να αρέσουμε στους ξένους. Όμως αυτό απαιτεί κόπο και προσπάθεια για την οποία δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι θα καταβληθεί. Βέβαια το ραχάτι για το οποίο μας κατηγορούν δεν είναι αλήθεια. Οι Έλληνες στην πλειονότητά τους δουλεύουν σκληρά, ωστόσο με λάθος τρόπο και με πεπαλαιωμένα μέσα, με αποτέλεσμα τα προϊόντα που παράγουν να μην είναι ανταγωνιστικά.

 Στην «Ουρανόπετρα» συναντάμε και δύο πρόσωπα από το βραβευμένο σας «Ιμαρέτ». Τον Λιόντο ως παρουσία και τον Νετζίπ, μονάχα ως αναφορά. Τι σας έκανε να ξαναφέρετε στο προσκήνιο τους δυο φίλους;

Η ανάγκη μου να συναντήσω παλιούς φίλους, μιας και οι ήρωές μου είναι σαν να υπήρξαν στην πραγματική ζωή μου. Απ’ ότι διαπιστώνω χαίρονται αυτή τη συνάντηση και οι αναγνώστες των βιβλίων μου.

 Φιλία και έρωτας κρατούν βασικό ρόλο στο βιβλίο σας. Συντελώντας αμφότερα, αρχικά στη δοκιμασία και τελικά στη διαμόρφωση και κατ’ επέκταση στον «πλούτο» ενός χαρακτήρα, πιστεύετε ότι ως συναισθήματα έχουν αλλοιωθεί με την πάροδο των χρόνων ή αντέχουν ακόμα;

Η φιλία έπαψε να έχει την αίγλη, την ένταση και τη συχνότητα στις σχέσεις των σημερινών ανθρώπων σε σχέση με παλαιότερα χρόνια. Απεναντίας ο έρωτας συνεχίζει να αποτελεί την κινητήριο και τη μαγική δύναμη της ζωής, άσχετα από τον τρόπο που εκδηλώνεται ή από τον τρόπο που ερωτευόμαστε.

 Τελικά, υπάρχει μια «ουρανόπετρα» για τον καθένα μας, που τα σκαλισμένα πάνω της σημάδια οδηγούν στον «θησαυρό», λέτε;

Υπάρχει όταν μπούμε στον κόπο να την αναζητήσουμε. Όταν μπει ο στοχασμός στη ζωή μας, η έρευνα και η αναζήτηση, η παρατήρηση, η άλλη πρόσληψη της ζωής που μας προσφέρει η καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος.

Ποίηση και πεζογραφία. Τι θέση κατέχει η κάθε μία στη ζωή σας;

Καθοριστική και οι δύο. Όλα είναι λόγος, πλάσιμο της γλώσσας, μικρό απόδειπνο και μέγα σπήλαιο.

«Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος» η ρήση που ακολουθεί πιστά ο ήρωάς σας, ο Αδάμος. Η δική σας;

Με εκφράζει αυτή φράση, μένω σ’ αυτήν. Ωστόσο με τη δική μου σκιά του και το δικό μου όραμα.

 

Τι σας ελκύει σ’ ένα βλέμμα;

Το μυστήριο που κρύβει και η υπόσχεση για ένα ταξίδι αλλιώτικο, πέρα από τα συνηθισμένα και τα τετριμμένα.

Μια εικόνα που σας γαληνεύει;

Αυτή του νερού στα ρέματα και αυτή του πράσινου λόγγου.

Αν είχατε ένα μαγικό ραβδί, τι θα αλλάζατε στον κόσμο;

Τίποτε δεν αλλάζει με θαυματοποιούς, γι’ αυτό θα πετούσα το μαγικό, ανύπαρκτο, ραβδί.

Ατενίζοντας τον ορίζοντα, με ποια χρώματα βλέπετε να βάφεται το μέλλον;

Με όλα τα χρώματα και με όλες τις αποχρώσεις τους, όπως πάντα συνέβαινε και θα συμβαίνει. Έτσι όπως καθόρισε και παγίωσε άλλωστε η ζωή τη συνέχειά της μέσα από τη διαφορετικότητα. Βέβαια τα χρώματα γεννιούνται μέσα μας κι ως εκ τούτου πολλές φορές επαφίεται και στον καθένα να τα ζωγραφίσει. Γιατί, όπως αναφέρεται και στο βιβλίο, κι η ζωή ταμιευτήριο είναι. Άμα καταθέσεις καημό, θ’ αναλάβεις καημό και μάλιστα με τόκο. Αν όμως καταθέσεις ελπίδα, ομορφιά και χαμόγελο θα πάρεις αβγατισμένα.

 

ΠΙΕΡΗΣ ΠΑΝΑΓΗΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Δεύτερη φορά στην Κύπρο για παρουσίαση της Ουρανόπετρας, του νέου σας βιβλίου. Έχετε μια ιδιαίτερη σχέση με το νησί που πάει πολλά χρόνια πίσω έτσι δεν είναι;

Πράγματι. Η σχέση μου χρονολογείται από το 1977, όταν μαθητής ακόμη ξεκίνησα αλληλογραφία μ’ ένα κορίτσι από τη Λάρνακα, τη Θεογνωσία Υπερμάχου, η οποία οκτώ χρόνια αργότερα έμελλε να γίνει η σύζυγός μου. Επισκέπτομαι την Κύπρο από το 1984 κι ευτύχησα να γνωρίσω σπουδαίους ανθρώπους, τον τόπο και την ιστορία του. Αγάπησα την Κύπρο, δέθηκα παντοιοτρόπως μαζί της κι αφότου ξεκίνησα πιο επισταμένη έρευνα για τη συγγραφή της Ουρανόπετρας και μπήκα βαθιά στ’ αχνάρια της ιστορίας της, ιδιαίτερα σ’ αυτήν που γράφουν οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, νιώθω σαν να είμαι δικό της γέννημα.

Στην Ουρανόπετρα πραγματεύεστε μια σειρά από διαχρονικά θέματα όπως το άδικο και το δίκαιο, τον πατριωτισμό τόσο των Ελλήνων όσο και των Κυπρίων, το δέσιμο που έχουμε ως λαός με τους προγόνους μας. Παρατηρώντας μας όλα αυτά τα χρόνια ως λαό είδατε στοιχεία που άλλαξαν; Ήθη και συμπεριφορές που αλλοιώθηκαν;

Στην Ουρανόπετρα αναπαριστώ ως καμβά της μυθοπλασίας κυρίως την περίοδο 1878-1917 στην Κύπρο. Πέρα από την έρευνα σε εκατοντάδες πηγές, απ’ τις οποίες άντλησα στοιχεία, είχα και την τύχη να γνωρίσω Κυπρίους γεννημένους λίγο πριν και λίγο μετά το 1900. Τους λάτρεψα κυριολεκτικά. Σε πολλά μου θύμιζαν τους γερόντους στα ορεινά της Ηπείρου. Εν ολίγοις ή εν πολλοίς είχαν τα χαρακτηριστικά των καλών ηρώων του μυθιστορήματός μου.

Από τότε κύλισαν πολλά χρόνια και σαφώς υπάρχουν πολλές αλλαγές. Στις πικρίες που προκάλεσε το προδοτικό πραξικόπημα του 1974 και στον νεοπλουτισμό, την υλική ευδαιμονία, εντοπίζω τις αιτίες. Το δεύτερο σκέλος, βέβαια, δεν αφορά μόνο τους Κυπρίους. Ανάλογο φαινόμενο, με όλες τις συνέπειες του, βιώνουμε και στην Ελλάδα. Πλέον μέσα από το κυνήγι του χρήματος και την πίστη στο κέρδος παράγονται τα κυρίαρχα συναισθήματα. Χαρά, μίσος, ικανοποίηση, όλα. Κατά συνέπεια σμικρύνεται ή εκλείπει η αλληλεγγύη, η συμπάθεια, η τρυφερότητα, η ανθρωπιά. Μοιραία ακολουθούν κι άλλα: Οι παραδοσιακές αξίες παραγκωνίζονται, όμοια το δέσιμο με τους προγόνους, η φιλία μαραζώνει, γινόμαστε θιασώτες της αισθητικής ευτέλειας, διεκδικούμε με μανία τα της ύλης και σχεδόν καθόλου τα της ψυχής.

Μέσα σε όλα τούτα εντάσσεται και ο πατριωτισμός, τον οποίο δυστυχώς ταυτίσαμε με το κράτος.

Όμως σε κάθε περίπτωση, είτε ως ζώσα πραγματικότητα είτε εν υπνώσει, διακρίνω πολλά κοινά στοιχεία των Κυπρίων εκείνης της εποχής με τους σημερινούς. Κι ίσως δεν φαίνονται έντονα, γιατί ο νεοπλουτισμός και τα παράγωγά του εισήλθαν βίαια στη ζωή μας, με αποτέλεσμα ακόμη να μας ταρακουνά ως καρυδότσουφλα η τρικυμία του. Ο χρόνος και οι αντιστάσεις μας ελπίζω ότι θα λειτουργήσουν αφυπνίζοντάς μας.

Εκεί που εντοπίζω εντονότερη διαφορά σε σχέση με κείνη την εποχή και τις παλιότερες γενιές, είναι στο δέσιμο των σημερινών Κυπρίων και Ελλαδιτών. Οι πικρίες που προανέφερα αλλά και η άγνοια της ιστορίας κι όχι μόνο, φαίνεται ότι δημιούργησαν κάποιες σκιές ένθεν και ένθεν. Μια από τις εσώτερες ελπίδες μου είναι να λειτουργήσει η Ουρανόπετρα ως συνδετικός κρίκος των δύο μερών του ελληνισμού γνωρίζοντας στους Ελλαδίτες την ιστορία και την προσφορά των Κυπρίων. Χαίρομαι, γιατί ήδη έχω τέτοια μηνύματα.

Πιστεύετε ότι παρατηρώντας καλύτερα την ιστορία και γυρνώντας πίσω, μας βοηθάει να αντιμετωπίσουμε καταστάσεις του σήμερα;

Όταν ποτίζεσαι με το αίμα και την ανάσα των προγόνων σου κι όταν μαθαίνεις απ’ τα επιτεύγματα και τα λάθη τους παύεις να είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα. Στηρίζεσαι στα δικά σου πόδια κι αρχίζεις ν’ αποκτάς μια μορφή αυτογνωσίας. Αυτό βοηθά ν’ αντιμετωπίσουμε καθαρότερα, πιο νηφάλια, πιο αισιόδοξα και συνεπώς καλύτερα τις καταστάσεις του σήμερα. Είμαι πεπεισμένος ότι η ιστορία διδάσκει, αρκεί να τη γνωρίζουμε και να την αναλύουμε σωστά. Δηλαδή, με βάση τα μέτρα και τα σταθμά που ίσχυαν κατά εποχή κι όχι με τον τρόπο που σκεφτόμαστε σήμερα.

Αλήθεια πώς ξεκινήσατε να γράφετε;

Νομίζω ότι η γραφή υπήρχε μέσα μου ανέκαθεν. Για πολλά χρόνια εν υπνώσει ή ως παιγνίδι. Κοντολογίς έγραφα στίχους και τους χρησιμοποιούσα ως ερωτικό ελιξίριο, μοιράζοντάς τους εδώ κι εκεί. Ίσως σ’ αυτό το παιγνίδι εμφιλοχωρούσε και η ματαιοδοξία του ερασιτέχνη. Τυχαία περιστατικά και άνθρωποι που βρέθηκαν στη ζωή μου με βοήθησαν ν’ ανακαλύψω το όποιο ταλέντο μου. Οι προτροπές τρίτων λειτούργησαν ως πρόκληση να δοκιμαστώ. Ωστόσο στη συνέχεια ερωτεύτηκα τη γλώσσα και κάηκα απ’ τη δημιουργική φωτιά της ποίησης και της λογοτεχνίας.

Από όλη τη συγγραφική πορεία που ξεκινάει απ’ τη σύλληψη της ιδέας, τη δημιουργία, τα σχόλια των πρώτων ανθρώπων που διαβάζουν αυτά που γράφετε μέχρι και την κυκλοφορία του βιβλίου, ποια είναι η πιο σημαντική φάση;

Όλο το διάστημα της συγγραφής. Το πάλεμα με τη γλώσσα και τη φαντασία, το άγνωστο που καλούμαι ν’ ανακαλύψω και να το μεταπλάσω σε σκηνές και χαρακτήρες. Όλος αυτός ο κόσμος των ηρώων που ζω μαζί τους πολλές ώρες καθημερινά και επί πολλούς μήνες και κλαίω, γελάω, χαίρομαι, θυμώνω, λυπάμαι, αγανακτώ, συνθλίβομαι συναισθηματικά ή απογειώνομαι, μπαίνω στην ψυχή του καθενός ξεχωριστά, γίνομαι ο καλός ή ο κακός, είμαι ο οδηγός τους και συνάμα υποτακτικός τους.

Ίσως σας φανεί παράξενο, αλλά ένα από τα πιο γοητευτικά κατά τη διάρκεια της γραφής είναι η αγωνία μου τι θα γίνει παρακάτω. Κατά κάποιο τρόπο όπως η αγωνία του αναγνώστη, με τη διαφορά ότι δεν έχω μπροστά μου γραμμένες σελίδες αλλά άγραφες.

Και στο τρίτο σας μυθιστόρημα υπάρχει αναγνώριση, επιτυχία, πωλήσεις. Βρήκατε τη «φόρμουλα» της λογοτεχνικής επιτυχίας;

Τέτοια συνταγή δεν υπάρχει. Κάθε βιβλίο κρίνεται και διαγωνίζεται στις ψυχές και στον λογισμό των αναγνωστών κι αλίμονο στον δημιουργό που δεν το κατανοεί. Πίσω από κάθε βιβλίο μου κρύβονται ατέλειωτες ώρες δουλειάς, η μια ή η άλλη εκδοχή που καλούμαι να επιλέξω, τούτος ή ο άλλος δρόμος που θ’ ακολουθήσω, η δοκιμασία των πνευματικών και των σωματικών αντοχών μου, το βασάνισμα κάθε πρότασης, κάθε σκηνής, κάθε λέξης. Κρύβονται όσα δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζει ο αναγνώστης, μιας και ενδέχεται ν’ αλλοιώσουν τη μαγεία της ανάγνωσης.

Θαρρώ, βεβαίως, ότι υπάρχει το αισθητήριο που με οδηγεί προς τη σωστή κατεύθυνση.

Ποια θεωρείτε ως βασικά στοιχεία ενός καλού μυθιστορήματος;

Εν αρχή ην ο λόγος. Όλα από κει ξεκινούν. Πώς πλάθεται, πώς υφαίνεται η γλώσσα. Αν διηγηθείς σε χιλιάδες ανθρώπους μια ιστορία και τους καλέσεις να την καταγράψουν ως μυθοπλασία, ελάχιστοι θα το πράξουν με τρόπο που να γοητεύει τον αναγνώστη. Κι ας πρόκειται για την ίδια ιστορία. Το πλέξιμο του λόγου κάνει τη διαφορά.

Από κει και πέρα, κατά τη γνώμη μου, βασικά στοιχεία είναι κι η μυθοπλασία, οι στέρεοι χαρακτήρες, οι γνώσεις που αποκομίζει ο αναγνώστης και τα μηνύματα που περιέχει.

Μετά το Βραβείο Αναγνωστών που απέσπασε το εξαιρετικό Ιμαρέτ, τι άλλο ονειρεύεστε;

Δεν επιδίωξα ούτε επιδιώκω να κερδίσω κανένα βραβείο. Εάν προκύψει, καλώς να έρθει. Το βραβείο μου είναι η αποδοχή και η αποτίμηση των βιβλίων μου από τους αναγνώστες ως άξια των προσδοκιών τους. Γι’ αυτό μοχθώ κατά τη συγγραφή κάθε βιβλίου μου, ωστόσο πάντα με γνώμονα το λογοτεχνικό μου όραμα.

Δουλεύετε πάνω σε κάτι καινούριο αυτή την περίοδο;

Γράφω ένα μυθιστόρημα το οποίο εξελίσσεται σε σχετικά σύγχρονη εποχή. Παράλληλα διενεργώ έρευνα για ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Όμως και για τα δύο είναι πολύ νωρίς ακόμη. Μπορεί στη διαδρομή να με τραβήξουν άλλοι δρόμοι.

Τι διαβάζετε αυτόν τον καιρό;

Στα διαλείμματα της συγγραφής και των ερευνών μου διαβάζω τα εξαιρετικά βιβλία του Παντελή Βουτουρή: “Ως εις καθρέφτην” και “Αγαπημένε μου Ζαρατούστρα”. Πρόσφατα τέλειωσα το επίσης εξαιρετικό βιβλίο του Πέτρου Παπαπολυβίου: “Αναζητώντας την ελευθερία”.

Τους θαυμάζω και τους δυο για τη συγγραφική τους δεινότητα, αλλά και γιατί πασχίζουν κι εργάζονται πολύ σκληρά χωρίς ν’ αποβλέπουν και να προσδοκούν, λόγω του είδους των βιβλίων, σε μεγάλες πωλήσεις.

ΠΡΕΒΕΖΑ

Ποια η ιδιαίτερη σχέση σας με την Ήπειρο, στην οποία υπάρχουν αναφορές στο βιβλίο σας;

Η Ήπειρος είναι ο γενέθλιος τόπος. Χρωμάτισε την ψυχή μου από παιδί, έτσι ώστε να βρει γόνιμο έδαφος και να με επισκεφτεί η έμπνευση. Με δίδαξε το λιτό αλλά και την απλοχεριά στο κέντημα του λόγου. Μ’ έμαθε να σωπαίνω και ν’ ακούω. Μου χάρισε το δημιουργικό ηπειρώτικο πείσμα. Είναι η μάνα μου!

-Τι το τόσο ιδιαίτερο έχει η Ήπειρος και εμπνέει; Μελαγχολία, ελπίδα, πόνο, όραμα;

Γενναία θλίψη, πάθος ανάλογο με το ανάγλυφο γεωφυσικό τοπίο της, τους ιδιαίτερους ανθρώπους που μπολιάζουν ψυχές και χαρακτήρες, αξίες που αντέχουν στο χρόνο, χρώματα, εικόνες, μνήμες, ιστορία και τον ομφάλιο λώρο που σε ό,τι με αφορά μεταβολίζεται σε έρωτα και ζωή και δύναμη και πηγή δημιουργίας.

-Η έμπνευση οδηγεί στη συγγραφή ή η συγγραφή στην έμπνευση;

Είναι δυο ποτάμια που σμίγουν και πια δεν ξεχωρίζουν τα νερά τους.

-Πώς θα χαρακτηρίζατε τον κεντρικό ήρωα του βιβλίου σας και με ποιον λογοτεχνικό ήρωα θα τον συγκρίνατε;

Αν μιλάμε για τον Αδάμο, στην Ουρανόπετρα, τον χαρακτηρίζω μάγκα, ασίκη, μπεσαλή, μαχητή και ταξιδευτή των ανοιχτών οριζόντων τους πνεύματος και των γλυκασμών της ζωής. Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησης  δεν νομίζω ότι θα του άρεσε να τον συγκρίνω με κάποιον άλλον κι ο συγγραφέας οφείλει να σέβεται τους ήρωές του.

-Σημασία έχει το ταξίδι ή ο προορισμός;

Κι ο προορισμός και το ταξίδι. Ο προορισμός δίνει νόημα, αξία κι ομορφιά στο ταξίδι, ανεξάρτητα εάν θα φτάσεις στο τέρμα.

-Η «αλήθεια» της ζωής βρίσκεται στον απλό λαϊκό άνθρωπο, στις καθημερινές καταστάσεις ή χρειάζεται να ψάξουμε βαθύτερα;

Την αλήθεια της ζωής τη συναντάς παντού. Μπορείς να διδαχτείς απ’ τον καθένα, αρκεί να είσαι έτοιμος. Ο καθένας ανακαλύπτει τη δική του αλήθεια για τη ζωή και φυσικά μια μορφή της είναι και αυτή που κατακτά ο λαϊκός άνθρωπος. Όμως ο στοχασμός, η αναζήτηση και η έρευνα σε πηγαίνουν ένα βήμα παρέκει, ακόμα κι αν καταλήξεις στον ίδιο δρόμο, στα ίδια συμπεράσματα με αυτά του λαϊκού ανθρώπου. Το επιπλέον είναι η διαδρομή, η πνευματική άσκηση και μαθητεία.

-Ελλάδα-Κύπρος. «Βίοι» παράλληλοι και πονεμένοι! Πώς έφτασαν αυτοί οι τόποι στο σημερινό αδιέξοδο;

Αποκοπήκαμε από τις παραδοσιακές αξίες, γίναμε κυνηγοί του εφήμερου και της αισθητικής ευτέλειας, δεν κάναμε το “βήμα παρέκει” από τον συρμό που επέβαλλε η τηλεόραση, πέσαμε με ευκολία στα δίχτυα όσων μας θέλουν μονάχα στόματα που συνθηματολογούν, στομάχια που τρώνε, κρανία χωρίς εγκεφάλους, πρόβατα που νομίζουν πώς είναι λύκοι. Εν ολίγοις γιατί είμαστε λαός ακαλλιέργητος. Γιατί άλλη ελπίδα δεν υπάρχει απέναντι σε κάθε εξουσία παρά ο καλλιεργημένος άνθρωπος.

-Η Λογοτεχνία, ο πολιτισμός μας, είναι ικανά να μας επαναφέρουν στις παραδοσιακές αξίες; Να μας κάνει να αναγεννηθούμε;

Η λογοτεχνία κι ο πολιτισμός γενικότερα είναι ο μόνος δρόμος. Όμως αυτόν τον δρόμο πρέπει να τον περπατήσουν πολλοί και να κοπιάσουν πολύ. Γιατί απαιτείται μαθητεία χρόνων μέχρι να φτάσει κανείς στην καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος. Εδώ δεν υπάρχουν θαυματοποιοί, ούτε θαύματα.

-Βιβλίο: Ζωή ή βιοπορισμός;

Δημιουργία πάνω απ’ όλα, που σημαίνει ζωή με ένταση, πολλές ζωές μέσα στη ζωή σου. Ο βιοπορισμός πάντα έπεται σε ό,τι με αφορά ως αναγκαίο κακό.

-Πότε έχει ένα βιβλίο μεγαλύτερη αξία; Όταν η ανάγνωση γίνεται στο ιντερνέτ ή με τον παραδοσιακό τρόπο;

Η ουσία κάθε βιβλίου βρίσκεται στο περιεχόμενό του. Ο τρόπος ανάγνωσης είτε από την έντυπη είτε από την ηλεκτρονική μορφή αφορά την επιλογή του αναγνώστη και δεν μπορεί να αλλοιώσει το περιεχόμενο. Όλη αυτή η κουβέντα που γίνεται για το έντυπο ή ηλεκτρονικό βιβλίο δεν έχει καμιά αξία για μένα. Σημασία έχει να υπάρχουν αναγνώστες που αποζητούν το καλό βιβλίο.

-Έρωτας: βάρος ή κινητήρια δύναμη;

Κινητήριος δύναμη αναμφισβήτητα, εάν μιλάμε για δημιουργία. Είτε γεννά ανάταση, είτε σε βυθίζει στον καημό. Γιατί και στη μια και στην άλλη περίπτωση σε τραβά με δύναμη, σε κάνει να νιώθεις ζωντανός, κινητοποιεί το συναίσθημα, ζεις.

 

ΣΚΟΥΖΑΚΗΣ

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

Το τελευταίο μου πόνημα τιτλοφορείται «Ουρανόπετρα» και πρόκειται για κοινωνικό μυθιστόρημα με καμβά δυο ιστορικές περιόδους, μοιρασμένο αντίστοιχα σε δύο μέρη. Το πρώτο το ονομάζω «Το μικρό χρονικό» και εξελίσσεται για 54 σελίδες στην Κύπρο από το 1569 μέχρι το 1572 επί ενετοκρατίας, καθώς και επί οθωμανικής εισβολής. Το δεύτερη το ονομάζω “Το μεγάλο χρονικό” και διαδραματίζεται πάλι στην Κύπρο τα πρώιμα χρόνια της αγγλοκρατίας από το 1878 μέχρι το 1917 αλλά και μέρος του στην Ελλάδα καθώς παρακολουθεί μέσα από τους Κύπριους εθελοντές τους πολέμους του 1897 και του 1912-13.

Θα μοιραστείτε μια μικρή παρουσίαση – εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά;
Θα ξεκινήσω από την ποιητική συλλογή “Το νερό των ονείρων” εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα 2000, παραθέτοντας μικρό δείγμα γραφής από το ομώνυμο ποίημα: Ήμουν βουνό/ ήσουν θάλασσα/ κι άλλο τρόπο δεν είχαμε να έλθουμε κοντά/ έκανες εσύ τα όνειρά σου βροχή και χιόνι/ κι έκανα τα όνειρά μου ρέματα και ποτάμια/ κι έτσι μένουμε/ δεμένοι με το νερό των ονείρων.
Συνεχίζω με τη συλλογή διηγημάτων “Μόνο να τους άγγιζα” εκδόσεις Κέδρος 2002, πάλι με ένα μικρό απόσπασμα από το διήγημα “Λουνέμα”: Βλέπω καπνούς και θάλασσες και φωνές να σ’ αρπάζουν να σε βουτούν στο αίμα τους. Βλέπω ανάσες και νύχτες και ποτάμια να υφαίνονται στα χέρια σου. Να σε τραβούν σκιές και σκέψεις, να σε πατούν και να σε πηγαινοφέρνουν. Να ψάχνεις, να ρωτάς. Να στέκεσαι στα περάσματα και στα γεφύρια. Να μη μπορείς να περιμένεις. Να πηγαίνεις μαζί με το νερό και κόντρα. Γυμνός να κυλιέσαι στις πλαγιές και να ’χουν χιόνι. Να μπαίνεις στους κορμούς των δέντρων, στους τοίχους και στα κάστρα. Να χώνεσαι στο χώμα και να φυτρώνεις. Ν’ ανάβεις ήλιους σε σπηλιές και να κυλάς φεγγάρια στους γκρεμούς. Να δένεσαι, να λύνεσαι κι όλο δεμένος να ’σαι…
Το 2005 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγκυρα το μυθιστόρημά μου “Παντομίμα φαντασμάτων”, το οποίο θα κυκλοφορήσει ξανά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το φθινόπωρο. Το θέμα του ένα νησί – που θα μπορούσε να είναι μια χώρα ή ο κόσμος ολόκληρος- το οποίο βυθίζεται προοδευτικά και οι κάτοικοί του ανεβαίνουν ολοένα και ψηλότερα για να σωθούν. Στην ανάβαση προς τη σωτηρία τέσσερις φίλοι κι άλλοτε οι απόγονοί τους, οι κρυμμένες αμαρτίες τους, ηγέτες νάνοι, απλοί άνθρωποι γίγαντες, το καθήκον και ο φιλοτομαρισμός, μια αινιγματική διαθήκη, ο έρωτας που φυτρώνει ωσάν λουλούδι στη ραγισματιά της ασφάλτου, ένας βιαστής και δολοφόνος, η συνεχής μετάλλαξη των χαρακτήρων σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, τα θεμέλια του πλούτου και της φτώχειας των ψυχών, το ένστικτο εμπρός στο ήμερο και το άγριο, η ελπίδα. Με κάποιο τρόπο, προφητικό θα έλεγα, ένα μυθιστόρημα για όλα όσα συμβαίνουν σήμερα στον τόπο μας.
Το 2006 και το 2007 από τις εκδόσεις Ίκαρος κυκλοφόρησαν οι ποιητικές συλλογές μου: “Το παραμιλητό των σκοτεινών θεών” και “Έρωτας νυν και αεί”. Παραθέτω δυο δείγματα γραφής: Να ‘μαι! Βάτος που φλέγεται, στέργει να καεί./ Με σκεπάζουν σελάχια, καπνοί δικοί μου, μόνο δικοί μου. Και υφαίνω στις στάχτες. Στις στάχτες μου. Υφαίνω στον αργαλειό του τσιγάρου μου. Ταξινομώ την ομίχλη./Να ‘μαι! Υφαντό ήχων./ Αλαλάζοντα φωνήεντα. Έρποντα σύμφωνα…/ Να ‘μαι! παραμιλητό στις εκβολές της νύχτας./ Απαγορευμένο μήλο. Επιτρεπόμενος καρπός. Σοδειά. Συλλέγω τη μορφή μου. Συλλέγω ό,τι δόθηκε στα μάτια μου. Ό, τι ψηλάφισαν τα χέρια μου. Συλλέγομαι απ’ όπου σκορπίστηκα./ Αντλία μνήμης./ Συλλέκτης./ Όπου σκορπίστηκα με άντλησε η μνήμη άλλων. Μνήμες, διασταυρούμενα πυρά, όπως αλληλογραφούν οι θύελλες…
και από το “Έρωτας νυν και αεί”: Είμ’ εδώ! Να λες, για σένα!/ Προκυμαία, στον ωκεανό της νύχτας/ Εξώφυλλο των ανέμων σου/ Έρημος αβάπτιστη, κι ο κόκκος σου μου δίνει τ’ όνομα/ Κλωστή απ’ την κορυφή του Ολύμπου ως την αιχμή των πυραμίδων, απάνω μου να περπατήσεις./ Είμ’ εδώ!/ Αγιασμός και ομπρέλα των δακρύων/ Λάλημα εφτά πουλιών/ Ξερολιθιά, στο ξεδιάλεγμα της γης σου/ Σκαλωσιά, λαιμός και ώμος ν’ ανεβαίνεις κι όπου χρεμετίζει η άνοιξη να τρέχεις…
Το 2008 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά μου “Ιμαρέτ”, με υπότιτλο: “Στη σκιά του ρολογιού”, το οποίο εξελίσσεται στην οθωμανοκρατούμενη Άρτα από το 1854 μέχρι το 1882, ένα χρόνο μετά την απελευθέρωση της περιοχής ανατολικά του Αράχθου. Δύο αγόρια γεννιούνται την ίδια νύχτα, ένας Έλληνας κι ένας Τούρκος, και η μοίρα τούς κάνει ομογάλακτους. Το μυθιστόρημα παρακολουθεί με διαδοχικές αφηγήσεις των δύο ηρώων τη ζωή τους αναπαριστάνοντας συγχρόνως μια ολόκληρη εποχή παράλληλα με την περιπέτεια, τη δράση, τον έρωτα, τις κωμικές ή τις τραγικές καταστάσεις. Στη σκιά του ρολογιού που χτυπά τις οθωμανικές ώρες Έλληνες, Τούρκοι και Εβραίοι, οι δύο φίλοι, μια δολοφονία μυστήριο, ο παππούς Ισμαήλ, ο φανατικός Ντογάν, συγκρούσεις, επαναστάσεις, συνύπαρξη, καθημερινή ζωή, χοροεσπερίδες, Καφέ Αμάν, πετροπόλεμος, Απόκριες, Ραμαζάνι, χαμάμ, ο τουρκικός μπερντές του Καραγκιόζη, αφορισμοί, ο «άλλος» στα πρόσωπα και στις συνήθειες των κατοίκων των τριών φυλών, λαθρεμπόριο, κολίγοι, τσιφλικάδες, πλούτος και εξαθλίωση, γλυκιά και πικρή ζωή. Όλα κάτω από τον συμβολικό τίτλο του μυθιστορήματος “Ιμαρέτ”, τα οποία ήταν φιλανθρωπικά ιδρύματα επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Το 2011 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο εκδόθηκε το μυθιστόρημά μου “Άγιοι και δαίμονες”, του οποίου η μυθοπλασία συνυφαίνεται με τα πραγματικά γεγονότα στο υφαντό της Πόλης από το 1808 ως το 1831. Καθημερινή ζωή, έρωτες, δυνατές φιλίες, πλούτη, φτώχεια, οραματιστές, συμμορίες των δρόμων, χασικλήδες, δερβίσηδες, γενίτσαροι, αρνησίθρησκοι, κρυπτοχριστιανοί, δεισιδαιμονίες, ερωτικά ξόρκια, χαμένα όνειρα, οι γυναίκες στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, πυρκαγιές, παζάρια, βεγγέρες, το μπουντρούμι και η αστυνομία του Πατριαρχείου, τα κοινά σχολεία, η Μεγάλη του Γένους Σχολή, ερωμένες Πατριαρχών, αρώματα, λάσπες, βασανιστήρια, πανούκλα, προεπαναστατική περίοδος, Φαναριώτες, συνωμοσίες, μυστικές εταιρείες, προδότες, μισαλλοδοξία, οι σφαγές στην Πόλη το 1821, Ρωμιοί, Οθωμανοί, Αρμένιοι, Φράγκοι, Εβραίοι, Πόντος, Χίος, Δραγατσάνι, Μανιάκι και πόσα άλλα θα βρει ο αναγνώστης στις σελίδες του. Κι ακόμα τον πόθο, τον φόβο και τον όχλο, άγιους και δαίμονες, ενώ μπορεί να λείψει το “και” και να μεταβολιστούν σε άγιους δαίμονες.
Τέλος για την “Ουρανόπετρα”, η οποία έχει υπότιτλο “Η δωδέκατη γενιά”, να προσθέσω σε όσα είπα στην αρχή τα εξής: Το 1571, ο Γερόλεμος κόβει στα τέσσερα το φυλαχτό που του έσωσε τη ζωή, χαράζει σημάδια σε κάθε κομμάτι και τα μοιράζει στους τέσσερις γιους του. Τι θα αποκαλυφθεί άραγε εάν ποτέ ενωθούν; Δώδεκα γενιές αργότερα ένας απόγονός του πορεύεται με βάση τη θεωρία του: Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος (παραπέμποντας στην πορεία προς την αυτογνωσία) μέσα από περιπέτειες, δυνατούς έρωτες, μέσα σε άγνωστες εποχές και στην άγνωστη για τους σημερινούς καθημερινότητα της εποχής εκείνης. Ακόμα θέση στο βιβλίο έχουν η αιώνια πάλη του καλού και του κακού, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, ο πατριωτισμός και τα συνθήματα, οι ολόιδιοι κατακτητές με τα διαφορετικά προσωπεία, η Κύπρος ανά τους αιώνες και τα όνειρα και οι ελπίδες των προπατόρων μας έτσι ώστε όλα να γίνονται γέφυρα με το σήμερα θέτοντας μεταξύ πολλών άλλων το ερώτημα: Μήπως λησμονώντας το χθες αποκόβεσαι απ’ τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα;

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;
Μόνο κάποιες ιδέες στα σπάργανά τους ή ασήμαντες συνήθως σημειώσεις.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;
Οι περισσότεροι με ακολουθούν ή τους ακολουθώ. Για μένα είναι σα να υπήρξαν στην πραγματική ζωή μου ή να έζησα εγώ στην εποχή τους, μαζί τους. Μάλιστα διδάσκομαι από πολλούς ήρωές μου. Προσπαθώ, για παράδειγμα, να μοιάσω στον παππού Ισμαήλ (του Ιμαρέτ) σε ό,τι αφορά τη στωικότητά του και τον τρόπο πρόσληψης και ανάλυσης της ζωής και των γεγονότων.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας; Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση;

Γράφω με στυλό και χαρτί στον χώρο μου, απομονωμένος, νύχτα κυρίως, χειμώνα και πλάι στο μονίμως αναμμένο τζάκι. Προετοιμάζω το έδαφος, πολλές φορές για ώρες, μέχρι να μ’ επισκεφτεί αυτό το Θείο πυρ και η Θεία μανία της έμπνευσης. Ο χορός των αοράτων. Προσκαλώ την έμπνευση ή πασχίζω να την αποπλανήσω ακούγοντας ηπειρώτικα τραγούδια, μοιρολόγια, μπλουζ, τζαζ ή διαβάζοντας ποίηση. Όταν μ’ επισκεφτεί γράφω με πυρετώδεις ρυθμούς, σε κατάσταση ενσυνείδητης παραίσθησης. Κανείς άλλος δεν μπορεί να διαβάσει όσα γράφω, ορνιθοσκαλίσματα είναι τα γράμματά μου αυτές τις ώρες. Όμως ακολουθεί και η δουλειά του χειρώνακτα ή έχει προηγηθεί η εργασία του μυρμηγκιού σε ό,τι αφορά την έρευνα. Πολλές ώρες κάθε μέρα, ατέλειωτες. Συνήθως σε κάθε μυθιστόρημα κάνω τρεις χειρόγραφες γραφές και στη συνέχεια πολλές άλλες κατά κεφάλαιο στον υπολογιστή. Παλεύω με τις λέξεις ή εκείνες παλεύουν μαζί μου. Τις κυνηγώ όπως τις πυγολαμπίδες σε σκοτεινές νύχτες ή στην ομίχλη των ατέλειωτων τσιγάρων. Επίπονη μα και γοητευτική διαδικασία, η οποία πέρα από το όποιο ταλέντο απαιτεί μέγα πάθος.

Έχετε γράψει ποίηση και πεζογραφία. Θα συνεχίσετε να ισορροπείτε ανάμεσα στα δύο; Βλέπετε κάποιο να επικρατεί;
Προς το παρόν επικράτησε ο πεζός λόγος, αν και σ’ αυτόν ενυπάρχει η ποίηση, η παντοτινή ερωμένη μου. Θα επιστρέψω στην ποίηση, τουλάχιστον αυτή είναι η επιθυμία μου και η πρόθεσή μου. Όμως στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο νιώθω ότι θέλω να εκφραστώ μέσα από το μυθιστόρημα.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;
Με έλκει η κοινωνική ιστορία που γράφουν οι απλοί άνθρωποι. Αυτοί που μπολιάζουν τις επόμενες γενιές και αποδείχνονται τα μπόλια τους πιότερο δυνατά και από τα διδάγματα του σχολειού. Αν ωστόσο έπρεπε οπωσδήποτε να γράψω για κάποιον θα έγραφα είτε για τον Ζώη Καπλάνη, είτε για τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Τι γράφετε τώρα;
Πολλά γράφονται στον νου μου, όμως ούτε σε μένα φανερώνονται αποκρυσταλλωμένα και καθάρια.

Περί ανάγνωσης
Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.
Γκάτσος, Ελύτης, Καραγάτσης, Μακρυγιάννης, Ισίδωρος Ζουργός, Ελένη Πριοβόλου, Μαρκές, Μπαλζάκ, Πηνελόπη Δέλτα, Άυν Ράντ, Ντοστογιέφσκι, Σκαρίμπας, Ροΐδης, Ναμπόκοφ, Τολστόι, Κούντερα, Μπόρχες, Μαλρώ, Σαραμάγκου, Μούζιλ, Σαλαμπέρτ, Ίβο Αντριτς, Στάινμπεκ, Καμύ και πολλοί άλλοι.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.
Αμοργός, Πάπισσα Ιωάννα, Το Θείο τραγί, Ο κοτσάμπασης του Καστρόπυργου, Άξιον Εστί, Εκατό χρόνια μοναξιάς κ.α.

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;
“Στη σκιά της πεταλούδας” του Ισίδωρου Ζουργού, ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, ενώ μόλις τέλειωσα το “Η Γαλλίδα δασκάλα” του συμπατριώτη μου Ντίνου Γιώτη το οποίο βρήκα πολύ γοητευτικό βιβλίο και θα συνεχίσω με το “Μαύρα Μάτια” του Μάνου Ελευθερίου.

 

ΣΠΑΝΤΙΔΑΚΗ culture now

Η Ουρανόπετρα είναι το τρίτο σου μυθιστόρημα σε μια πρωτοφανώς ανοδική πορεία. Θεωρείς ότι έχεις βρει τη «φόρμουλα» της λογοτεχνικής επιτυχίας;

Καμιά «φόρμουλα» δεν οδηγεί σε δεδομένη λογοτεχνική επιτυχία. Κάθε βιβλίο διαγωνίζεται στις ψυχές και στον λογισμό των αναγνωστών και δεν μπορεί κανείς εκ των προτέρων να καυχιέται ή να θεωρεί δεδομένη την επιτυχία. Η μόνη «φόρμουλα» την οποία ανακάλυψα και υπηρετώ πιστά είναι το λογοτεχνικό μου όραμα και ο κάματος της γραφής.

Cul.N.: Η κυπριακή ιστορία κοινωνεί με τη δική μας, αλλά παραμένει άγνωστη για μεγάλο κομμάτι του αναγνωστικού κοινού. Εσύ εντρυφώντας μέσα της βρήκες κοινά στοιχεία και ρίζες που να μας ενώνουν;
Γ.Κ.: Η γλώσσα, τα ήθη, τα έθιμα, οι παραδόσεις, τα παιχνίδια, η ψυχή του λαού των Ελλήνων της Κύπρου είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με το ράμμα της ελληνικής φυλής και όλα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνισμού. Θα χαθούμε μέσα στην πληθώρα των στοιχείων αν αρχίσω να καταγράφω. Έτσι κι αλλιώς πολλά αναφέρονται στην Ουρανόπετρα. Ενδεικτικά αναφέρω μερικά παραδείγματα:  το κυπριακό τραγούδι “τέσσερα και τέσσερα” διηγείται την ίδια ιστορία με την παραλογή “κολυμπητής” την οποία συναντούμε στην Ήπειρο, ενώ και τα δυο παραπέμπουν σε αρχαιοελληνικούς μύθους όπως αυτός του Φοβίου. Παλαιότερα υπήρχε στην Κύπρο ένα αγώνισμα το: “διτζίμιν”, όπου σήκωναν έναν σπόνδυλο αρχαιοελληνικής κολώνας. Κάτι παρόμοιο περιγράφεται και στην παραλογή “το δοκίμιν της αγάπης”, την οποία απαντούμε σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Και “διτζίμιν” θα πει δοκιμή. Οι έλληνες κύπριοι συμμετείχαν ως εθελοντές σε όλους  τους εθνικούς αγώνες από την εποχή του 1821. Πλήθος Επτανήσιοι, Θεσσαλοί, Πελοπονήσσιοι κι άλλοι ελλαδίτες εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο από το 1700, κι αντίθετα πολλοί κύπριοι εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα. Κοντολογίς συγκοινωνούντα ψιχία του ελληνισμού είμαστε: Ηπειρώτες, Κρητικοί, Κύπριοι, Μακεδόνες, Θράκες κλπ.

Cul.N.: Μετά το Βραβείο Αναγνωστών που απέσπασε το Ιμαρέτ, τι άλλο θα ήταν αυτό που θα ονειρευόταν ένας συγγραφέας στη θέση σου;
Γ.Κ.: Κανένα βραβείο δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σχέση συγγραφέα αναγνώστη. Ως εκ τούτου το μόνο ζητούμενό μου ήταν και είναι να κοινωνούμε από το ίδιο δισκοπότηρο της λογοτεχνίας και να επικοινωνούμε με το θυμικό και τον νου.

Cul.N.: Γνωρίζω ότι έρχεσαι σε επαφή με τους αναγνώστες σου και μαθαίνεις μέσα απ’ αυτούς. Σ’ έχει ωφελήσει η επαφή αυτή; Σε βοηθάει δημιουργικά;
Γ.Κ.: Θεωρώ τη γραφή συνεχή άσκηση και μαθητεία κι έχω μάθει να αφουγκράζομαι και να μηρυκάζω κάθε άποψη. Μέσα από αυτή τη διαδικασία βεβαίως και έχω ωφεληθεί από τις γνώμες των αναγνωστών.  Έχω βοηθηθεί και από τις προσδοκίες που δημιούργησαν τα βιβλία μου και τις απαιτήσεις τις οποίες έχουν πλέον από μένα οι αναγνώστες. Τις θεώρησα δημιουργική πρόσκληση και πρόκληση και πασχίζω κάθε φορά να φανώ αντάξιος της εμπιστοσύνης που μου έδειξαν. Εξάλλου η επαφή με τους αναγνώστες και η συναισθηματική μετάγγιση που μου προσφέρουν έρχεται ωσάν μορφή αντίδωρου στην προσπάθειά μου και αντλώ δύναμη.

Cul.N.: Η σύγχρονη εκδοτική εικόνα τείνει να είναι ανησυχητική για έναν συγγραφέα. Εσύ πώς το αντιμετωπίζεις αυτό;
Γ.Κ.: Δεν διαφέρει από τα πάθη όλου του ελληνικού λαού. Ο ελληνικός λαός θα επιζήσει και από αυτή την καταστροφή, θα αναγεννηθεί και εφόσον στρέψει το βλέμμα του προς την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος θα ανθίσει και το μεγαλείο του. Πασχίζω προς αυτή την κατεύθυνση μέσα από τα βιβλία μου και μέσα από τους λόγους μου στις παρουσιάσεις. Με δεδομένο ότι η λογοτεχνία είναι ένα λυχνάρι που φωτίζει αυτόν τον δρόμο, κάνω ό,τι περνά απ’ το χέρι μου για να μην σβήσει.

Cul.N.: Πιστεύεις ότι ο εκδότης καθορίζει τον συγγραφέα ή το αντίστροφο; Είναι άρρηκτα συνδεδεμένες σχέσεις ή είναι μια παρωχημένη αντίληψη αυτή;
Γ.Κ.: Κατά περίπτωση μπορεί να ισχύουν όλα. Ωστόσο ένας συγγραφέας με λογοτεχνικό όραμα δεν καθοδηγείται και κανένας εκδότης δεν τον καθορίζει. Συνάμα ένας εκδότης που δεν είναι μόνο έμπορος δεν επεμβαίνει στη δουλειά του συγγραφέα. Η αρμονική σχέση είναι ζητούμενο, έτσι ώστε να αφήνεται απερίσπαστος ο συγγραφέας στο έργο του. Βέβαια στην Ελλάδα ο συγγραφέας καλείται να διαπραγματευτεί από τις οικονομικές απολαβές του μέχρι πώς θα προωθηθούν και θα προβληθούν τα βιβλία του, γεγονός που συνεπάγεται μέγα ψυχολογικό κόστος και αποδυνάμωση της προσπάθειάς του. Όσο για το αν καθορίζει ο συγγραφέας τον εκδότη, θεωρώ ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί μόνο σε πολύ μικρούς εκδοτικούς οίκους. Ωστόσο πάλι ως ουτοπία φαντάζει.

Cul.N.: Έχοντας συγγράψει στίχους σε περισσότερα από 70 τραγούδια επηρεάζεσαι στη μελωδικότητα της γραφής σου; Είναι κάτι που βγαίνει αβίαστα ή με χρόνιο σμίλευμα στο κείμενο;
Γ.Κ.: Η αυστηρή δομή των στίχων για τραγούδια, ο ρυθμός και το μέτρο μπόλιασαν τον τρόπο γραφής μου και πρόσθεσαν στην όποια άλλη μαθητεία μου και στο πηγαίο τάλαντο ως προς την ύφανση του λόγου και της μουσικότητάς του. Όμως το σμίλευμα λέξη προς λέξη, παράγραφο προς παράγραφο είναι για μένα απαραίτητη συνθήκη μέχρι να αισθανθώ ότι ολοκληρώνεται οποιοδήποτε κείμενό μου. Είναι κάματος και γοητεία μαζί τούτη η διαδικασία.

Cul.N.: Στα μυθιστορήματά σου υπάρχουν κάποια συγκλίνοντα στοιχεία. Έχεις διαπιστώσει πως η συγγραφή μυθιστορημάτων εποχής είναι πιο κοντά στο ύφος σου;
Γ.Κ.: Η αξία κάθε βιβλίου βρίσκεται στο περιεχόμενό του κι όχι κατ’ ανάγκην στον χρόνο κατά τον οποίο εξελίσσεται η μυθοπλασία ή στο είδος όπου το κατατάσσουν τα διάφορα λογοτεχνικά ρεύματα, οι ανάγκες της αγοράς και οι δήθεν επαΐοντες. Ούτε το ύφος ενός λογοτέχνη χαρακτηρίζεται από την χρονική περίοδο που τοποθετεί τη μυθιστορία του. Άλλωστε δεν θεωρώ ότι γράφω μυθιστορήματα εποχής. Τα βιβλία μου επιδέχονται πολλαπλές αναγνώσεις και πραγματεύονται διαχρονικά θέματα ανεξάρτητα από τον καμβά όπου κινούνται και δρουν οι ήρωες μου. Ούτε είναι ίδιο το ύφος στο “Ιμαρέτ”, στο “Άγιοι και δαίμονες” και στην “Ουρανόπετρα”. Αν παρατηρήσει κανείς το “Άγιοι και δαίμονες” και το συγκρίνει με τις ποιητικές μου συλλογές: “Το παραμιλητό των σκοτεινών θεών” και “Έρωτας νυν και αεί” πιστεύω ότι θα διακρίνει με ευκολία τη λογοτεχνική συγγένεια ως προς το ύφος. Πέρα από αυτά και εφόσον το επιτρέψουν οι δαίμονες της έμπνευσης και η Θεία φύση, το πεδίο των λογοτεχνικών προκλήσεων είναι ανοικτό.

Cul.N.: Μέχρι στιγμής στη συγγραφική σου πορεία κρατάς μια ισορροπία μεταξύ των μυθιστορημάτων σου στο ύφος και στη γραφή. Πόσο δύσκολο είναι να εναλλάσσεται και να πειραματίζεται κάποιος και τι ρίσκο μπορεί να έχει;
Γ.Κ.: Δεν πάσχισα να κρατήσω καμιά ισορροπία και νομίζω ότι η τοποθέτησή μου στο προηγούμενο ερώτημα απαντά και σε τούτο. Άλλωστε η συγγραφική μου πορεία δεν περιορίζεται μόνο στα τρία τελευταία μυθιστορήματά μου. Το μυθιστόρημά μου “Παντομίμα Φαντασμάτων”, όπως και η συλλογή διηγημάτων “Μόνο να τους άγγιζα” έχουν μια πολύ διαφορετική αισθητική και λογοτεχνική προσέγγιση και θα έχουν την ευκαιρία να διαγωνιστούν στις ψυχές και στον λογισμό των αναγνωστών κάτω από άλλους όρους όταν θα επανεκδοθούν το επόμενο διάστημα. Εξάλλου η αναζήτηση ενός προσωπικού ύφους αποτέλεσε ζητούμενο για πλήθος συγγραφέων. Ο Παπαδιαμάντης δεν είχε προσωπικό ύφος; Ο Κόντογλου δεν έλεγε ότι για δεκαετίες έψαχνε το προσωπικό ύφος του; Αν λοιπόν κάποιος ύστερα από μεγάλο αγώνα ανακαλύψει το ύφος του προς τι να πειραματίζεται; Και γιατί να μην αποτελεί ρίσκο κι όταν κανείς επιμένει στο ίδιο ύφος;

Cul.N.: Τι έχεις να πεις για τους πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς που θα δυσκολευτούν λόγω της οικονομικής κρίσης να εκδώσουν, άρα και να γαλουχηθούν στην εκδοτική πραγματικότητα;
Γ.Κ.: Το θεωρώ μεγάλο πλήγμα για την ελληνική λογοτεχνία. Όμως και σε πολλούς άξιους νέους συγγραφείς το από δεκαετίες υφιστάμενο σύστημα δεν έδωσε την ευκαιρία να διαγωνιστούν με ίσους όρους. Χάρη στο πείσμα και τον αγώνα τους ορισμένοι κατάφεραν ό,τι κατάφεραν. Ξεγραμμένοι από τους δήθεν επαΐοντες έδωσαν μάχες ολομόναχοι. Παροτρύνω, λοιπόν, τους νέους συγγραφείς να παλέψουν, έχοντας κατά νου και τη ρήση του θυμόσοφου λαού: Άμα δεν φωνάξεις πως υπάρχεις οι άλλοι σε θάφτουν ζωντανό.

Cul.N.: Τι διαβάζεις αυτόν τον καιρό; Ποιους άλλους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς θαυμάζεις;
Γ.Κ.: Δεν θαυμάζω, αγαπώ κι εκτιμώ τη γραφή πολλών ή μέρος της γραφής τους. Θα έπρεπε να αναφέρω κοντά δέκα ονόματα. Όμως μιας και με ρωτήσατε προηγουμένως για τους πρωτοεμφανιζόμενους σας λέω ότι ένας πολύ καλός και νεαρός στην ηλικία ποιητής είναι ο Ηλίας Σεφερλής, αναζητήστε τον. Όσο για το τι διαβάζω στα διαλείμματα των διαδρομών μου ανά την  Ελλάδα για τις παρουσιάσεις της Ουρανόπετρας, είναι η αλληλογραφία του Κατσίμπαλη με τον Σεφέρη. Δυστυχώς δεν υπάρχει σήμερα ένας Κατσίμπαλης να αναζητήσει τα νέα ταλέντα.

 

ATHENS VOICE ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ

Πώς κύλησε η διαδικασία της έρευνας;

Ουσιαστικά ξεκίνησε το 1984. Συγκέντρωνα στοιχεία, χωρίς ιδιαί-
τερο σκοπό. Όταν πλέον είχα εστιάσει την έρευνα κι ήρθα
και στην Κύπρο, με βοήθησαν πολλοί άνθρωποι –και θέλω
να τους ευχαριστήσω δημόσια-, εντόπισα πολλά αρχεία,
διάβασα πολλές εκδόσεις, τα περισσότερα

 

Κυριακή 3 Μαρτίου 2013
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ
Μιλά για το νέο του μυθιστόρημα με φόντο την Κύπρο του 1900
Ο
Το νέο βιβλίο του Γιάν-
νη Καλπούζου «Ουρα-
νόπετρα» (εκδόσεις
Μεταίχμιο, 592 σελί-
δες) κυκλοφορεί στις 4
Μαρτίου. Ο ίδιος θα
επισκεφτεί την Κύπρο
για να το παρουσιάσει
σε διάφορες πόλεις,
από τις 27 Μαΐου έως
την 1η Ιουνίου.
Γιάννης Καλπούζος έχει καθιερωθεί ως ο απόλυτος μετρ
των ιστορικών μυθιστορημάτων. Μετά την τουρκοκρατού-
μενη Άρτα των μέσων του 19ου και την Κωνσταντινούπολη
των αρχών του ίδιου αιώνα, που αποτύπωσε στα μπεστ
σέλερ «Ιμαρέτ» και «Άγιοι και Δαίμονες», θέτει αυτή τη
φορά ως ιστορικό φόντο την Κύπρο μιας άλλης εποχής. Η
πτώση της Ενετοκρατίας και η περίοδος της πρώιμης Αγ-
γλοκρατίας αποδίδονται τόσο παραστατικά ώστε μυθοπλα-
σία και πραγματικότητα συνυφαίνονται από μια πυκνή
γραφίδα που βρίθει ηθογραφικών στοιχείων. Η απόφαση
να ξετυλίξει το αδράχτι του μύθου πάνω στον καμβά της
κυπριακής Ιστορίας δεν είναι τυχαία. Η ιδιαίτερη σχέση του
Αρτινού συγγραφέα με την Κύπρο ξεκίνησε το 1977 όταν
άρχισε ν’ αλληλογραφεί με μια νεαρή Κύπρια, την οποία
επτά χρόνια αργότερα ήρθε στην Κύπρο για να την πάρει
μαζί του και να την κάνει γυναίκα του. Ήταν η εποχή που
άρχισε να συλλέγει στοιχεία για το νησί τα οποία επεξερ-
γάστηκε τα τελευταία χρόνια για να ολοκληρώσει το νέο
του χορταστικό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που κυκλο-
φορεί από αύριο στα βιβλιοπωλεία. Ο τίτλος του είναι
«Ουρανόπετρα» σαν την ίδια την Κύπρο που μοιάζει να
έχει πέσει στη Μεσόγειο από τον ουρανό. Η πλοκή περι-
διαβαίνει και στην Αθήνα, τη Θεσσαλία και την Ήπειρο,
ακολουθώντας τους εθελοντές Κυπρίους στους εθνικούς
πολέμους 1897 και 1912-13.
Πώς κύλησε η διαδικασία της έρευνας; Ουσιαστι-
κά ξεκίνησε το 1984. Συγκέντρωνα στοιχεία, χωρίς ιδιαί-
τερο σκοπό. Όταν πλέον είχα εστιάσει την έρευνα κι ήρθα
και στην Κύπρο, με βοήθησαν πολλοί άνθρωποι –και θέλω
να τους ευχαριστήσω δημόσια-, εντόπισα πολλά αρχεία,
διάβασα πολλές εκδόσεις, τα περισσότερα φύλλα των
εφημερίδων από το 1878 μέχρι το 1917. Οι πηγές ήταν
πολλές και ανεξάντλητες. Επισκέφθηκα μέχρι και γηροκο-
μεία, όπου μίλησα με τους ηλικιωμένους. Θεωρώ σπουδαι-
ότερη βοήθεια και πραγματική έμπνευση γι’ αυτό το βιβλίο
τον παππού της γυναίκας μου, Βασίλη Αντζουλή, που δεν
ζει πια. Με βοήθησε μέσα από τις διηγήσεις του όπως κι
άλλοι παππούδες της γειτονιάς. Ήταν γέννημα του 1900.
Δυστυχώς τον έζησα μόνο δύο χρόνια και του είχα αφιε-
ρώσει το πρώτο μου πεζογράφημα, τον «Μεθυσμένο Δρό-
μο» που είχε κι αυτό αναφορές στην Κύπρο.
Πώς εντάσσεται το υλικό στη μυθοπλασία; Όλο το
υλικό ίσως να ξεπερνά τους 500 τόμους και το πρόβλημα
μετά ήταν πώς θα τιθάσευα όλες αυτές τις πληροφορίες,
πώς θα τις ενέτασσα λειτουργικά στο κείμενο, ώστε να το
υπηρετεί. Ήταν μια γοητευτικότατη διαδικασία, ανακάλυπτα
έναν κόσμο που δεν τον γνώριζα εστιάζοντας σ’ αυτό που
προσωπικά με ελκύει, την καθημερινή ζωή σε παλιότερες
εποχές. Ανακάλυπτα καταστάσεις, συμπεριφορές τελείως
άγνωστες σε μένα. Εστιάζοντας σε συγκεκριμένα στοιχεία,
αυτά άρχισαν να μεγεθύνονται μέσα μου κι έτσι άρχισα να
ζω σ’ αυτή την εποχή που περιέγραφα.
Πώς εκτιμάς ότι θα αγγίξουν οι πτυχές της κυπρι-
ακής Ιστορίας τους Κύπριους αναγνώστες και πώς
τους μη Κύπριους; Θεωρώ ότι είναι σημαντικό να λειτουρ-
γήσει και ως εργαλείο ιστορικής πληροφόρησης. Είναι μεν
ο καμβάς πάνω στον οποίο κτίζεται ο μύθος, αλλά θεωρώ
κομμάτι της λογοτεχνίας να αποκομίζει ο αναγνώστης
ευρύτερες γνώσεις. Για τους Κύπριους θα έχει μεγάλο
ενδιαφέρον να γνωρίσουν την καθημερινή ζωή των αν-
θρώπων αλλά και ιστορικά γεγονότα που πιθανόν να μη
γνωρίζουν. Θα ανακαλύψουν τους προγόνους τους, μια
διαφορετική Κύπρο σε σχέση με σήμερα. Για τους Ελλαδί-
τες θα είναι ενδεχομένως κάτι πρωτόγνωρο. Δεν διδάσκε-
ται πουθενά η κυπριακή Ιστορία. Δεν είναι ευρέως γνωστό
π.χ. ότι στην Κύπρο υπήρχε Ενετοκρατία. Όταν ήρθε η γυ-
ναίκα μου στην Αθήνα κάποιοι τη ρωτούσαν «τούρκικα
μιλάτε στην Κύπρο;»
Πόσο σχολαστικός είσαι στην αναφορά ιστορικών
γεγονότων και ημερομηνιών; Τα γεγονότα είναι απόλυτα
ακριβή, όσον αφορά στο ιστορικό φόντο. Όταν αναφέρονται
π.χ. λειψυδρίες, χιονοπτώσεις, πλημμύρες, πότε πρωτομπή-
καν τα ηλεκτρικά φώτα στη Λεμεσό. Η μόνη μου «παρασπον-
δία» ήταν ένας πολύ βαρύς χειμώνας τον οποίο μετέθεσα
κατά ένα χρόνο γιατί δεν μου ταίριαζε μυθοπλαστικά.
Πέραν του ιστορικού φόντου, ποιες αναγνώσεις
εκτιμάς ότι επιδέχεται η «Ουρανόπετρα»; Κάτω από
τις φωτοσκιάσεις του κειμένου, τις ρωγμές της μυθιστορη-
ματικής ροής, μπορεί ν’ ανακαλύψει κανείς πολλά από
αυτά που κρύβονται, θέματα όπως το παράνομο δίκιο ή το
νόμιμο άδικο. Την αλαζονεία των ανθρώπων σε σχέση με
τη ματαιότητα, το πεπερασμένο της ζωής, την αξιοπρέπεια.
Ένα θέμα που αγγίζεται είναι κι ο πατριωτισμός, που δια-
φορετικά τον αντιλαμβάνεται ο καθένας, άλλο η φιλοπα-
τρία κι άλλο η πατριδοκαπηλία που βρίσκει γόνιμο έδαφος
στους χαλεπούς και άστατους καιρούς των κρίσεων. Το
βιβλίο διαπνέεται από τη φράση του βασικού ήρωα «Όπου
πατώ είναι ο δικός μου δρόμος» που παραπέμπει στην
πορεία προς την αυτογνωσία μέσα από τη μελέτη των πρά-
ξεων και του εαυτού, κάτι που μας βοηθά να γνωρίσουμε
και γενικότερα τον κόσμο.
Τι είναι για σένα στοχασμός; Στοχασμός είναι η ίδια
η καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος που είναι και
το ζητούμενο των ημερών μας. Έχουμε προσκολληθεί σε
θεωρίες και σε τσιτάτα, εγκαταλείποντας τη γόνιμη αμφι-
σβήτηση, την ελεύθερη έρευνα, την αναζήτηση. Γίναμε
γενικά ακολουθητές συνθημάτων, αλαζόνες, άπληστοι κι
όλες οι επιδιώξεις μας χαρακτηρίζονται από το κυνήγι του
εφήμερου και την αισθητική ευτέλεια. Εκείνο που μπορεί
να μας σώσει πραγματικά και να μας δείξει έναν άλλο
δρόμο είναι η καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος.
Ο καλλιεργημένος άνθρωπος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός
κάθε εξουσίας, κάθε βάρβαρης πολιτικής.
Ο συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων του
μέλλοντος θα μπορούσε να γράψει ενδιαφέροντα
έργα για την εποχή μας; Προσωπικά, ανατρέχω σε πα-
λιότερες εποχές ακριβώς επειδή υπάρχει αυτή η χρονική
απόσταση. Αυτό σου επιτρέπει να έχεις περισσότερες
πληροφορίες, να δεις πιο σφαιρικά και αποστασιοποιημέ-
να τα πράγματα απ’ ό,τι όταν ζεις αυτή την καθημερινότητα
χωρίς να μπορείς να αποκοπείς απ’ αυτή. Όντως φαντάζο-
μαι ότι ένας ιστορικός ή συγγραφέας του μέλλοντος έχει
πολλά να αντλήσει από την εποχή μας.
Γιατί τη φορά αυτή επέλεξες την τριτοπρόσωπη
αφήγηση; Ήθελα να δοκιμάσω και μια άλλη αφήγηση
πέραν της πρωτοπρόσωπης, αλλά διευκόλυνε και στις
χρονικές μεταβάσεις που ήθελα να κάνω. Ακόμη ένας
λόγος ήταν και ο προβληματισμός για τον χειρισμό της
λογοτεχνικής γλώσσας.
Πώς χειρίστηκες το θέμα αυτό; Αν επέλεγα να
δώσω μεγαλύτερο βάρος στην κυπριακή διάλεκτο θα είχα
πρόβλημα με τους μη Κύπριους αναγνώστες, αλλά ακόμη
και με τους Κύπριους γιατί η διάλεκτος του 1900 δεν είναι
ίδια με τη σημερινή. Ένα ζήτημα είναι και η προφορά που
ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει πώς θα αποδίδεται γραπτώς.
Προέκυψαν πολλοί προβληματισμοί κι έτσι κατέληξα να
προσδώσω ένα άρωμα από τη ρωμέικη γλώσσα του 1900
στην τριτοπρόσωπη αφήγηση και κάτι από το άρωμα της
κυπριακής διαλέκτου στους διαλόγους. Βέβαια, οι Ελλαδί-
τες βλέποντας τους διαλόγους ίσως νομίζουν ότι έτσι μι-
λούν οι Κύπριοι. Αντίθετα, οι Κύπριοι ενδεχομένως να
ξενίζονται. Ωστόσο, το ξεκαθαρίζω από την αρχή σε ειδική
υποσημείωση ότι οι διάλογοι απλώς αποπνέουν το άρωμα
της κυπριακής διαλέκτου . Είναι μια λογοτεχνική γλώσσα
που διηθήθηκε μέσα μου από τις έρευνες, αλλά και ζώντας
με μια Κύπρια.
Ποιο ρόλο διαδραματίζει ο έρωτας στο βιβλίο;
Το διαρρέει στο μεγαλύτερο μέρος του. Εφορμά σαν στρα-
τός σε ανοχύρωτες πολιτείες και κυριεύει τις ψυχές βά-
ζοντας σε μεγάλες περιπέτειες τους ήρωες. Είναι πιστεύω
μια κινητήριος δύναμη στη ζωή ο έρωτας. Είναι μια υπό-
σταση της ζωής που δίνει δύναμη και πολλές φορές λει-
τουργεί και άκρως αντίθετα. Ζωή είναι ό,τι σε κάνει να
νιώθεις έντονα ότι υπάρχεις, το θετικό ή αρνητικό συναί-
σθημα που είναι τόσο έντονο που σε αρπάζει και σε οδη-
γεί. Ο έρωτας έχει τη δύναμη ν’ αλλάζει ό,τι υπάρχει γύρω
σου, σε κάνει να αισθάνεσαι ότι έχει αλλάξει όλος ο κό-
σμος. Είναι η βαθύτερη ουσία της ζωής κι έχει σημασία
πώς τον προσεγγίζει κανείς, για να αναδείξει το μεγαλείο
και το βάθος του.

 

ΧΑΡΑΥΓΗ ΚΥΠΡΟΥ

Ουρανόπετρα το τρίτο σας μυθιστόρημα το οποίο έχει στεφθεί με επιτυχία και για να είμαι ειλικρινής τα σχόλια από όσους το διάβασαν είναι πολύ κολακευτικά. Τι πιστεύετε είναι αυτό που αγάπησαν οι αναγνώστες σας στην Ουρανόπετρα;

Συνοψίζοντας όσα μου εκμυστηρεύονται οι ίδιοι αναγνώστες θα έλεγα ότι πρώτο είναι αυτό το μαγικό ταξίδι στην πολιτεία του λόγου και της φαντασίας. Η γλώσσα και η μυθοπλασία. Η αναγνωστική ευφορία, η ατμόσφαιρα του βιβλίου, οι καλά κτισμένοι χαρακτήρες, οι περιπέτειες και οι συγκινησιακές φορτίσεις που γεννά.

Από κει και πέρα ο ιστορικός και κοινωνικός καμβάς πάνω στον οποίο κινούνται οι ήρωες, καθώς οι αναγνώστες αναγνωρίζουν την επίπονη και σε βάθος έρευνα που πραγματοποιήθηκε από πλευράς μου, την ακρίβεια και πιστότητα των όποιων στοιχείων παραθέτονται. Μαθαίνουν πολλά οι αναγνώστες, τα οποία για να ανακαλύψουν θα έπρεπε να ανατρέξουν σε εκατοντάδες βιβλία, εφημερίδες της εποχής, μαρτυρίες κλπ., ενώ η ανάγνωση, καθώς όλα είναι λειτουργικά ενταγμένα στη μυθοπλασία, γίνεται πιο εύκολη απ’ ότι αν διάβαζαν ένα ιστορικό ή λαογραφικό βιβλίο. Είναι και ανάγκη πολλών να ταξιδέψουν μέσα από ένα μυθιστόρημα σε παλιότερες εποχές και να τις δουν να αναπαριστάνονται ολοζώντανες μπροστά τους.

Ακόμα πιστεύω ότι δέθηκαν με τους χαρακτήρες της Ουρανόπετρας, ταυτίστηκαν ή διαχώρισαν τη θέση τους με κάποιους, ενώ και τα μηνύματα τα οποία εμπεριέχει έπαιξαν και παίζουν καθοριστικό ρόλο. Φράσεις όπως: “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”, η οποία παραπέμπει στην πορεία προς την αυτογνωσία, αγαπήθηκαν ιδιαίτερα κι έγιναν αφορμή για συζητήσεις και προβληματισμό.

Διαβάζοντας το βιβλίο μπορεί να γίνουν αρκετοί παραλληλισμοί με το σήμερα. Γράφοντας το, το είχατε αυτό κατά νου ή ήταν κάτι που προέκυψε από μόνο του;

Όπως και στα προηγούμενα βιβλία μου έτσι και στην Ουρανόπετρα ήταν στόχος μου η μυθοπλασία, η κοινωνική ιστορία που έγραψαν οι απλοί άνθρωποι εκείνων των αλλοτινών εποχών, οι σκέψεις και οι περιπέτειες των ηρώων μου να μιλήσουν για το σήμερα και το αύριο. Άλλωστε αυτός είναι και ένας από τους βασικούς στόχους της λογοτεχνίας.

Στο πλαίσιο αυτό προσπάθησα, όταν η μυθιστορία το επέτρεπε, να αξιοποιήσω και πολλά πραγματικά γεγονότα και καταστάσεις. Ωστόσο κάποια γεγονότα ενώ πίστευα ότι θα μιλήσουν για το σήμερα μ’ έναν γενικότερο τρόπο, απέκτησαν πολύ ειδικό περιεχόμενο. Επιτρέψτε μου να αναφερθώ σε δύο παραδείγματα:

Όταν οι Οθωμανοί παρέδωσαν με συνθήκη την Κύπρο στους Άγγλους, οι κάτοικοι του νησιού δεν γνώριζαν απολύτως τίποτε. Τους είδαν ξαφνικά μπροστά τους όταν αποβιβάστηκαν με στρατεύματα τον Ιούλιο του 1878 στη Λάρνακα. Ωστόσο κάποιοι γνώριζαν για τη μυστική συνθήκη, όπως ο τραπεζίτης της Κωνσταντινούπολης Γεώργιος Ζαρίφης, ο οποίος ένα μήνα ενωρίτερα είχε στείλει ανθρώπους του στην Κύπρο και αγόραζαν για λογαριασμό του εκτάσεις και σπίτια προκειμένου να τα μοσχοπουλήσει όταν θα αυξάνονταν οι τιμές λόγω του ερχομού των Άγγλων. Νομίζω ότι το γεγονός, πέρα από τον γενικό κανόνα για τα “μυστικά” που γνωρίζουν κατά καιρούς διάφοροι κερδοσκόποι κι όχι μόνο, θυμίζει πολύ όσα συνέβησαν με τις Κυπριακές τράπεζες και την διαφυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό πριν από το “κούρεμα” των καταθέσεων. Αυτό φυσικά δεν μπορούσα να το γνωρίζω όταν έγραφα την Ουρανόπετρα.

Το δεύτερο παράδειγμα έχει ακόμα πιο ειδικό χαρακτήρα. Όταν ο Κύπριος ήρωάς μου, ο Αδάμος, πάει να πολεμήσει στη θέση κάποιου άλλου στο Μπιζάνι το 1912, κάνει της εξής σκέψεις βλέποντας να καταφτάνουν τραυματίες απ’ το μέτωπο στη Φιλιππιάδα: “Τούτοι σκοτώνονται· μένουν δίχως πόδια, δίχως χέρια· σαπίζουν απ’ τη γάγγραινα· αφήνουν πίσω τους παιδιά, γυναίκες, γονιούς, αρραβωνιαστικιές· κι αποκρίνονται στους δημοσιογράφους: «Ε, ορέ πώς μο ’ρχεται; Να πολεμούν οι άλλοι κει πάνω κι εγώ να κάθομαι στο κρεβάτι; Δεν με μουντζώνεις καλύτερα». Κι εγώ; Θα πάω να πολεμήσω στη θέση άλλου; Κι αν τραυματισθώ, θα ονομαστεί ήρωας; Τούτοι να πεθαίνουν και να τυραγνιούνται, κι ο φυγόστρατος, ο λιποτάκτης να διασκεδάζει στην Αθήνα; Θα τους έχει αύριο στη δούλεψη του και θα τους προστάζει; Θα τους κοιτάζει ωσάν υποτακτικούς όπως κοίταζε και μένα; Θα καμώνεται ότι πολέμησε για την πατρίδα; Και θα ’μαι γω που του ’δωσα το δικαίωμα;”

Όταν ένας φίλος μου Κύπριος διάβασε την Ουρανόπετρα, μου είπε: “Τι μου ‘κανες ρε φίλε! Ξέρεις ότι εγώ αυτό το έζησα το 1974 και το βίωσα όπως το περιγράφεις στη συνέχεια; Ήμουν έφεδρος αξιωματικός κατά την εισβολή των Τούρκων. Κάποιοι στρατιώτες μου λιποτάκτησαν. Όταν έπαψαν οι μάχες ήρθαν και μου ζητούσαν να τους δώσω βεβαίωση ότι τάχατες πήραν άδεια, ότι δεν λιποτάκτησαν. Τότε μετρούσαμε τις πληγές μας, τους λυπήθηκα και τους έδωσα συγχωροχάρτι. Λοιπόν φίλε μου, όλους αυτούς τους είδα στη συνέχεια όπως ακριβώς το περιγράφεις. Σε πολιτικές θέσεις, σε κρατικά αξιώματα, επιχειρηματίες και να έχουν στη δούλεψή τους στρατιώτες που πολέμησαν και τραυματίστηκαν.”

Αυτό, ότι δηλαδή θα βρισκόταν κάποιος και μάλιστα φίλος μου να μου το πει, δεν μπορούσα να το φανταστώ, ασχέτως εάν έτσι συμβαίνει συνήθως.

Τέτοια παραδείγματα, που μιλούν για το σήμερα, υπάρχουν πάρα πολλά στο βιβλίο κι ενδεχομένως σε κάποιους να μιλούν σε ακόμα πιο προσωπικό επίπεδο.

Δεδομένης της οικονομικής κρίσης που πλήττει την Ελλάδα αλλά και την Κύπρο πως  βλέπετε την εκδοτική εικόνα σήμερα;

Ο χώρος του βιβλίου πλήττεται όπως κάθε άλλος τομέας. Πολλά βιβλιοπωλεία κλείνουν, καθώς και εκδοτικοί οίκοι, ενώ άλλοι αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Αποτέλεσμα αυτού είναι να περιορίζουν τις εκδόσεις και να εμπιστεύονται όλο και πιο λίγους νέους λογοτέχνες. Αυτό είναι μεγάλο πλήγμα, γιατί δεν τους δίδεται κίνητρο να δουλέψουν σκληρά, να ασκηθούν και να μαθητεύσουν στη γραφή, ώστε να προκύψουν αύριο κάποια σπουδαία βιβλία. Επίσης πλήγμα είναι και η στροφή που παρατηρείται σε όλο και πιο εύπεπτα βιβλία, προκειμένου να αυξήσουν τις πωλήσεις.

Από δε την πλευρά των αναγνωστών, πέρα από την μικρή ποσοστιαία αναγνωσιμότητα σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρώπης, έχει αυξηθεί πάρα πολύ ο δανεισμός. Μοιραία μειώνονται ακόμα περισσότερο τα έσοδα των εκδοτικών οίκων και όσων δραστηριοποιούνται γύρω από το βιβλίο.

Το μόνο καλό ίσως είναι το γεγονός ότι αρκετοί αναγνώστες γίνονται πιο επιλεκτικοί και αυστηροί στις επιλογές τους.

Τι είναι επιτυχία για εσάς δεδομένου και του γεγονότος ότι το  «Ιμαρέτ» απέσπασε το Βραβείο Αναγνωστών;

Το Βραβείο Αναγνωστών έδωσε τη δυνατότητα στα βιβλία μου να διαγωνιστούν στην ψυχή και στον λογισμό πολύ περισσότερων ανθρώπων και στη συνέχεια τη δύναμη σε μένα να εργαστώ ακόμη πιο σκληρά, ώστε από τη μια να κυνηγήσω το λογοτεχνικό μου όραμα κι από την άλλη να μην προδώσω τις προσδοκίες που δημιούργησε το Ιμαρέτ στους αναγνώστες.

Με τον όρο επιτυχία, ειλικρινά, δεν ερωτοτροπώ. Η επιτυχία πάει μαζί με τη νίκη και τους νικητές και με τη φιλαυτία. Δυστυχώς η κοινωνία μας βρίθει από νικητές, υπερφίαλους και αλαζόνες. Εξάλλου σε κάθε επιτυχία ελλοχεύει ο κίνδυνος της απώλειας. Να χάσει κανείς το μέτρο και τον εαυτό του. Να απολέσει την απλότητά του, εφόσον βεβαίως τη κατείχε.

Κοντολογίς εκλαμβάνω ως επιτυχία την πορεία των βιβλίων μου και την εξοστρακίζω σε ό,τι αφορά το καθημερινό μου πρόσωπο.

Εκτός από τα βιβλία σας έχετε γράψει και τους στίχους σε περισσότερα από 70 τραγούδια. Ένα διαφορετικό είδος γραφής ή ένα αλληλοσυμπλήρωμα;

Ο στίχος για τραγούδι υπακούει σε πολλούς κανόνες. Η αυστηρή δομή του, όπου συνήθως σε τρία τετράστιχα πρέπει να αποτυπώσεις μια ιστορία ή μια ψυχική κατάσταση, οι ομοιοκαταληξίες, το μέτρο, οι ακριβείς αριθμητικά συλλαβές στα κουπλέ, η επικέντρωση του νοήματος στο ρεφρέν και η αναζήτηση μιας φράσης που θα λειτουργήσει ως σλόγκαν τον κατατάσσουν σε ένα ιδιαίτερο είδος γραφής.

Σε ό,τι με αφορά, χωρίς να είναι πρόθεσή μου αποξαρχής, η παίδευσή μου με τον στίχο για τραγούδι λειτούργησε ως άσκηση και μαθητεία. Η μάχη για την ανεύρεση της κατάλληλης λέξης, της σημαντικής φράσης, της εικόνας και γενικότερα της ατμόσφαιρας, καθώς και για την απόδοση του νοήματος με οικονομία λόγου με βοήθησαν τα μέγιστα όταν πέρασα στην πεζογραφία.

Όλα, λοιπόν, είναι λόγος. Βεβαίως, όσο και να συμπληρώνει κατά κάποιο τρόπο η μία γραφή την άλλη, δεν είναι δυνατόν να ασχολείται κανείς παράλληλα. Ο Νίκος Καρούζος έχει γράψει τον εξής στίχο: “Σφάξε τη μια την ομορφιά να πιει το αίμα η άλλη”. Περί αφιέρωσης, δηλαδή. Κάθε γραφή σε θέλει αποκλειστικά δικό της, τουλάχιστον για μεγάλο χρονικό διάστημα. Να δώσεις όλη τη δύναμή σου σ’ αυτή, ώστε να έχεις και το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Ε-book, ένας καινούργιος κόσμος. Σας φοβίζει το νέο αυτό βήμα στον κόσμο του βιβλίου;

Είναι καθαρά ζήτημα τεχνολογικής εξέλιξης. Η αξία ενός βιβλίου, είτε έντυπου είτε ηλεκτρονικού, βρίσκεται στο περιεχόμενό του. Όπως κάποτε υπήρχαν και υπάρχουν οι λάτρεις του βινυλίου, ίσως αύριο μιλάμε για τους λάτρεις του έντυπου βιβλίου.

Αν με προβληματίζει κάτι, είναι η τυχόν χειραγώγηση μελλοντικά του χώρου του ηλεκτρονικού βιβλίου από συγκεκριμένα κέντρα.

Τελειώνοντας θα θέλατε να μας πείτε και δυο λόγια για το περιεχόμενο της Ουρανόπετρας;

Πρόκειται για κοινωνικό μυθιστόρημα με καμβά δυο ιστορικές περιόδους, μοιρασμένο αντίστοιχα σε δύο μέρη. Το πρώτο ονομάζεται: “Το μικρό χρονικό” και εξελίσσεται για 54 σελίδες στην Κύπρο από το 1569 επί ενετοκρατίας, καθώς και επί οθωμανικής εισβολής από το 1570 μέχρι το 1572.

Το δεύτερο μέρος λέγεται: “Το μεγάλο χρονικό” και διαδραματίζεται πάλι στην Κύπρο τα πρώιμα χρόνια της αγγλοκρατίας από το 1878 μέχρι το 1917 αλλά και στην Ελλάδα καθώς παρακολουθεί μέσα από τους Κύπριους εθελοντές τους πολέμους του 1897 και του 1912-13.

Το 1571, ο Γερόλεμος κόβει στα τέσσερα το φυλαχτό που του έσωσε τη ζωή, χαράζει σημάδια σε κάθε κομμάτι και τα μοιράζει στους τέσσερις γιους του. Τι θα αποκαλυφθεί εάν ποτέ ενωθούν τα τέσσερα κομμάτια; Θα το μάθουν οι αναγνώστες στις σελίδες του βιβλίου.

Δώδεκα γενιές αργότερα ένας απόγονός του Γερόλεμου πορεύεται με βάση τη θεωρία του: “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος” μέσα από περιπέτειες, δυνατούς έρωτες, μέσα σε άγνωστες εποχές και στην άγνωστη για τους σημερινούς καθημερινότητα της εποχής εκείνης. Ακόμα θέση στο βιβλίο έχουν η αιώνια πάλη του καλού και του κακού, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, ο πατριωτισμός και τα συνθήματα, οι ολόιδιοι κατακτητές με τα διαφορετικά προσωπεία, η Κύπρος ανά τους αιώνες και τα όνειρα και οι ελπίδες των προπατόρων μας έτσι ώστε όλα να γίνονται γέφυρα με το σήμερα θέτοντας μεταξύ πολλών άλλων το ερώτημα: “Μήπως λησμονώντας το χθες αποκόβεσαι απ’ τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα;”

 

ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ – Δημοσιεύματα


CITYLIFE



click@life

Ένα γλωσσικό κομψοτέχνημα μας παρέδωσε ο Γιάννης Καλπούζος στο νέο του ιστορικό μυθιστόρημα «Ουρανόπετρα- Η δωδέκατη γενιά» (εκδ. Μεταίχμιο). Ο συγγραφέας που καθιερώθηκε με το μπεστ σέλερ του «Ιμαρέτ-στη σκιά του ρολογιού» (εκδ. Μεταίχμιο), στο νέο του βιβλίο σκιαγραφεί μερικές από τις κρισιμότερες στιγμές στην Ιστορία της Κύπρου, περιγράφοντας πώς πέρασε η κυριαρχία του νησιού από τους Ενετούς στους Οθωμανούς και στη συνέχεια στους Άγγλους.

diavasame.gr ΠΑΣΧΑΛ. ΤΡΑΥΛΟΥ

Ο Γιάννης Καλπούζος αποδεικνύει για άλλη μια φορά πως κατέχει την ιδιαίτερη μαεστρία ενορχήστρωσης των συγγραφικών υλικών του, δηλαδή του μύθου, της ψυχογραφίας και της ιστορικής λεπτομέρειας, επιτυγχάνοντας όχι απλώς τη δημιουργία ενός θελκτικού αναγνώσματος αλλά ενός αναγνώσματος μέσα από το οποίο ο αναγνώστης, ακόμη κι αν δεν ανήκει στην κατηγορία εκείνων που επιθυμούν να εντρυφούν στα σύμβολα και στους απώτερους στόχους ενός έργου, θα βρει ενδιαφέρον το σμίξιμο της μυθοπλασίας με παραμυθικά στοιχεία και  με κορυφαίες στιγμές της κυπριακής ιστορίας.

Καθώς το έργο δομικά είναι μοιρασμένο στο μικρό και μεγάλο χρονικό, ο αναγνώστης παρακολουθεί την ακριβή ανασύσταση δυο χρονικών περιόδων. Σε πρώτο πλάνο, η Κύπρος στα 1570, τότε που η Οθωμανική εισβολή στο νησί οδηγεί στην αναμέτρηση του οθωμανικού με το προκάτοχό του ενετικό στοιχείο. Η Ιστορία διαπλέκεται με τη μυθοπλασία, καθώς ο κεντρικός ήρωας, ο πάροικος Γερόλεμος, δέσμιος σε ένα θρύλο της εποχής, αναζητά το θησαυρό που είναι κρυμμένος στο «Ζωνάριν της Αγίας Ελένης», δηλαδή στο τέλος του Ουράνιου Τόξου. Ο μεταλλικός σβώλος που ανακαλύπτει έχει μαγικές αλεξίκακες ιδιότητες και αποτελεί τον πυρήνα της εξέλιξης ενός γοητευτικού πρωτότυπου μύθου, στημένου με αφηγηματική επιδεξιότητα και μια δεινή ευελιξία συνεχούς μετα-τόπισης από το μυθικό στο ιστορικό στοιχείο και αντίστροφα. Στο μικρό χρονικό, ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να αναφερθεί ιστορικά στα δεινά της φεουδαρχίας και στην καταπάτηση κάθε στοιχειώδους αξιοπρέπειας. Φωτίζει τη στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στους Οθωμανούς και τα τερτίπια των Ενετών για την αποφυγή του προσεταιρισμού των κατοίκων της Κύπρου στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ιστορικές λεπτομέρειες όχι ιδιαίτερα γνωστές που εντυπωσιάζουν τον αναγνώστη.

Στο μεγάλο χρονικό, μας μεταφέρει τρεις αιώνες μετά, στην Κύπρο του 1892, όταν το νησί έχει μετατραπεί σε αντικείμενο συναλλαγής ανάμεσα στους Οθωμανούς και τους Άγγλους. Με μεγάλη ιστορική ακρίβεια, προϊόν ενδελεχούς μελέτης, ο Καλπούζος αποτυπώνει τον τρόπο που η Αγγλία φρόντιζε να βαθαίνει το χάσμα ανάμεσα στους Έλληνες και τους Οθωμανούς. Μέσα από τα βήματα και τα μάτια του κεντρικού ήρωα Αδάμου, ο αναγνώστης περιηγείται στις εικόνες εκείνης της εποχής. Περιγραφές πλινθόκτιστων σπιτιών και αρχοντικών, συντρίμμια αγαλμάτων, οίκοι ανοχής και εξαθλιωμένα παιδιά που δουλεύουν σκληρότερα κι από τους εργάτες, φοροεισπράκτορες που ρουφούν το αίμα των αδυνάτων, τοκογλύφοι, συμμορίες, χωροφύλακες και παλικαράδες σε δράση, εν ολίγοις η πάλη δυο τάξεων και δυο κόσμων που περιγράφονται με γλαφυρότητα, αποδεικνύουν πως το μεγάλο μυθιστόρημα απαιτεί ιδιαίτερη μελέτη, πειθαρχία και δουλειά. Εξαιρετικό συγγραφικό εύρημα αποτελεί η περιγραφή των γραφικών καφενέδων που λειτουργούσαν ως μετερίζια πολιτικού και κοινωνικού προβληματισμού με την ανάγνωση των εφημερίδων από τους εγγράμματους στους αγράμματους θαμώνες ώστε οι ήρωες να έρχονται σε επαφή με όλα τα σημαίνοντα γεγονότα εκείνης της εποχής.

Ο Γιάννης Καλπούζος ξαναδίνει στην ιστορία τους χαμένους χυμούς της. Οι ήρωές του διαθέτουν σάρκα και αίμα. Κυκλοφορούν ολοζώντανοι μες στις σελίδες του και είναι φορείς μιας αλήθειας που δεν συναντάται μες στις στεγνές από ανθρωπιά αράδες της επίσημης ιστορίας. Το κωμικό και το τραγικό στοιχείο προσθέτουν μια ακόμη πιο έντονη πινελιά αληθοφάνειας και ο αναγνώστης ανακαλύπτει γιατί οι σύγχρονοι λογοτέχνες ασχολούνται συγγραφικά με το παρελθόν επιστρέφοντας σε εποχές που αδυνατούν να προσεγγίσουν μέσω της αυτοψίας και της εμπειρίας τους: επειδή η ιστορία επαναλαμβάνεται και η νηφάλια προσέγγιση της ιστορικής μνήμης από μια νέα αντικειμενική σκοπιά, συμβάλλει στην πρόληψη των λαθών του παρελθόντος.

Τα τέσσερα κομμάτια του μεταλλικού σβώλου ξαναενώνονται στο τέλος του μεγάλου χρονικού συνδέοντας αντίστοιχα ετούτα τα διαφορετικά τμήματα της κυπριακής –και όχι μόνο– ιστορίας. Η διορατικότητα του δημιουργού λειτούργησε ίσως την καταλληλότερη στιγμή για να τονώσει το εθνικό αίσθημα της Μεγαλονήσου, την ώρα ακριβώς που χρειάζεται να νιώσει όσο ποτέ «ότι όπου πατούν είναι δικός τους δρόμος» και ότι «ο μεγαλύτερος εχθρός κάθε εξουσίας και κάθε βάρβαρης πολιτικής είναι ο καλλιεργημένος άνθρωπος».

Τέλος, η αναπαράσταση του γλωσσικού ιδιώματος των ηρώων αποδεικνύει τη μέριμνα του συγγραφέα για τη γλωσσική αυθεντικότητα του έργου του. Προβληματίστηκα ελαφρώς με τη χρήση καθαρεύουσας στα αφηγηματικά μέρη του ίδιου του συγγραφέα, όμως αποτελούν αναπόσπαστο χαρακτηριστικό του ύφους του συγγραφέα.

 

LIFO

Ένα ακόμα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα με θυελλώδη πλοκή από τον συγγραφέα των μπεστ σέλερ Γιάννη Καλπούζο που θα μαγέψει σίγουρα τους αναγνώστες. Περιπέτειες, δυνατοί έρωτες, αναπάντεχες ανατροπές, ολοζώντανοι χαρακτήρες σε ένα οδοιπορικό στην Κύπρο, την Αθήνα, τη Θεσσαλία και την Ήπειρο, που ξεκινά από την Κύπρο του 1571. Πηγή: http://www.lifo.gr

nooz.gr

«Όταν ο άνθρωπος αποκόβεται από τη ρίζα του παύει να είναι δέντρο, γίνεται κισσός και ψάχνει αλλού στηρίγματα, αυτά που ψάχνει εδώ και πολλά χρόνια η ελληνική κοινωνία», είπε ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος, που παρουσίασε το νέο του μυθιστόρημα με τίτλο»Ουρανόπετρα. Η δωδέκατη γενιά».

Ο Αρτινός συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος, πήρε το Βραβείο Αναγνωστών 2009 για το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Ιμαρέτ: στη σκιά του ρολογιού» που πούλησε πάνω από 70.000 αντίτυπα, το 2011 κυκλοφόρησε το δεύτερο, “Άγιοι και δαίμονες” που έφτασε τα 40.000 αντίτυπα και τώρα την “Ουρανόπετρα”, δημιουργώντας έτσι ένα τρίγωνο ελληνικών τόπων, Άρτα, Κωνσταντινούπολη, Κύπρος.

“Τα βιβλία μου αναφέρονται στον ελληνισμό, στις εσχατιές του, Άρτα, Κωνσταντινούπολη, Κύπρος. Θεωρώ ότι ο ελληνισμός περνάει σήμερα βαθύτατη κρίση, πολιτισμική και κρίση αξιών. Έχουμε χάσει τον πνευματικό βηματισμό μας, που μας στηρίζει ως οντότητες, αυτό που μας στρέφει να δούμε την ουσία της ζωής, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζω τα μεγάλα προβλήματα που δημιουργεί η οικονομική κρίση. Για μένα η λύση είναι να στέψουμε το βλέμμα στην καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος, να δούμε με άλλο μάτι τη ζωή και να αντλήσουμε αισιοδοξία”, είπε ο Γιάννης Καλπούζος.

Έχει επίσης εκδώσει δύο συλλογές ποιημάτων και έχει γράψει στίχους σε πάνω από εβδομήντα τραγούδια, αρκετά από τα οποία έχουν γίνει επιτυχίες, τον κέρδισε όμως το ιστορικό μυθιστόρημα.

“Προτιμώ να το ονομάζω κοινωνικό μυθιστόρημα με φόντο την ιστορία. Στην πραγματικότητα είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο κτίζεται η μυθοπλασία. Τα ιστορικά γεγονότα έχουν κυρίως να κάνουν με την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, που πιστεύω ότι μεταλαμπαδεύουν στις νεότερες γενιές, συμπεριφορές, ιδέες, σκέψεις και χαρακτήρες. Προσπαθώ να αναπαραστήσω όσο το δυνατόν ακριβέστερα την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, αυτό με γοητεύει και να φωτίσω πλευρές της ιστορίας. Μέσα από εκεί ανακαλύπτει κανείς τη θυμοσοφία, η οποία μπορεί να δυναμώσει το σημερινό άνθρωπο, εφόσον βεβαίως εμβαθύνει και δεν το αντιμετωπίσει επιδερμικά”, τόνισε ο Γ. Καλπούζος.

Αναφερόμενος στην έρευνα που προηγείται της συγγραφής είπε ότι “για τα δύο βιβλία μου, το ‘Ιμαρέτ” και το ‘Άγιοι και δαίμονες’ που είχαν πολλά κοινά στοιχεία σε ότι αφορά το Ισλάμ, έπρεπε να ανατρέξω στην αρχή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και έτσι για την έρευνα και τη γραφή τους χρειάστηκα περίπου επτά χρόνια”.

“Για την ‘Ουρανόπετρα’ συλλέγω στοιχεία από το 1985, όταν παντρεύτηκα τη σύζυγό μου η οποία είναι Κύπρια. Συγκέντρωνα στοιχεία όχι για κάποιο συγκεκριμένο λόγο αλλά επειδή μου άρεσε να μαθαίνω για την ιστορία της Κύπρου. Ήθελα να μελετήσω τους κατακτητές, το έχω κάνει για τους Οθωμανούς και στην ‘Ουρανόπετρα’ μελέτησα τους Ενετούς και τους Εγγλέζους. Επίσης υπάρχει μία χρονολογική συνέχεια σε σχέση με τα άλλα μου βιβλία, σαν να προχωρώ σιγά- σιγά μέσα στην ιστορία. Με ενδιαφέρει πολύ το δέσιμο με τους προγόνους και κυρίως η εσωτερική καλλιέργεια και ο στοχασμός σε συνδυασμό με τον πατριωτισμό”.

Αφετηρία του μυθιστορήματος είναι η Κύπρος και κινείται σε δύο χρόνους. Ο πρώτος το 1570, τότε που το νησί περνάει από τους Ενετούς στους Οθωμανούς, με πρωταγωνιστή ένα φτωχό άνθρωπο τον Γερόλεμο. Ο δεύτερος χρόνος είναι δώδεκα γενιές αργότερα, περίπου το 1880 όταν η κυριαρχία της Κύπρου περνάει στους Άγγλους.

“Η ιστορία έφερε έτσι τα πράγματα που Έλληνες και Τούρκοι έχουν μία κοινή μοίρα. Ζώντας μαζί πήραν ο ένας από τον άλλο, ο ένας λαός μπόλιασε τον άλλο, γι’ αυτό και βρήκαν κώδικες για να συνυπάρξουν. Οι σχέσεις των ανθρώπων διαρρηγνύονταν όταν αναφύονταν ο φανατισμός, τον οποίο εκμεταλλεύονταν οι εξουσίες, πολιτικές, θρησκευτικές και οικονομικές”,εξήγησε ο Γ. Καλπούζος.

Ο συγγραφέας με την αναμφισβήτητη αφηγηματική του ικανότητα περιγράφει τις σφαγές των Τούρκων και των Ενετών, τους δισταγμούς των Ελλήνων στην επιλογή του δυνάστη τους, την πάλη του καλού με το κακό και τον αέναο έρωτα, ενώ η πλοκή διαπνέεται από ένα έντονο συναίσθημα πατριωτισμού.

“Πατριωτισμός και σήμερα και αύριο και χθες είναι το ίδιο πράγμα, είναι αυτό που κάνεις για την πατρίδα και κυρίως όταν διαπαιδαγωγείς τις νέες γενιές έτσι ώστε να στρέψουν το βλέμμα τους στην καλλιέργεια της ψυχή και του πνεύματος. Ο καλλιεργημένος πολίτης, ανεξαρτήτως φυλής είναι αυτός που έχει να προσφέρει στον τόπο και συνάμα είναι εχθρός κάθε εξουσίας και κάθε βάρβαρης πολιτικής. Τα συνθήματα, η στείρα ξενοφοβία, οι θέσεις για φυλετική ομοιογένεια , είναι πατριδοκαπηλία”, τόνισε ο συγγραφέας.

Ο Γιάννης Καλπούζος αποκάλυψε ότι το μπεστ σέλερ “Ιμαρέτ” ενδέχεται να γίνει σίριαλ. “Έχει ξεκινήσει μία προσπάθεια να γίνει σίριαλ, με ελληνοτουρκική συμπαραγωγή. Θα μπορούσε να γίνει ένα πολύ ωραίο σίριαλ, που δεν θα είναι απλά μία ιστορία αγάπης, αλλά θα περιγράφει το πνεύμα της συνύπαρξης των λαών, όπως είναι το πνεύμα του βιβλίου. Θα ήθελα να δω πως ο κινηματογράφος, πως μία άλλη τέχνη, θα αντιμετώπιζε το βιβλίο μου”.

tospirto.net

«Περιπέτειες, δυνατοί έρωτες, αναπάντεχες ανατροπές, άγνωστες εποχές, άγνωστη καθημερινότητα, η αιώνια πάλη του καλού και του κακού, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκαιο, ο πατριωτισμός και τα συνθήματα, ολόιδιοι κατακτητές με διαφορετικά προσωπεία, ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του, τα όνειρα και οι ελπίδες των προπατόρων μας, όλα γίνονται γέφυρα με το σήμερα θέτοντας, μεταξύ άλλων, το ερώτημα: Μήπως λησμονώντας το χθες αποκόβεσαι από τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα;». Ο περί καταγωγής προβληματισμός διατρέχει όλο το βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου, ένα μυθιστόρημα γεμάτο Ελλάδα καθώς μας ταξιδεύει από την Κύπρο στη Θεσσαλία και από την Ηπειρο στην Αθήνα. Τίτλος του «Ουρανόπετρα: Η δωδέκατη γενιά» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο για να παρασύρει το σύγχρονο αναγνώστη σε ένα παρελθόν που του είναι αρκετά γνώριμο και που πάντα θα τον συγκινεί, θα μιλάει στην ψυχή του.

 

ΑΘΗΝ. ΜΑΚ. ΠΡΑΚΤ. ΕΙΔΗΣΕΩΝ

«Όταν ο άνθρωπος αποκόβεται από τη ρίζα του παύει να είναι δέντρο, γίνεται κισσός και ψάχνει αλλού στηρίγματα, αυτά που ψάχνει εδώ και πολλά χρόνια η ελληνική κοινωνία» είπε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος, που παρουσίασε το νέο του μυθιστόρημα με τίτλο: «Ουρανόπετρα. Η δωδέκατη γενιά».

Ο Αρτινός συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος, πήρε το Βραβείο Αναγνωστών 2009 για το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Ιμαρέτ:στη σκιά του ρολογιού» που πούλησε πάνω από 70.000 αντίτυπα, το 2011 κυκλοφόρησε το δεύτερο, «Άγιοι και δαίμονες» που έφτασε τα 40.000 αντίτυπα και τώρα η «Ουρανόπετρα» δημιουργώντας έτσι ένα τρίγωνο ελληνικών τόπων, Άρτα, Κωνσταντινούπολη, Κύπρος.

«Τα βιβλία μου αναφέρονται στον ελληνισμό, στις εσχατιές του, Άρτα, Κωνσταντινούπολη, Κύπρος. Θεωρώ ότι ο ελληνισμός περνάει σήμερα βαθύτατη κρίση, πολιτισμική και κρίση αξιών. Έχουμε χάσει τον πνευματικό βηματισμό μας, που μας στηρίζει ως οντότητες, αυτό που μας στρέφει να δούμε την ουσία της ζωής, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζω τα μεγάλα προβλήματα που δημιουργεί η οικονομική κρίση. Για μένα η λύση είναι να στέψουμε το βλέμμα στην καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος, να δούμε με άλλο μάτι τη ζωή και να αντλήσουμε αισιοδοξία» μας είπε ο Γιάννης Καλπούζος.

Έχει επίσης εκδώσει δύο συλλογές ποιημάτων και έχει γράψει στίχους σε πάνω από εβδομήντα τραγούδια, αρκετά από τα οποία έχουν γίνει επιτυχίες, τον κέρδισε όμως το ιστορικό μυθιστόρημα.

«Προτιμώ να το ονομάζω κοινωνικό μυθιστόρημα με φόντο την ιστορία. Στην πραγματικότητα είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο κτίζεται η μυθοπλασία. Τα ιστορικά γεγονότα έχουν κυρίως να κάνουν με την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, που πιστεύω ότι μεταλαμπαδεύουν στις νεότερες γενιές, συμπεριφορές, ιδέες, σκέψεις και χαρακτήρες. Προσπαθώ να αναπαραστήσω όσο το δυνατόν ακριβέστερα την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, αυτό με γοητεύει και να φωτίσω πλευρές της ιστορίας. Μέσα από εκεί ανακαλύπτει κανείς τη θυμοσοφία, η οποία μπορεί να δυναμώσει το σημερινό άνθρωπο, εφόσον βεβαίως εμβαθύνει και δεν το αντιμετωπίσει επιδερμικά»τόνισε ο Γ. Καλπούζος.

 

ΑΙΧΜΗ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ

«…Το έργο δομικά είναι μοιρασμένο στο μικρό και μεγάλο χρονικό, ο αναγνώστης παρακολουθεί την ακριβή ανασύσταση δυο χρονικών περιόδων. Σε πρώτο πλάνο, η Κύπρος στα 1570, τότε που η Οθωμανική εισβολή στο νησί οδηγεί στην αναμέτρηση του οθωμανικού με το προκάτοχό του ενετικό στοιχείο. Η Ιστορία διαπλέκεται με τη μυθοπλασία, καθώς ο κεντρικός ήρωας, ο πάροικος Γερόλεμος, δέσμιος σε ένα θρύλο της εποχής, αναζητά το θησαυρό που είναι κρυμμένος στο «Ζωνάριν της Αγίας Ελένης», δηλαδή στο τέλος του Ουράνιου Τόξου. Ο μεταλλικός σβώλος που ανακαλύπτει έχει μαγικές αλεξίκακες ιδιότητες και αποτελεί τον πυρήνα της εξέλιξης ενός γοητευτικού πρωτότυπου μύθου, στημένου με αφηγηματική επιδεξιότητα και μια δεινή ευελιξία συνεχούς μετα-τόπισης από το μυθικό στο ιστορικό στοιχείο και αντίστροφα. Στο μικρό χρονικό, ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να αναφερθεί ιστορικά στα δεινά της φεουδαρχίας και στην καταπάτηση κάθε στοιχειώδους αξιοπρέπειας. Φωτίζει τη στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στους Οθωμανούς και τα τερτίπια των Ενετών για την αποφυγή του προσεταιρισμού των κατοίκων της Κύπρου στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ιστορικές λεπτομέρειες όχι ιδιαίτερα γνωστές που εντυπωσιάζουν τον αναγνώστη.
Στο μεγάλο χρονικό, μας μεταφέρει τρεις αιώνες μετά, στην Κύπρο του 1892, όταν το νησί έχει μετατραπεί σε αντικείμενο συναλλαγής ανάμεσα στους Οθωμανούς και τους Άγγλους. Με μεγάλη ιστορική ακρίβεια, προϊόν ενδελεχούς μελέτης, ο Καλπούζος αποτυπώνει τον τρόπο που η Αγγλία φρόντιζε να βαθαίνει το χάσμα ανάμεσα στους Έλληνες και τους Οθωμανούς. Μέσα από τα βήματα και τα μάτια του κεντρικού ήρωα Αδάμου, ο αναγνώστης περιηγείται στις εικόνες εκείνης της εποχής. Περιγραφές πλινθόκτιστων σπιτιών και αρχοντικών, συντρίμμια αγαλμάτων, οίκοι ανοχής και εξαθλιωμένα παιδιά που δουλεύουν σκληρότερα κι από τους εργάτες, φοροεισπράκτορες που ρουφούν το αίμα των αδυνάτων, τοκογλύφοι, συμμορίες, χωροφύλακες και παλικαράδες σε δράση, εν ολίγοις η πάλη δυο τάξεων και δυο κόσμων που περιγράφονται με γλαφυρότητα, αποδεικνύουν πως το μεγάλο μυθιστόρημα απαιτεί ιδιαίτερη μελέτη, πειθαρχία και δουλειά. Εξαιρετικό συγγραφικό εύρημα αποτελεί η περιγραφή των γραφικών καφενέδων που λειτουργούσαν ως μετερίζια πολιτικού και κοινωνικού προβληματισμού με την ανάγνωση των εφημερίδων από τους εγγράμματους στους αγράμματους θαμώνες ώστε οι ήρωες να έρχονται σε επαφή με όλα τα σημαίνοντα γεγονότα εκείνης της εποχής…»

 

Ανθή Ζαχαριάδου off site κριτική

Ένα πραγματικά λογοτεχνικό αριστούργημα έγραψε ο Γιάννης Καλπούζος, που μάλιστα διαδραματίζεται στο υπόβαθρο της ιστορίας της Κύπρου, από τον καιρό της ενετικής κατοχής μέχρι και την οθωμανική αυτοκρατορία. Ο ήρωας του, ο Αδάμος, χαράζει το δικό του δρόμο… προσπαθεί να διαλέξει και να ακολουθήσει το δρόμο που  θέλει για δικό του..Όμως τόσο το μακρινό παρελθόν, αυτό των απογόνων του, από 12 γενιές προηγούμενος, αλλά και το καθήκον του προς την οικογένεια του των δυσχεραίνουν, και στο διάβα του αντιμετωπίζει εμπόδια… παράλληλα όμως θα συναντήσει και τον έρωτα, και τις αναπόφευκτες ανατροπές που φέρει μαζί του. Ένα φυλακτό από τα παλιά θα παίξει δε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της πολυτάραχης ζωής του. Η δεξιοτεχνία στη γραφή είναι εκπληκτική, σε σημείο που ο αναγνώστης διαβάζει δυο και τρεις φορές κάποιες φράσεις, για να της αφομοιώσει, να πειστεί ακόμα ότι τις έχει εμπνευστεί ανθρώπινος νους. Ένα μαγευτικό ανάγνωσμα, ένα ταξίδι στο χρόνο, ένα ποίημα σε μορφή μυθιστορήματος.
Από το πρώτο κεφάλαιο: “Οδυρμοί, γδούποι, βογκητά, παρακλήσεις, ξεφωνητά, χλιμιντρίσματα κι ήχοι αλλόκοτοι ακούγονταν από παντού. Καίγονταν οι καλύβες η μια μετά την άλλη, τριζοβολούσαν, σκορπίζοντας αποκαίδια, έλουζαν οι φωτιές με φως αιμάτινο τον τόπο κι άνθρωποι φλεγόμενοι ξεπετάγονταν και έτρεχαν προς κάθε κατεύθυνση.”

 

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΜΟΛΦΕΣΗ MY PRINCESS

Απλά πρόκειται για έναν Μεγάλο Λογοτέχνη! Έτσι χαρακτηρίζω τον Γιάννη Καλπούζο διαβάζοντας και το τρίτο του βιβλίο «Ουρανόπετρα» , με το οποίο καταφέρνει εξιστορώντας τη ζωή των ηρώων του να μας βάζει στην εποχή εκείνη που διαδραματίζεται η υπόθεση του βιβλίου του.
1878-1917 Κύπρος, Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρος…(Αρτα, Γιάννενα) με τη ζωή του κεντρικού ήρωα Αδάμου ξετυλίγονται όλα τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα της εποχής, μαθαίνουμε τις κοινωνικές συνθήκες, τη ζωή των ανθρώπων, τις φορεσιές τους, τους δρόμους και τα κτίρια των πόλεων μέχρι και την μετονομασία τους.

Παραστατικότατος, και εμβαθύνοντας στις ουσιαστικές αξίες της ζωής μας κάνει να ζούμε έντονα συναισθήματα, έρωτα, αγάπη, μίσος, χαρά, λύπη, αγωνία.
Ένα βιβλίο που εκτός της υπόθεσής του με την πολύ ωραία πλοκή έχει να σου μάθει και να σου αφήσει πολλά!
Συγχαρητήρια στο συγγραφέα!

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ ΛΕΝΑ ΠΑΓΩΝΗ-ΒΟΤΣΗ

Ουρανόπετρα
Ηταν η βραδιά με την πανσέληνο του Μαρτίου, στην Κηφισιά, στο ζεστό, φιλικό βιβλιοπωλείο «Ευριπίδης», που ο συγγραφέας των μπέστ σέλερ «Ιμαρέτ» (βραβείο Αναγνωστών 2009) και «Αγιοι και Δαίμονες» παρουσίαζε ένα ακόμη… θυελλώδες μυθιστόρημά του.
Μιλώντας αργά, με τη βαθιά ήρεμη φωνή του, ο γοητευτικός συγγραφέας ξετύλιξε όχι μόνο με λόγια, αλλά και με εικόνες και μουσικές και ιστορικές αναδρομές …

 

ΕΡΤ ΒΟΛΟΣ

Ο Γιάννης Καλπούζος θα βρίσκεται στο Βόλο την Τρίτη 16 Απριλίου, για να παρουσιάσει το νέο του μυθιστόρημα «Ουρανόπετρα, η δωδέκατη γενιά»,
καλεσμένος της Ενωσης Κυπρίων Ν. Μαγνησίας, της Ηπειρωτικής Αδελφότητας Ν. Μαγνησίας και του βιβλιοπωλείου «Πένα».
Η εκδήλωση – παρουσίαση που θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα του Μεταξουργείου στις 7.30 το απόγευμα , τελεί υπό την αιγίδα της Διεύθυνσης Πολιτισμού του Δήμου Βόλου.
Η «Ουρανόπετρα», είναι ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα, ένα ιστορικό κοινωνικό μυθιστόρημα και ταυτόχρονα ποιητικό.
Ενα περιπετειώδες ταξίδι προς τη γη των προγόνων, ένα παραμύθι για τη ζωή των αφανών, από τα βάθη του χρόνου.
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου, όπως έγραψαν οι κριτικοί λογοτεχνίας, είναι ένα ολοκληρωμένο, σύνθετο και διαφωτιστικό λογοτεχνικό εγχείρημα.
Η «Ουρανόπετρα», περιδιαβαίνει σε Κύπρο, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηπειρο και Θεσσαλία και πάνω απ’ όλα περιδιαβαίνει στο συμπαντικό χώρο της ψυχής.
Εκτός από το Βόλο, ο Γιάννης Καλπούζος θα παρουσιάσει το βιβλίο του σε Λάρισα, Φάρσαλα, Τρίκαλα και Καρδίτσα ενώ βιντεοσκοπημένα αποσπάσματα από το βιβλίο διαβάζουν ο Στράτος Τζώρτζογλου, ο Αγγελος Αντωνόπουλος και ο Κώστας Βουτσάς.

 

ΜΑΧΗΤΗΣ ΑΡΤΑ

Ουρανόπετρα, Η δωδέκατη γενιά παρουσιάστηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Μουσικοφιλολογικού Συλλόγου «ΣΚΟΥΦΑΣ», την Παρασκευή 8 Μαρτίου. Την Τετάρτη 6 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα, ενώ έχει προγραμματιστεί ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Ελλάδας, με πρώτο σταθμό την Άρτα ενώ θα επισκεφτεί και την Κύπρο. Την εκδήλωση στην Άρτα διοργάνωσαν ο Μ/Φ Σύλλογος «ΣΚΟΥΦΑΣ», το βιβλιοπωλείο ΠΛΑΙΣΙΟ και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και παρέστησαν οι επίσημοι φορείς της πόλης, αναγνώστες, φίλοι και γνωστοί του συγγραφέα, με τον ίδιο να δηλώνει πως ανατρέπει τη λαϊκή ρήση «κανένας δεν άγιασε στον τόπο του».
Λίγα λόγια για το βιβλίο
1571: Ο Γερόλεμος κόβει στα τέσσερα το φυλαχτό που του έσωσε τη ζωή, χαράζει σημάδια σε κάθε κομμάτι και τα μοιράζει στους τέσσερις γιους του. Αν ποτέ ενωθούν…
Δώδεκα γενιές αργότερα ένας απόγονός του πορεύεται με βάση τη θεωρία του: όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος. Το βιβλίο περιδιαβαίνει σε Κύπρο, Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρο και πάνω απ’ όλα στον συμπαντικό χάρτη της ψυχής, εξιστορώντας μέσα από την πολυεπίπεδη ματιά του συγγραφέα, την αναγνωστική ευφορία και τους ολοζώντανους χαρακτήρες, τη ζωή των αφανών που απάνω τους πατούμε.
Περιπέτειες, δυνατοί έρωτες, αναπάντεχες ανατροπές, άγνωστες εποχές, άγνωστη καθημερινότητα, η αιώνια πάλη του καλού και του κακού, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκαιο, ο πατριωτισμός και τα συνθήματα, ολόιδιοι κατακτητές με διαφορετικά προσωπεία, ο ελληνισμός στις γεωγραφικές εσχατιές του, τα όνειρα και οι ελπίδες των προπατόρων μας, όλα γίνονται γέφυρα με το σήμερα θέτοντας, μεταξύ άλλων, το ερώτημα: Μήπως λησμονώντας το χθες αποκόβεσαι από τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα;
«Κι η ζωή ταμιευτήριο είναι»
Ο συγγραφέας εμφανώς συγκινημένος από την ανταπόκριση του Αρτινού κοινού, υπέγραψε αντίτυπα του βιβλίου του και συνομίλησε για αρκετή ώρα με τον κόσμο. «Νιώθω διπλή ευχαρίστηση», δήλωσε στα ΜΜΕ, «γιατί ο κόσμος δείχνει το ενδιαφέρον του από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του νέου βιβλίου και ιδιαίτερα το κοινό της Άρτας που ανατρέπει την παροιμία “κανείς δεν άγιασε στον τόπο του”».
«Είναι για μένα μεγάλη τιμή και συγκίνηση. Μάλλον έχω ανατρέψει αυτό που λέει η παροιμία “κανείς δεν αγιάζει στον τόπο του”. Η Ουρανόπετρα κυκλοφόρησε πριν λίγες ημέρες. Ξεκινάω έναν κύκλο παρουσιάσεων σε όλη την Ελλάδα. Η Άρτα μ’ έναν τρόπο εμπεριέχεται ξανά στο βιβλίο- δεν μπορώ να αποκαλύψω πως. Αναφέρεται σε δύο περιόδους, στην Κύπρο 1569 με 1572 επί Ενετοκρατίας και μετά η εισβολή των Οθωμανών, για 54 σελίδες. Το ονομάζω μικρό χρονικό αυτό το μέρος και μετά περνάμε 323 χρόνια αργότερα, επί Αγγλοκρατίας στην Κύπρο ό[που παρακολουθούμε την περιπετειώδη ζωή των ηρώων, των μυθοπλαστικών ηρώων, αλλά συνυφαίνεται με τα πραγματικά γεγονότα και φθάνει μέχρι το 1917. Ο αναγνώστης έρχεται μαζί με τους ήρωες στην Ελλάδα, στους δύο πολέμους, το 1897 και το 1912 – 13 όπου εκεί είναι και η Άρτα», είπε μεταξύ άλλων ο συγγραφέας.
«Υπόσχομαι ότι θα τους ταξιδέψει και η γλώσσα και η μυθοπλασία», τόνισε ο κος Καλπούζος αναφερόμενος στους αναγνώστες του, που αμέσως προμηθεύονται τα βιβλία του. «Οι αναγνώστες νομίζω ότι εμπιστεύτηκαν την πολλή δουλειά που κάνω για να βγάλω ένα βιβλίο. Ταξίδεψαν με τα προηγούμενα βιβλία μου σ’ αυτό το μαγικό ταξίδι του λόγου και της φαντασίας και πλέον με εμπιστεύονται. Κι εγώ φροντίζω, αυτό τι θεωρώ πρόκληση και πρόσκληση να δουλεύω όσο γίνεται πιο πολύ για να ανταποκριθώ στις προσδοκίες που δημιούργησαν τα προηγούμενα κείμενά μου. Εγώ ανατρέχω σε αλλοτινούς καιρούς για να ιστορίσω αυτές τις άγνωστες εποχές, να ιστορίσω την καθημερινή ζωή που γράφουν οι απλοί άνθρωποι. Αυτό το βρίσκουν πάρα πολύ γοητευτικό οι αναγνώστες όπως το έβρισκα κι εγώ όταν έκανα τις έρευνές μου.
Προσωπικά θεωρώ ότι το να αποκομίζει ένας αναγνώστης γνώσεις μέσα από ένα βιβλίο είναι ένα κομμάτι της λογοτεχνίας. Τα πιο πολλά στοιχεία αφορούν αυτό, την καθημερινή ζωή. Και είναι και το δύσκολο μέρος να τα βρει κανείς αυτά τα στοιχεία ενώ τα ιστορικά στοιχεία είναι πολύ εύκολο να τα βρει κάποιος και να είναι ακριβή. Έτσι κι αλλιώς ό, τι περιγράφω είναι ακριβές κι αυτό το αναγνωρίζουν , το έχουν καταλάβει οι αναγνώστες μου και το εκτιμούνε», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ενώ πρόσθεσε πως κι η ζωή ταμιευτήριο είναι, «άμα καταθέσεις καημό θα αναλάβεις καημό και μάλιστα με τόκο, αν όμως καταθέσεις ομορφιά, χαμόγελο, αισιοδοξία, θα τα πάρεις αυγατισμένα».

ΜΕΣΙΑΝΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ

Ήταν αναμενόμενο!. Η ευρύχωρη αίθουσα, κατάλληλα διαμορφωμένη και εξοπλισμένη με όλα τα οπτικοακουστικά μέσα, ήταν γεμάτη από κόσμο. Γυναίκες, άνδρες κάθε ηλικίας και επαγγελματικής ταυτότητας, ήταν παρόντες, όπως και άλλοτε είχε συμβεί, όταν στη καλαίσθητη αίθουσα του βιβλιοπωλείου <Βιβλιόπολις> είχε προσκληθεί παλιότερα ο Γιάννης Καλπούζος. Γνωστός και αγαπημένος συγγραφέας για πολλούς από εμάς αφού είναι εκείνος που με τα βιβλία του μας ταξίδεψε σε αλλοτινούς καιρούς, σε πολέμους και επαναστάσεις, μας συγκίνησε με τους έρωτες και τις φιλίες, με τους πόνους και τα βάσανα των ηρώων του, μας θύμισε την ιστορία περασμένων εποχών, μας ξενάγησε σε καστροπολιτείες και κονάκια, φτωχοκάλυβα και φραγκομαχαλάδες. Είναι εκείνος που με την ανήσυχη και δουλεμένη πένα του μας μίλησε με φράσεις και λέξεις αλλοτινές και ίσως λησμονημένες, ανοίγοντάς μας νέους πνευματικούς ορίζοντες.
Ο λόγος της παρουσίας του την 22.3.2013 στην πόλη μας- αμέσως με την κυκλοφορία του στην Αθήνα στις αρχές Μαρτίου -ήταν η παρουσίαση του νέου του βιβλίου <Ουρανόπετρα, η δωδέκατη γενιά> από τις εκδόσεις Μεταίχμιο που φιλοξενήθηκε και πάλι τόσο άψογα στο βιβλιοπωλείο <Βιβλιόπολις> της Δ.Δημοπούλου.
Ο Γιάννης Καλπούζος με την πραότητα και αμεσότητα που τον διακρίνει περιέγραψε με τρόπο απλό και πολύ πρωτότυπο το βιβλίο του που διαδραματίζεται στην Κύπρο, την Αθήνα και την Ήπειρο, προσθέτοντας και αποσπάσματα που διάβασαν ηθοποιοί εγνωσμένης αξίας (Κ.Βουτσάς, Στρ.Τζώρτζογλου, Α.Αντωνόπουλος) συντροφιά κυπριακών τραγουδιών, που μας έκαναν να εκτιμήσουμε καλύτερα το κείμενο.
Μ ε την προβολή φωτογραφιών και παλιών καρτ-ποστάλ από τοπία και πρόσωπα των περιόδων που ανατρέχει το βιβλίο του, αφουγκραστήκαμε τον θόρυβο της ζωής στα σοκάκια, αναγνωρίσαμε παλιά επαγγέλματα που χάθηκαν, αισθανθήκαμε τον αισθησιασμό της νεαρής κόρης που ποζάρει σαν ανεράιδα (όπως λέει ο συγγραφέας), νοσταλγικά ταξιδέψαμε σε μια άλλη εποχή πιο δύσκολη ίσως από τη σημερινή συνάμα όμως και πολύ διδακτική.
Διαβάζοντας τα βιβλία του Γιάννη Καλπούζου θ’ αντλήσουμε από τις περιπέτειες και τις εμπειρίες των χαρακτήρων του, νέο πάθος και δύναμη για την δική μας σύγχρονη καθημερινότητα .Έτσι με αισιοδοξία και νέα γνώση, σπρωγμένοι από τους προσωπικούς μας Άγιους και Δαίμονες, θ’ ανακαλύψουμε τη δική μας Ουρανόπετρα που θα μας βγάλει από της ζωής τα δύσβατα μονοπάτια .
<Όπου πατώ είναι ο δικός μου δρόμος>.
Καλοτάξιδο λοιπόν το νέο σου βιβλίο Γιάννη Καλπούζο!

 

ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

Τέσσερα σημαδεμένα κομμάτια, τέσσερις διαφορετικοί δρόμοι, βατοί και άβατοι, αιωρούμενοι στην αιώνια πάλη του καλού και του κακού, ανοίγονται στο κάποτε του χρόνου, επιζητώντας την επανένωση μιας ουρανόπετρας.
Συνδυάζοντας την ιστορική ακρίβεια με τη μυθοπλασία και τα ανθρώπινα πάθη, το νέο μυθιστόρημα του συγγραφέα των μπεστ σέλερ «Ιμαρέτ» και «Άγιοι και δαίμονες», Γιάννη Καλπούζου, με τίτλο «Ουρανόπετρα : Η δωδέκατη γενιά», κυκλοφορεί από εκδόσεις Μεταίχμιο.
Αν ποτέ ενωθούν…

Το εξώφυλλο του βιβλίου.
Στην Κύπρο του 1571, ο Γερόλεμος κόβει στα τέσσερα το φυλαχτό που του έσωσε τη ζωή, χαράζει σημάδια σε κάθε κομμάτι και τα μοιράζει στους τέσσερις γιους του, με την ελπίδα κάποτε να ενωθούν ξανά. Δώδεκα γενιές αργότερα, ένας απόγονός του πορεύεται με βάση την προσωπική του θεωρία.
«Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο, όπου σου την ορίζουν άλλοι. Στοχάσου και διάλεξε σε ποιον θέλεις να πατάς». «Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος!» αποκρίθηκε.
Μέσα από περιπέτειες, αιώνιους έρωτες, καλό και κακό, νόμιμα άδικο και παράνομα δίκαιο, άγνωστες εποχές μάς τραβούν στα βάθη τους, καθώς πανομοιότυποι κατακτητές με διαφορετικά προσωπεία προδίδουν τα όνειρα και τις ελπίδες των προγόνων μας, σε ένα χθες που καθρεφτίζεται στο σήμερα.
«Τον έζωσε το άστραμμα του θανάτου. Καπνοί, κασμάδες, φτυάρια, ζεμπίλια, δεμάτια μπαμπάκι και τόνοι χώματος υψώθηκαν ωσάν τεράστιος ανθός της ροδιάς. «Θε μου!» πρόλαβε να πει κι όμοιαζε όπως έπεφτε ν’ απλώνει τα χέρια του, θαρρείς και καρτερούσε τον Θεό να τον αρπάξει και να τον απιθώσει παράμερα, απείραχτο κι ολόσωστο».
Ο συγγραφέας
Ο Γιάννης Καλπούζος έχει γράψει μυθιστορήματα, μία συλλογή διηγημάτων και ποιητικές συλλογές, έχοντας κατακτήσει υποψηφιότητα στη μικρή λίστα για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2008 με την ποιητική συλλογή «Έρωτας νυν και αεί» και το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ για το μυθιστόρημά «Ιμαρέτ», το 2009. Έχει γράψει τους στίχους δεκάδων τραγουδιών, που έχουν ερμηνεύσει γνωστοί καλλιτέχνες.

 

ΟΝΕΙΡΟΠΑΓΙΔΑ.GR

1878-1917 Κύπρος, Αθήνα, Θεσσαλία, Ήπειρος… Ένας άντρας πορεύεται με βάση τη θεωρία του: Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος. Τον έζωσε το άστραμμα του θανάτου. Καπνοί, κασμάδες, φτυάρια, ζεμπίλια, δεμάτια μπαμπάκι και τόνοι χώματος υψώθηκαν ωσάν τεράστιος ανθός της ροδιάς. «Θε μου!» πρόλαβε να πει κι ομοίαζε όπως έπεφτε ν’ απλώνει τα χέρια, θαρρείς και καρτερούσε τον Θεό να τον αρπάξει και να τον απιθώσει παράμερα, απείραχτο κι ολόσωστο.

Έμπηξε τα δάχτυλα στον σωλήνα και τράβηξε κάμποσα κιτρινισμένα χαρτιά. Ξέστριψε μια κόλλα και πάσχισε να τη διαβάσει. Ανήμπορος να μετρηθεί με τις αράδες της αναρωτιόταν: Πόσο καιρό να βρίσκονταν κει μέσα; Τι να έγραφαν; Πήρε να της βγάζει ένα ένα τα ρούχα ωσότου έμεινε ολόγυμνη ομπρός του. Θαρρείς κι ο αφρός της θάλασσας ορθώθηκε και σχημάτισε τ’ ολόλευκο κορμί της. “Αφροδίτη!” αναφώνησε και… γίνηκε πυροτέχνημα στην αγκάλη της μέχρι τα ξημερώματα. “Έχει δρόμο που ορίζεις την πατημασιά σου και δρόμο όπου σου την ορίζουν άλλοι. Στοχάσου και διάλεξε σε ποιον θέλεις να πατάς”. “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος!” αποκρίθηκε. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο Γιάννης Καλπούζος αποδεικνύει για άλλη μια φορά πως κατέχει την ιδιαίτερη μαεστρία ενορχήστρωσης των συγγραφικών υλικών του, δηλαδή του μύθου, της ψυχογραφίας και της ιστορικής λεπτομέρειας, επιτυγχάνοντας όχι απλώς τη δημιουργία ενός θελκτικού αναγνώσματος αλλά ενός αναγνώσματος μέσα από το οποίο ο αναγνώστης, ακόμη κι αν δεν ανήκει στην κατηγορία εκείνων που επιθυμούν να εντρυφούν στα σύμβολα και στους απώτερους στόχους ενός έργου, θα βρει ενδιαφέρον το σμίξιμο της μυθοπλασίας με παραμυθικά στοιχεία και με κορυφαίες στιγμές της κυπριακής ιστορίας.

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΣΕΜΠΕΡΛΙΔΟΥ

Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας είναι σαν συνδυασμός μεταξύ Νταν Μπράουν, Πηνελόπης Δέλτα και Γιώργου Θέμελη
Οι περιγραφές του σε ανατριχιάζουν: σαν να ζεις και συ εκεί, την καθημερινή ζωή της Κύπρου το 1570! Είκοσι χρόνια δηλαδή μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης! Το ίδιο και όταν η ιστορία του βιβλίου σε ταξιδεύει δώδεκα γενιές αργότερα, το 1892.
Ζεις και συ τι έτρωγαν οι εργάτες, πώς τους δάνειζαν σε άλλους γαιοκτήμονες, πόση ώρα έκανες να μεταφερθείς με τα πόδια από το ένα χωριό στο άλλο, πόσο οι πράξεις του αδελφού επηρέαζαν τον αρραβώνα της αδελφής, για πόσες φρικαλεότητες ήταν ικανοί οι Τούρκοι, πως για να έχεις δικαίωμα ψήφου, έπρεπε να έχεις ιδιόκτητα χωράφια. Θα διαβάσεις και θα φανταστείς πολλά.
Ήρωες της ιστορίας είναι ο Γερόλεμος (το 1570) και ο απόγονός του ο Αδάμος (το 1890). Θα δεις πώς ένα φυλαχτό προφυλάσσει από γενιά σε γενιά τα μέλη της οικογένειας (μόνο οι άντρες το παραλαμβάνουν, ίσως για να γλιτώνουν τη ζωή τους από πολέμους και μάχες). Για να ανακαλύψουν όμως τη δύναμη και την ιστορία του φυλαχτού, χρειάζεται να λύσουν κάποιους γρίφους…
Φτωχοί χρωστάνε παντού και κάνουν ένα σωρό δουλειές αφού τα χωράφια τους περνάνε εύκολα στα χέρια αετονύχηδων δανειστών, αδικημένοι από παντού με συνομωσίες εναντίον τους που εξυφαίνει ένα άτομο και οι απόγονοί του (από γενιά σε γενιά). Και μέσα σε αυτόν τον κουρνιαχτό από μάχες, πολιορκίες, αδικίες και τη φλόγα για εκδίκηση γεννιούνται δυο μεγάλοι και απόλυτοι έρωτες, ο ένας όμως ξεφτίζει και ο άλλος έχει αίσιο τέλος.
Σαν αναγνώστης θα νιώσεις αγωνία, θυμό ρομαντισμό και ανακούφιση. Θα τα περάσεις όλα τα συναισθήματα, γιατί, παρά τα ελαττώματά του και τις αμαρτίες του, ο ήρωας της ιστορίας είναι πατριώτης και ένας αθεράπευτα ρομαντικός άντρας.
Φυσικά μέσα από τους αιώνες που κυλάει η ιστορία των 12 γενιών, αντιλαμβανόμαστε καθαρά πόσα έχει υποφέρει για αιώνες το μαρτυρικό νησί της Κύπρου.
Αρχικά από την κυριαρχία των Ενετών. Στη συνέχεια με συνεχείς πολιορκίες, μάχες, πλιάτσικα, καταστροφές, αιχμαλωσίες, σκλαβοπάζαρα και σφαγές περνάει στα χέρια των Οθωμανών. Τρεις αιώνες αργότερα οι Οθωμανοί παραχωρούν το νησί έναντι ανταλλάγματος στους Βρετανούς.
Και, πάντα, φτωχοί, πλούσιοι αγρότες, χωρίς στον ήλιο μοίρα, να πρέπει να πληρώνουν φόρους σε έναν και σε δύο κατακτητές.
Μέσα σε αυτές τις ιστορικές συγκυρίες ξετυλίγονται καθημερινές ανθρώπινες ιστορίες, καρδιοχτύπια, έρωτες, πάθη, ιδεολογίες, αγάπη για την οικογένεια, αφοσίωση στην πατρίδα, δίψα για εκδίκηση.
Πραγματικά είναι ένα μυθιστόρημα που με ενθουσίασε. Και συγχαρητήρια για τον τίτλο, αφού αυτός μου κίνησε το ενδιαφέρον για να το αγοράσω.

 

 

ΠΟΝΤΙΚΙ

Κραυγή, φωνή και παραμύθι από τα βάθη του χρόνου είναι η Ουρανόπετρα. Ζωές ανθρώπων που μιλούν για το σήμερα και το αύριο, μέσα από τη μυθοπλασία.
Το μυθιστόρημα απαρτίζουν δύο μέρη. Το «μικρό χρονικό» ξεκινά το 1569, επί ενετοκρατίας στην Κύπρο. Παρακολουθεί τις περιπετειώδεις διαδρομές των ηρώων και συγχρόνως την ανθρωπογεωγραφία και την τοπιογραφία της εποχής μέχρι το 1572, ενώ ο Γερόλεμος μοιράζει στους γιους του τέσσερα φυλαχτά, τα οποία αν ποτέ ενωθούν…
Το «Μεγάλο χρονικό» αρχίζει το 1892, με την αγγλοκρατία πλέον να καταδυναστεύει τον λαό τον λαό του νησιού. Αναπαριστάνεται η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα καθημερινή ζωή μέχρι το 1917 και ακολουθεί τους Κύπριους εθελοντές στην Ελλάδα την περίοδο των πολέμων του 1897 και του 1912-13.
Ο κεντρικός ήρωας πορεύεται με βάση τη ρήση του: “όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος”. Η πορεία προς την αυτογνωσία, ο πατριωτισμός, η αλαζονεία, το νόμιμο άδικο και το παράνομο δίκιο, το δέσιμο με τους προγόνους είναι ορισμένα από τα θέματα που πραγματεύεται η Ουρανόπετρα. Συνάμα ο έρωτας, η περιπέτεια, η αναγνωστική ευφορία μέσω της γλώσσας και το μυστήριο των φυλαχτών εγγυώνται στον αναγνώστη ένα μοναδικό ταξίδι στον μαγικό κόσμο του λόγου και της φαντασίας.

 

ΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΩΣΤΑΣ

Γιάννης Καλπούζος, Η Ουρανόπετρα (Μεταίχμιο) Για μια ακόμη φορά ο συγγραφέας μας δείχνει τι σημαίνει να γράφεις ένα πραγματικά ιστορικό μυθιστόρημα. Ο Γιάννης Καλπούζος μας μεταφέρει στην Κύπρο στα τέλη του 19ου, αρχές του 20ου αιώνα (η αρχή γίνεται στην Ενετοκρατία) και μας χαρίζει ένα ακόμη μοναδικό βιβλίο.
Ημερολόγιο ενός πατέρα

Τέσυ Μπάιλα

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε δύο μέρη, δύο χρονικά: το μικρό χρονικό που εκτυλίσσεται το 1569, την εποχή της ενετοκρατίας στην Κύπρο και παρακολουθεί τη ζωή του Γερόλεμου, μιας μορφής εμβληματικής που στο τέλος του μικρού αυτού χρονικού θα μοιράσει στους τέσσερις απογόνους του ένα κομμάτι από την ουρανόπετρα για φυλαχτό, γεγονός που θα σημαδέψει την εξέλιξη ολόκληρου του βιβλίου.

Ο αναγνώστης παρακολουθεί τις περιπέτειες του Γερόλεμου και ο Γιάννης Καλπούζος βρίσκει την ευκαιρία να συνυφάνει την Ιστορική μαρτυρία μέσα στη μυθοπλασία και να καθοδηγήσει τον αναγνώστη στην παρακολούθηση πλήθους γεγονότων από την εποχή της εισβολής των Οθωμανών το 1570 έως το 1572. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ο Καλπούζος χρησιμοποιεί την επιστήμη της κοινωνικής ανθρωπολογίας στο έργο του και ανασυνθέτει την κοινωνία της εποχής μέσα από συνήθειες, κουβέντες, ήθη και έθιμα, τα οποία αναπαριστώνται με εξαιρετική ακρίβεια, δίνοντας στον αναγνώστη την ευκαιρία να νιώσει μέρος του σκηνικού αυτού, να συμμετάσχει δίπλα στους ήρωες, να αφουγκραστεί τις ανησυχίες τους και να βιώσει τον πόνο τους. Το φεουδαρχικό σύστημα, η στάση της ορθόδοξης εκκλησίας αλλά και οι ενετικές μέθοδοι προκειμένου να αποφευχθεί η οθωμανική κατοχή του νησιού περιγράφονται ενδελεχώς και κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Το Μεγάλο χρονικό μας εισάγει στην εποχή της αγγλοκρατίας. Βρισκόμαστε στα 1892 και αυτή τη φορά ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας είναι ο Αδάμος. Μέσα από περιγραφές της καθημερινής ζωής παρακολουθούμε μια κοινωνία να μάχεται για την επιβίωση καθώς οι Άγγλοι είναι μια κυριολεκτική μάστιγα στο νησί. Η σύγκριση ανάμεσα στην περίοδο της ενετοκρατίας και αυτή της αγγλοκρατίας είναι μοιραία και αναπόφευκτη για τον αναγνώστη. Η Κύπρος έχει ήδη από το 1898 το νησί έχει δοθεί στους Άγγλους κι αυτοί είχαν εφαρμόσει την τεχνική του διαίρει και βασίλευε ώστε να μπορούν αν ελέγχουν την κατάσταση. Ο αναγνώστης περπατά μαζί με τον Αδάμο ανάμεσα σε πλινθόκτιστα σπίτια και αρχοντικά, βλέπει πορνεία και καφενέδες, εργάτες και πεινασμένα παιδιά, συμμορίες και καβγάδες. Παρακολουθεί χοροεσπερίδες, λαμπαδηδρομίες, αποκριάτικες συνήθειες, καβγάδες σε κακόφημα στέκια, τοκογλύφους και παλικαράδες της εποχής, αγρότες και ποιητάρηδες, πόρνες να περιμένουν τυλιγμένες το σάλι τους ή να αναζητούν πελάτες, φοροεισπράκτορες και πονεμένους ανθρώπους που δεν μπορούν να επιβιώσουν παρά μόνο με ελάχιστα. Συλλαλητήρια για την κατάργηση του φόρου υποτέλειας και ακούει μαντινάδες. Οι σχέσεις των ανθρώπων δοκιμάζονται. Φιλίες που αντέχουν στο χρόνο, σχέσεις ανθρώπινες και αδελφικές, σχέσεις ερωτικές μια και ο έρωτας ως δύναμη κραταιά κυριαρχεί στο κείμενο. Μέσα από τον Αδάμο και την ιστορία του συνυφαίνονται οι ιστορίες δώδεκα γενεών με συνδετικό ιστό το εύρημα της ουρανόπετρας που όταν ενωθεί αποκαλύπτονται όλα.

Η κοινωνία δοκιμάζεται αλλά ταυτόχρονα αλλάζει. Ασύλληπτες οι καινοτομίες για την εποχή αυτή. Οκινηματογράφος εισβάλλει και προκαλεί την έκπληξη και το δέος. Εμφανίζονται τα πρώτα αυτοκίνητα, τα πρώτα λεωφορεία, οι λάμπες λουξ και το ηλεκτρικό φως μπαίνει σιγά σιγά στη ζωή όλων. Κι όμως τα φαινόμενα παραμένουν τα ίδια. Δολοπλοκίες και πάθη, μίση και περιπέτειες, 8000 μαυροπινακωμένοι, άνθρωποι και οικογένειες κοινωνικά περιθωριοποιημένες και διαμάχες για την ανάδειξη αρχιεπισκόπου. Η πολιτική και η διπλωματία που καθόρισαν τις καταστάσεις της εποχής είναι φυσικό να περνούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Μορφές ιστορικές όπως ο Τσώρτσιλ, αλλά και οι πρώτοι σύγχρονοι ολυμπιακοί αγώνες και ο πόλεμος του 1897 με τους εθελοντές Κύπριους. Και η μυθιστορηματική αφήγηση περνάει από την Κύπρο στην Αθήνα, στο Μπιζάνι, την Άρτα και τη Φιλιππιάδα αλλά και το Βόλο, τα Φάρσαλα, τα Γιάννενα και τον Πειραιά.

Σημαντική είναι η γλωσσική εκφορά του κειμένου. Ο συγγραφέας διαλέγει να γράψει το βιβλίο με τη γλώσσα, όπως μιλιόταν το 1900, μια γλώσσα που διατηρεί ακόμη την ίδια φρεσκάδα και ζωτικότητα και η κυπριακή διάλεκτος των ηρώων του ζωντανεύει στο κείμενο ήχους διαφορετικούς από τη σημερινή ελληνική όπως τη γνωρίζουμε καταφέρνοντας να περάσει στον αναγνώστη το κλίμα της εποχής.

Ο Καλπούζος όμως γράφει αυτό το βιβλίο με σκοπό την αναζήτηση απαντήσεων σε ένα σωρό ερωτήματα. Έτσι πέρα από την ιστορική πραγματικότητα με την οποία καταπιάνεται, ιδέες όπως φιλοπατρία, δίκαιο, αξιοπρέπεια, αλαζονεία, σχέση με τους προγόνους, πατριωτισμός και πατριδοκαπηλεία, αυτογνωσία, εξουσία, εσωτερική καλλιέργεια και αδελφοσύνη, χάραξη προσωπικής πορείας μέσα στο χρόνο και κοινωνική περιθωριοποίηση και δικαιοσύνη είναι μόνο μερικές από αυτές που με δεξιοτεχνία χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να δείξει τελικά αυτό που ο ίδιος επισημαίνει: “Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος” που είναι και η κεντρική ιδέα του βιβλίου.

Ο Καλπούζος εκμεταλλεύεται μια ακόμη ιδιότητά του όμως, την ποιητική. Έτσι οι περιγραφές του έχουν τη διαύγεια του λυρισμού. Γίνονται φωτογραφικές απεικονίσεις και σηματοδοτούν την προσωπική του έκφραση, είτε πρόκειται για ένα τοπίο, είτε για μια δεδομένη χρονική στιγμή, είτε ένα κοινωνικοπολιτικό και ιστορικό γεγονός. Είτε απλώς μέσα από την περιγραφή των ηρώων και των μυστικών τους. Για άλλη μια φορά ο Καλπούζος πετυχαίνει να γράψει ένα βιβλίο-οδοιπορικό στην αυτογνωσία, την ψυχική ισορροπία και την πνευματική καλλιέργεια. Με τους κανόνες του κλασικού έργου και τη νοοτροπία του κλασικού συγγραφέα. Η Ιστορία, η κοινωνική ανθρωπολογία, η πολιτική, η διπλωματία, η αφηγηματική δοκιμή της γλώσσας γίνονται απλώς τα απαραίτητα εργαλεία του και ο καμβάς πάνω στον οποίο φιλοτεχνεί τις ιδέες του.

 

ΟΥΡΑΝΟΠΕΤΡΑ – Γκραβούρες Φωτογραφίες

 

OYRAN

OYRANO

Φυλαχτό Ουρανόπετρα

FYLAXTO


Φωτογραφίες Ουρανόπετρα


Δείτε εδώ τις φωτογραφίες-γκραβούρες.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

K

 

 

 

ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ

Αρέσει σε %d bloggers: